TMS/IAS 1, 1997'de yayımlanan ve yıllardır kullanılan “Finansal Tabloların Sunumu” standardıdır. Şirketlerin bilanço, gelir tablosu ve dipnotlarını nasıl düzenleyeceklerini belirler. Ancak bu yapı zamanla şirketler arasında farklı sunumlar yapılmasına ve yatırımcılar için karşılaştırmanın zorlaşmasına neden oldu. İşte bu noktada TFRS/IFRS 18, daha tutarlı sunum ve şeffaflık amacıyla devreye giriyor — TMS/IAS 1’in 1 Ocak 2027’den itibaren resmen yerini alıyor.
TFRS/IFRS 18’in Temel Amacı
Standartlaştırılmış gelir tablosu: Şirketler artık aynı yapıda sunum yapmak zorunda.
Şeffaflık ve karşılaştırılabilirlik: “Esas faaliyet kârı” gibi ana ara toplamlar standartlaştı.
Yönetim tarafından tanımlanan performans ölçütleri (MPM) bilgisi ve uzlaştırılması zorunlu hale geldi.
Gelir Tablosu Yapısında Devrim
a) 5 kategoriye göre sınıflama zorunlu:
- Operating (esas faaliyet)
- Investing (yatırım)
- Financing (finansman)
- Income taxes (gelir vergileri)
- Discontinued operations (durdurulan faaliyetler)
b) Zorunlu ara toplamlar:
- Operating profit or loss (Esas faaliyet kârı veya zararı)
- Profit or loss before financing and income taxes (Finansman ve gelir vergileri öncesi kâr veya zarar)
- Dönem kârı veya zararı korunuyor; tanımına dokunulmuyor ama ara toplamlar netleştiriliyor
c) Gider sunumunda detaylı yapı:
- Esas faaliyet giderleri niteliğine, fonksiyonuna veya ikisinin karışımına göre sunulur.
- Fonksiyon bazında sunulan giderler için amortisman, çalışanlara sağlanan faydalar, değer düşüklükleri ve stok değer düşüklükleri gibi kalemlerin niteliğe göre tutarları dipnotlarda açıklanır.
Yönetim Tarafından Tanımlanan Performans Ölçütleri (MPM)
Artık şirketler, kamuya açık iletişimlerinde kullandıkları “düzeltilmiş kâr” gibi ölçütleri finansal tablolarda tek bir dipnotta açıklamak zorunda. Bu dipnotta:
- Ölçütün nasıl hesaplandığı,
- Neden faydalı bilgi sağladığı,
- TFRS/IFRS'de tanımlanan en yakın ara toplamla uzlaştırması (reconciliation)
yer alır. Dipnot finansal tabloların parçası olduğu için bağımsız denetim kapsamındadır.
Bilgilerin Toplulaştırılması (Aggregation) ve Ayrıştırılması İlkeleri
IFRS 18, bilgilerin nasıl gruplanacağına dair ilkeler getiriyor:
- Ortak özellik taşıyanlar birlikte,
- Farklı özellik taşıyanlar ayrı gösterilir.
- “Diğer” başlıklarının kullanılmasına sınırlama getiriyor, belirsizliği azaltıyor.
Diğer Standartlarla Etkileşim
- IAS 1’deki birçok gereklilik (örneğin dönen/duran ayrımı) değiştirilmeden IFRS 18'e taşındı.
- Bazı bölümler ise IAS 8 (adı “Finansal Tabloların Hazırlanma Esasları” olarak değişti) veya IFRS 7’ye taşındı.
Geçiş Süreci ve Uyum
- Zorunlu uygulama tarihi: 1 Ocak 2027 (erken uygulama mümkün)
- Standart geriye dönük uygulanır; ilk uygulamada:
- Karşılaştırmalı dönem gelir tablosu yeniden sunulur,
- Karşılaştırmalı dönem için, IAS 1'e göre sunulan gelir tablosu kalemleri ile IFRS 18'e göre sunulanlar arasındaki uzlaştırma dipnotlarda açıklanır.
Özet Karşılaştırma Tablosu
| Konu | IAS 1 | IFRS 18 |
|---|---|---|
| Gelir tablosu yapısı | Esnek, firma tercihine göre | Standartlaştırılmış 5 kategori |
| Zorunlu ara toplamlar | Yalnızca dönem kârı veya zararı | Esas faaliyet kârı, finansman ve gelir vergileri öncesi kâr, dönem kârı |
| Esas faaliyet gider sunumu | Nitelik veya fonksiyon | Nitelik, fonksiyon veya karma + niteliğe göre dipnot açıklaması |
| MPM (non‑GAAP) | Düzenlenmemiş | Zorunlu açıklama + uzlaştırma |
| Toplulaştırma/ayrıştırma | Genel ilkeler | Açık rehberlik |
| Geçiş | --- | Geriye dönük uygulama zorunlu |
| Etki alanı | Sunum | Sunum + dipnot + diğer standartlarla bağlantı |
Sonuç
TMS/IAS 1, yalnızca format ve temel sunum kuralları sağlar. TFRS/IFRS 18 ise:
- Gelir tablosunu ortak bir çerçeveye oturtur (5 kategori, 2 yeni ara toplam).
- Yönetim tarafından tanımlanan ölçütleri şeffaflaştırır (MPM dipnotu, uzlaştırma).
- İşletmenin finansal performansının daha kolay anlaşılmasını ve karşılaştırılmasını sağlar.
- Gerekli açıklamaların kapsamını genişletir, dipnotlarda daha detaylı bilgi talep eder.
Şirketler, sistem ve raporlama altyapılarını yenilemek, eğitim ve süreç güncellemeleri yapmalıdır. Bu değişiklik yatırımcılar için daha net, analistler için daha standart bir finansal yapı demektir.
Bu konunun şirketinize etkisini birlikte değerlendirelim
Uzman ekibimiz mevzuat değişikliklerinin finansal tablolarınıza ve yükümlülüklerinize etkisini kısa bir görüşmede netleştirir.
- SFAI uluslararası ağ üyesi
- Sorumlu ortak gözetiminde
- Yazılı ve şeffaf teklif
ya da arayın: +90 212 951 02 47
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel danışmanlık yerine geçmez.