What is TFRS 18’e göre “Netleştirme”? (Offsetting)

TFRS standartlarında “netleştirme” (offsetting), bir varlık ile bir yükümlülüğün birbirine karşılık getirilerek sadece net farkının finansal tabloda gösterilmesi anlamına gelir.

Ancak bu işlem yalnızca belirli koşullarda yapılabilir. TFRS 18 bu sunumun ne zaman mümkün olduğunu TMS 32 (Finansal Araçlar: Sunum) ile uyumlu şekilde açıklamaktadır.

🎯 Netleştirme (Offsetting) Ne Demek?

Özetle:

100 TL’lik alacağın ve aynı müşteriye karşı 80 TL’lik borcun varsa, bunları TRY net 20 olarak göstermek “netleştirme” olur.

Ama her zaman izin verilmez!

✅ Netleştirme Ne Zaman Yapılabilir?

Şartlar (IFRS 32’ye göre):

Taraflar arasında yasal olarak geçerli netleştirme hakkı varsa

Ve şirket bu hakkı kullanmayı niyet ediyorsa veya düzenli olarak kullanıyorsa 👉 Netleştirme yapılabilir.

📘 Örnek 1: Finansal Araçlarda Netleştirme

Durum:

Şirket A’nın, Banka B’den TRY 100.000 mevduat alacağı var.

Aynı bankadan kullanılan TRY 30.000 kredi borcu da var.

Netleştirme mümkün mü?

❌ Eğer banka bu iki kalemi yasal olarak mahsuplaştırma hakkına sahip değilse → netleştirme yapılamaz.

✅ Ama banka ile yapılan sözleşmede “karşılıklı mahsuplaşma hakkı” varsa → bilançoda sadece net 70.000 TL gösterilebilir.

📘 Örnek 2: Alıcı-Satıcı Mahsup

Durum:

Şirketin Müşteri X’ten 10.000 TL alacağı var.

Aynı müşteriye 3.000 TL borcu da var (örneğin iadelerden dolayı).

Netleştirme yapılabilir mi?

❌ Eğer taraflar arasında netleştirme hakkı yazılı değilse, her iki kalem ayrı gösterilir.

✅ Eğer sözleşmede “karşılıklı netleştirme hakkı” varsa ve uygulamada da bu yapılıyorsa → yalnızca net 7.000 TL alacak gösterilebilir.

🧾 IFRS 18 Ne Diyor?

Bilanço kalemleri, sadece yasal olarak geçerli bir mahsup hakkı varsa ve bu hak kullanılacaksa netleştirilebilir. Aksi takdirde, brüt (ayrı ayrı) gösterilmeli ve dipnotta netleştirme koşulları açıklanmalıdır.

⚠️ Uyarı:

Şirketlerin “karşılıklı alacak/borç var, o zaman net gösteririm” yaklaşımı artık şartlara bağlı ve sıkı kurallara tabidir. IFRS 18 bu konuda açıklamaların da detaylandırılmasını ister.