TFRS/IFRS 18 ve TMS/IAS 1 Arasındaki Farklar Nelerdir?
TMS/IAS 1, 1997’de yayımlanan ve yıllardır kullanılan “Finansal Tabloların Sunumu” standardıdır. Şirketlerin bilanço, gelir tablosu ve dipnotlarını nasıl düzenleyeceklerini belirler. Ancak bu yapı zamanla şirketler arasında farklı sunumlar yapılmasına ve yatırımcılar için karşılaştırmanın zorlaşmasına neden oldu. İşte bu noktada TFRS/IFRS 18, daha tutarlı sunum ve şeffaflık amacıyla devreye giriyor — TMS/IAS 1’in 1 Ocak 2027’den itibaren resmen yerini alıyor.
—-
TFRS/IFRS 18’in Temel Amacı
Standartlaştırılmış gelir tablosu: Şirketler artık aynı yapıda sunum yapmak zorunda.
Şeffaflık ve karşılaştırılabilirlik: “Faaliyet karı” gibi ana ara toplamlar standartlaştı.
Yönetici tanımlı performans ölçütleri (MPM) bilgisi ve uzlaştırılması zorunlu hale geldi .
—-
Gelir Tablosu Yapısında Devrim
a) 5 kategoriye göre sınıflama zorunlu:
Operating (faaliyet)
Investing (yatırım)
Financing (finansman)
Income tax (vergi)
Discontinued operations (durdurulan faaliyetler)
b) Zorunlu ara toplamlar:
Operating profit or loss (Faaliyet kârı)
Profit or loss before financing and income taxes
Net kâr tutarı haliyle korunuyor; tanımına dokunulmuyor ama ara toplamlar netleştiriliyor
c) Gider sunumunda detaylı yapı:
Faaliyet giderleri fonksiyon veya tür bazında; karma kullanım varsa, tür bazında açıklama da zorunlu
—–
Yönetici Tanımlı Ölçütler (MPM)
Artık şirketler, kamuya açık sundukları “düzeltilmiş kâr” gibi ölçütleri tek bir dipnotta açıklamak zorunda. Bu ölçütlerin:
Nasıl hesaplandığı,
Neden faydalı bulunduğu,
IAS/IFRS ile uzlaştırmasının (reconciliation) nasıl yapıldığı
Denetime tabi
—-
Bilgi Toparılaması (Aggregation) İlkeleri
IFRS 18, bilgilerin nasıl gruplanacağına dair ilkeler getiriyor:
Ortak özellik taşıyanlar birlikte,
Farklı karakterde olanlar ayrı gösterilir.
“Diğer” başlıklarının kullanılmasına sınırlama getiriyor, belirsizliği azaltıyor
Diğer Standartlarla Etkileşim
IAS 1’deki bazı gereklilikler (örneğin varlık pasif ayrımı) IFRS 18 içinde kalıyor.
Bazı bölümler ise IAS 8 (Hazırlama Esasları) veya IFRS 7’ye taşındı
Geçiş Süreci ve Uyum
Zorunlu uyum tarihi: 1 Ocak 2027 (erken uygulama mümkün)
İlk uygulamada:
Önceki dönem gelir tablosu yeniden sunulacak,
Açılış bilançosu önceki dönemin başı itibarıyla yeniden düzenlenecek,
Uzlaştırma dipnotları sunulacak .
—-
Özet Karşılaştırma Tablo
| Konu | IAS 1 | IFRS 18 |
|---|---|---|
| Gelir tablosu yapısı | Esnek, firma tercihine göre | Standartlaştırılmış 5 kategori |
| Zorunlu ara toplamlar | Yok | Faaliyet kârı, vergi öncesi kâr, net kâr |
| Faaliyet gider sunumu | Esneklik | Fonksiyon + detaylı açıklama |
| MPM (non‑GAAP) | Gönüllü | Zorunlu açıklama + uzlaştırma |
| Aggregation/disaggregation | Genel ilkeler | Açık rehberlik |
| İşe geçiş süreci | — | Retrospektif sunum zorunlu |
| Etki alanı | Sadece sunum | Sunum + dipnot + diğer standartlarla bağlantı |
—-
Sonuç
TMS/IAS 1, yalnızca format ve temel sunum kuralları sağlar. TFRS/IFRS 18 ise:
Gelir tablosunu ortak bir çerçeveye oturtur (5 kategori, 2 ara toplam).
Yönetici tanımlı ölçütleri şeffaflaştırır (MPM dipnotu, uzlaştırma).
İşletmenin finansal performansı daha kolay anlaşılır ve karşılaştırılır hale gelir.
Gerekli açıklamaların kapsamı genişler, dipnotlarda daha detaylı bilgi talep edilir.
Şirketler, sistem ve raporlama altyapılarını yenilemek, eğitim ve süreç güncellemeleri yapmalıdır. Yatırımcılar için daha net, analistler için daha standart bir finansal yapı demektir.
