Birçok şirkette TSRS raporlaması mali işler birimine yakın bir yerde durur. Bunun nedeni basittir: TSRS 1, sürdürülebilirlik açıklamalarını finansal tablolarla bağlantılı ve aynı dönem için hazırlanan bir rapor olarak tanımlar. Bu yazı, CFO ve mali işler biriminin sorumluluk alanlarını, katkı sağladığı konuları ve dikkat etmesi gereken riskleri özetler. Aşağıdaki rol dağılımı ARSEN Denetim'in önerisidir; mevzuat belirli bir görev dağılımı öngörmez.
Neden finans?
TSRS 1'e göre sürdürülebilirlik açıklamaları, finansal tabloları hazırlayan işletme için yapılır; konsolide tablolarda ana ortaklık ve bağlı ortaklıklar birlikte ele alınır. Rapor, finansal tablolarla aynı dönemi kapsar ve sunum para birimi işletmenin sunum para birimidir. Standart ayrıca sürdürülebilirlik açıklamaları ile finansal tablolar arasında bağlantı kurulmasını ve veri ile varsayımların mümkün olduğunca tutarlı olmasını ister. Bu yapıda finans fonksiyonu, hem bağlantının hem de tutarlılığın doğal sahibidir. Kapsam hesaplaması da büyük ölçüde finansal tablo kalemlerine (aktif toplamı, net satış hasılatı) dayanır; KGK, bu hesapta şirketlere rehberlik etmek için KGK-SÜHA aracını yayımlamış (Duyuru 2025-68) ve kapsamda olup olmadığını belirleme sorumluluğunun asıl olarak şirkete ait olduğunu belirtmiştir.
CFO'nun rolü
| Alan | CFO ve mali işlerin katkısı |
|---|---|
| Finansal etki | Risk ve fırsatların mevcut ve öngörülen finansal durum, performans ve nakit akışlarına etkisinin değerlendirilmesi |
| Bağlantılı bilgi | Finansal tablo varsayımları ile sürdürülebilirlik açıklamalarının tutarlılığı |
| Sermaye tahsisi | Geçiş planı, hedefler ve yatırım kararlarının bütçeyle ilişkilendirilmesi |
| Veri kontrolü | Sürdürülebilirlik verisi için kontrol, onay ve kanıt disiplini |
| Takvim | Finansal rapor takvimiyle uyumlu iş planı |
| Güvence | Denetçi ile ilişki, kanıt temini, düzeltme süreci |
| Kurul iletişimi | Kurula ve denetim komitesine ilerleme ve risk raporlaması |
Finansal etki açıklamaları
TSRS 1, işletmenin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlarının cari dönem finansal durumuna, finansal performansına ve nakit akışlarına etkisini ve kısa, orta ve uzun vadede öngörülen etkilerini açıklamasını ister. Etkilerin ayrıştırılamadığı, ölçüm belirsizliğinin çok yüksek olduğu veya kaynakların yetersiz kaldığı durumlarda nicel bilgi verilmeyebilir; bu durumda nedeni ve nitel bilgi açıklanır (TSRS 1, paragraf 34–40). Bu değerlendirme finans fonksiyonunun yargı ve tahmin tecrübesini gerektirir.
Bağlantılı bilgi: pratik kontroller
- Finansal tablolarda kullanılan iklim ve diğer sürdürülebilirlik varsayımları (örneğin varlıkların faydalı ömrü, değer düşüklüğü testlerindeki varsayımlar) rapordaki anlatımla çelişmemelidir.
- Rapordaki finansal rakamlar, finansal tablolardaki kalemlerle mutabakata bağlanmalıdır.
- Sera gazı, enerji, su gibi fiziki veriler de finansal verinin kontrol anlayışıyla ele alınmalıdır.
- Rapor döneminden sonra gerçekleşen önemli olaylar hem finansal tablolarda hem sürdürülebilirlik açıklamalarında dikkate alınmalıdır.
Sürdürülebilirlik verisine finansal rapor disiplini
Finans biriminin en büyük katkısı süreç disiplinidir:
- Veri sahibi: Her veri için bir sorumlu kişi.
- Kaynak ve yöntem: Verinin nereden geldiği ve nasıl hesaplandığı yazılı.
- Kontrol: Bağımsız bir gözden geçirme ve onay adımı.
- Kanıt: Rakamı destekleyen belgenin saklanması.
- Değişiklik yönetimi: Yöntem değişikliklerinin kayıt altına alınması.
Sera gazı hesaplamalarında yöntem, emisyon faktörü kaynağı ve hesaplamayı yapan kişi yazılı olmalıdır; TSRS 2, emisyonların GHG Protokolü'ne göre ölçülmesini ister.
Takvim yönetimi
Finansal rapor ve sürdürülebilirlik raporu aynı dönemi kapsasa da yayım zamanı farklı olabilir. İlk yıl yayım takvimi ve sonraki dönemler için TSRS Raporlama Dönemleri ve Yayın Takvimi makalesi esas alınmalıdır. Finansın görevi, sürdürülebilirlik verisinin finansal kapanış takvimine çarpmadan, yeterli kontrol süresiyle toplanmasını sağlamaktır.
Güvence süreci
TSRS raporları bağımsız güvence denetiminden geçer; KGK, güvence denetimlerinin sınırlı güvence ile başlamasına karar vermiştir (Duyuru 2024-59). Mali işler birimi, denetçinin talep ettiği kanıtların, süreç belgelerinin ve veri kaynaklarının düzenli sunulmasından sorumlu olabilir. Bu nedenle kanıtlar yılsonunda değil, veri üretildiği anda saklanmalıdır.
Dikkat edilmesi gereken riskler
- Rolün aşırı genişlemesi: Mali işlerin sürdürülebilirlik birimlerinin yerine geçmesi, konu uzmanlığının kaybına yol açar.
- Yetkinlik açığı: Sera gazı hesaplaması gibi konularda teknik bilgi dış destekle tamamlanabilir.
- Süre baskısı: Finansal kapanış ve sürdürülebilirlik veri toplama aynı dönemlere denk gelebilir.
- Tutarsızlık: Finansal tablolarla sürdürülebilirlik raporu arasındaki çelişkiler güvence sürecinde ve kamuoyunda sorun yaratır.
Sık sorulan sorular
TSRS raporunu mali işler birimi mi hazırlamalı?
CFO'nun raporun doğruluğundan sorumluluğu var mı?
Sürdürülebilirlik verisi için de iç kontrol gerekir mi?
Finansal tablolar ile sürdürülebilirlik raporu arasında tutarsızlık olursa ne olur?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Duyuru 2025-68: Sürdürülebilirlik Raporlamasına Tabi Olacak Şirketler İçin Hesaplama Aracı (KGK-SÜHA) (07.11.2025)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete: 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, Duyuru 2024-59: Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlarına Yönelik Zorunlu Güvence Denetimlerine İlişkin Duyuru (05.09.2024; Resmî Gazete: 05.09.2024, sayı 32653)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.