Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak veya sınıflandırılacak olan çevrim farklarının ayrımı nedir?
IAS 21 / TMS 21 kapsamında çevrim farklarının (foreign currency translation differences) özkaynaklarda izlenmesi ve hangi durumda kar veya zarara aktarılacağı önemli bir ayrımdır. Bunu iki başlıkta inceleyelim:
1. Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak Çevrim Farkları
Bu farklar özkaynaklarda geçici olarak birikir; belli koşullarda kar veya zarara aktarılır (“recycling” denir).
🔹 Örnekler:
Yurtdışındaki işletmeye yapılan net yatırımın çevrim farkları:
-Konsolidasyonda, yabancı bağlı ortaklık/iştirak/şubenin varlık ve borçları çevrildiğinde ortaya çıkan farklar önce özkaynakta (diğer kapsamlı gelir – ÖKG) raporlanır.
-Ancak, bu işletme elden çıkarıldığında (disposal), birikmiş çevrim farkı topluca kar veya zarara aktarılır.
Dolayısıyla bunlar “kar veya zararda yeniden sınıflandırılacak (recyclable OCI)” gruba girer.
2. Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Çevrim Farkları
Bu tür farklar doğrudan özkaynakta kalır, hiçbir zaman kar/zarara taşınmaz (“no recycling”).
🔹 Örnekler:
*Yabancı operasyonun fonksiyonel para biriminin değişmesi nedeniyle yapılan çevrimde ortaya çıkan farklar.
*Yurtdışında faaliyet gösteren bir işletmenin yeniden ölçüm (remeasurement) sonucu ortaya çıkan bazı farkları.
*Ayrıca IFRS 9 kapsamında özkaynakta takip edilen bazı yatırımların (örneğin FVOCI seçeneğiyle muhasebeleştirilen özkaynak araçları) kur farkları da kar/zarara taşınmaz.
3. Raporlama Formatı Açısından
-Diğer Kapsamlı Gelir (ÖKG) tablosunda, işletmeler çevrim farklarını şu iki satırda ayırır:
a) “Kar veya zararda yeniden sınıflandırılmayacak” → Özkaynakta kalıcı (no recycling).
b) “Kar veya zararda yeniden sınıflandırılacak” → Elden çıkarma vb. durumda kar/zarara taşınacak.
Bu ayrım, yatırımcılara ve kullanıcılara çevrim farkının nihai etkisinin gelir tablosuna yansıyıp yansımayacağını açıkça gösterir.
Kısaca:
-Recyclable (yeniden sınıflandırılacak) → Özkaynakta birikir, elden çıkarma vb. olayla kar/zarara taşınır.
-Non-recyclable (yeniden sınıflandırılmayacak) → Hep özkaynakta kalır, hiçbir zaman kar/zarara aktarılmaz.
