Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), işletmelerin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlarının finansal durumları, performansları ve gelecekteki nakit akışları üzerindeki etkilerini açıklamasını düzenleyen raporlama standartlarıdır. Standartları Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) yayımlar.
TSRS'nin hedef kitlesi yatırımcılar, kredi verenler ve diğer finansman sağlayıcılarıdır. Amaç, bu kişilerin şirkete kaynak sağlama kararlarını verirken sürdürülebilirlik konularının finansal etkisini de görebilmesidir.
TSRS neden önemli?
Bir şirketin performansı artık yalnızca gelir, kârlılık ve bilanço büyüklüğüyle değerlendirilmiyor. İklim değişikliği, enerji maliyetleri, su ve hammadde erişimi, tedarik zinciri riskleri ve yönetişim uygulamaları şirketlerin uzun vadeli finansal sonuçlarını doğrudan etkiliyor.
TSRS bu etkilerin sistematik biçimde değerlendirilmesini ve karşılaştırılabilir şekilde raporlanmasını sağlar. Doğru uygulandığında şirkete de faydası vardır:
- Sürdürülebilirlikle ilgili finansal riskler erken görülür.
- Yatırımcılar ve bankalar karşısında şeffaflık ve güven artar.
- Kurumsal risk yönetimi ve stratejik planlama güçlenir.
- Uluslararası müşteri ve yatırımcıların veri talepleri tek bir çerçeveyle karşılanır.
Türkiye'de TSRS nasıl ortaya çıktı?
Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB), Haziran 2023'te IFRS S1 ve IFRS S2 standartlarını yayımladı. KGK bu standartları esas alarak TSRS 1 ve TSRS 2'yi hazırladı ve 29 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımladı. Standartlar, kapsamdaki işletmeler için 1 Ocak 2024 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinden itibaren uygulanmaya başladı.
TSRS 1 ve TSRS 2 neyi düzenler?
TSRS 1 – Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Gereklilikler, bütün sürdürülebilirlik açıklamalarının ortak çerçevesidir. Açıklamalar dört alanda yapılır:
| Alan | Ne açıklanır? |
|---|---|
| Yönetişim | Sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarını hangi kurul ve yöneticilerin, nasıl gözetip yönettiği |
| Strateji | Bu risk ve fırsatların iş modeline, değer zincirine, stratejiye ve finansal planlamaya etkisi |
| Risk yönetimi | Risk ve fırsatların nasıl belirlendiği, değerlendirildiği, önceliklendirildiği ve izlendiği |
| Metrikler ve hedefler | Performansın hangi göstergelerle ölçüldüğü ve hangi hedeflerin konduğu |
TSRS 2 – İklimle İlgili Açıklamalar, aynı dört alanı iklim için ayrıntılandırır. İki tür riski ayırır:
- Fiziksel riskler: Sel, kuraklık, aşırı sıcaklık ve fırtına gibi iklim olaylarının tesislere, varlıklara ve tedarik zincirine verebileceği zararlar.
- Geçiş riskleri: Düşük karbonlu ekonomiye geçişte ortaya çıkan mevzuat değişiklikleri, karbon fiyatlandırması, teknolojik dönüşüm ve müşteri beklentileri.
TSRS 2 ayrıca sera gazı emisyonlarının (Kapsam 1, 2 ve 3) açıklanmasını, iklim senaryo analizini ve iklim hedeflerini ister.
Örnek: Ege'de üretim yapan ve Avrupa'ya ihracat yapan bir tekstil şirketini düşünelim. Kuraklık nedeniyle su erişiminin kısıtlanması fiziksel bir risktir; üretim kapasitesini ve maliyetleri etkiler. AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve müşterilerin karbon verisi talepleri ise geçiş riskidir; fiyatlamayı ve müşteri ilişkilerini etkiler. TSRS, şirketin bu iki riski nasıl yönettiğini ve finansal etkisini nasıl öngördüğünü açıklamasını ister.
TSRS kimler için zorunlu?
KGK'nın kararına göre, kararın ekindeki listelerde yer alan ve aşağıdaki üç ölçütten en az ikisini art arda iki raporlama döneminde aşan işletmeler TSRS'ye göre rapor hazırlar.
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Bankalar gibi bazı kuruluşlar büyüklükten bağımsız olarak kapsamdadır. Bu nedenle değerlendirme yalnızca sektöre veya büyüklüğe bakılarak yapılamaz; Kurul kararının listeleri ve son iki dönemin rakamları birlikte incelenmelidir. TSRS kapsam aracıyla hızlı bir ön değerlendirme yapabilirsiniz.
İlk yıl için geçiş kolaylıkları
Standartlar, ilk kez rapor hazırlayan şirketlere bazı kolaylıklar tanır:
- İlk raporlama döneminde karşılaştırmalı bilgi sunulması gerekmez.
- İlk yıl yalnızca iklimle ilgili risk ve fırsatlar raporlanabilir; diğer sürdürülebilirlik konuları ikinci yıl eklenir.
- İlk yıl Kapsam 3 emisyonlarının açıklanması zorunlu değildir.
- İlk yıl, sera gazı ölçümünde daha önce kullanılan yöntem kullanılmaya devam edilebilir.
Kolaylıkların kullanılıp kullanılmadığı raporda açıklanır. Kolaylıklar ilk yılın yükünü azaltır, ancak ikinci yılda istenecek verinin birinci yıldan itibaren toplanmaya başlanması gerekir.
TSRS raporlaması nasıl yapılır?
- Kapsam tespiti: Şirketin TSRS'ye tabi olup olmadığı ve ilk raporlama dönemi belirlenir.
- Boşluk analizi: Mevcut veri, süreç ve kontrollerin TSRS gerekliliklerini ne ölçüde karşıladığı incelenir.
- Risk ve fırsat analizi: Finansal açıdan önemli sürdürülebilirlik ve iklim konuları belirlenir.
- Veri toplama ve kontrol: Emisyon, enerji ve diğer veriler dönem boyunca kontrollü biçimde toplanır.
- Raporun hazırlanması: TSRS 1 ve TSRS 2 açıklamaları finansal tablolarla tutarlı şekilde yazılır.
- Güvence denetimi ve yayım: Rapor bağımsız güvence denetiminden geçer ve yayımlanır.
En sık yapılan hata, veriyi dönem bittikten sonra toplamaya çalışmaktır. Güvence denetiminde verinin dönem boyunca kontrollü toplandığının gösterilmesi gerekir.
TSRS ile geleneksel sürdürülebilirlik raporu arasındaki fark
GRI gibi çerçevelerle hazırlanan geleneksel sürdürülebilirlik raporları, şirketin çevre, toplum ve insanlar üzerindeki etkilerini geniş bir paydaş kitlesine anlatır ve çoğunlukla gönüllüdür. TSRS ise finansal önemliliğe odaklanır: sürdürülebilirlik konularının şirketin nakit akışlarına, finansman erişimine ve sermaye maliyetine etkisini ölçer. Rapor finansal tablolarla aynı raporlama dönemini ve aynı raporlayan işletmeyi esas alır.
Bu nedenle TSRS raporu bir kurumsal iletişim dokümanı değildir; strateji, risk yönetimi, yönetişim ve ölçülebilir performans bilgilerini bir arada sunan, denetlenebilir bir rapordur.
Bağımsız güvence neden önemli?
Yatırımcılar ve bankalar sürdürülebilirlik bilgilerine ancak güvenilir olduklarında dayanabilir. Kapsamdaki şirketlerin TSRS raporları bağımsız güvence denetiminden geçer. Güvence denetimini KGK'nın bu alanda yetkilendirdiği bağımsız denetim kuruluşları yapar; uygulama sınırlı güvence düzeyinde başlamaktadır.
Güvence denetimi yalnızca raporun sonunda yapılan bir kontrol değildir. Verinin kaynağı, hesaplama yöntemi ve iç kontroller denetçinin gözünden ne kadar erken incelenirse ilk güvence yılı o kadar sorunsuz geçer.
Sık sorulan sorular
TSRS ile ISSB standartları aynı mı?
Kapsamda değilsek TSRS raporu hazırlayabilir miyiz?
ESG raporumuz var; TSRS'ye ayrıca uymamız gerekir mi?
TSRS raporu ne zaman yayımlanır?
Kaynaklar
- TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Gereklilikler (RG 29.12.2023)
- TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (RG 29.12.2023)
- KGK'nın TSRS uygulama kapsamına ilişkin 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139)
- Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.