Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak veya sınıflandırılacak olan özkaynak yöntemi ile değerlenen yatırımların diğer kapsamlı gelirlerinin ayrımı nedir?
Özellikle özkaynak yöntemi ile muhasebeleştirilen yatırımların (IAS 28 / TMS 28) “diğer kapsamlı gelir (ÖKG)” kalemleri IFRS/TFRS’de ikiye ayrılır:
1. Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak (Recyclable OCI) Kalemler
Bu kalemler, yatırım yapılan iştirak/iş ortaklığının ÖKG’sinde yer alan ve ileride kâr veya zarara yeniden sınıflandırılabilecek kalemlerdir.
🔹 Örnekler:
-Yabancı para çevrim farkları (IAS 21): İştirak/iş ortaklığının fonksiyonel para birimi farklıysa çevrim farkları ÖKG’de takip edilir. Yatırım elden çıkarıldığında, bu birikmiş çevrim farkları yatırımcı işletmenin kâr veya zararına yeniden sınıflandırılır.
-Nakit akış riskinden korunma rezervleri (IFRS 9 / TFRS 9): İştirak/iş ortaklığın efektif hedge ilişkilerinden kaynaklanan ÖKG unsurları da bu gruptadır.
2. Kar veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak (Non-recyclable OCI) Kalemler
Bu kalemler ise hiçbir zaman kâr veya zarara aktarılmaz, sadece özkaynakta kalır.
🔹 Örnekler:
-Tanımlanmış fayda planları aktüeryal kazanç/kayıpları (IAS 19 / TMS 19): İştirak/iş ortaklığın aktüeryal farkları, yatırımcı işletmenin de payına düşen tutar kadar ÖKG’de muhasebeleştirilir ve asla kâr/zarara aktarılmaz.
-Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan özkaynak araçları (FVOCI equity): Eğer iştirak/iş ortaklığı böyle bir finansal aracı ÖKG’de takip ediyorsa, yatırımcı da kendi payı oranında bunu ÖKG’ye yansıtır ve kâr/zarara taşınmaz.
3. Raporlama Açısından
Yatırımcı işletme, özkaynak yöntemi ile muhasebeleştirdiği yatırımlarda:
-İştirak/iş ortaklığın net kar/zararındaki payını gelir tablosuna alır.
-İştirak/iş ortaklığın ÖKG’sindeki payını kendi ÖKG tablosuna alır ve bunları “yeniden sınıflandırılacak / sınıflandırılmayacak” ayrımıyla raporlar.
Yani yatırımcı işletmenin ÖKG tablosunda iki ayrı bölüm olur:
a) Yeniden sınıflandırılmayacak ÖKG payı (ör: aktüeryal farklar).
b) Yeniden sınıflandırılacak ÖKG payı (ör: çevrim farkları)
Özet:
A) Yeniden sınıflandırılacak: Çevrim farkları, hedge rezervleri → elden çıkarıldığında kâr/zarara taşınır.
B) Yeniden sınıflandırılmayacak: Aktüeryal farklar, FVOCI özkaynak araçları → daima özkaynakta kalır.
