Sürdürülebilirlik raporu, finansal rapor gibi şirketin resmî bir çıktısıdır ve yönetim kurulunun gözetimi altındadır. Bu yazı, kurulun TSRS raporlamasındaki rolünü, bu rolün raporda nasıl açıklandığını ve kurul üyelerinin pratikte hangi soruları sorması gerektiğini ele alır. Hukuki sorumluluk ayrıntıları için hukuk müşavirinin görüşü alınmalıdır.
Hukuki çerçeve
Sürdürülebilirlik raporlamasının yasal dayanağı, 7408 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 88. maddesine eklenen altıncı fıkradır (Resmî Gazete: 04.06.2022, sayı 31856). Bu fıkra, KGK'yı Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarını belirlemeye ve yayımlamaya yetkili kılar. Sürdürülebilirlik denetimi ise 660 sayılı KHK'nın 9, 25 ve 27. maddelerine dayanan Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Kapsam ise Kurul Kararı 01/21634 (27.12.2023; Resmî Gazete 29.12.2023, 32414 mükerrer) ve sonraki kararlarla belirlenmiştir. Kurulun sorumluluğunun hukuki boyutu (kusur, tazminat, idari yaptırım) bu hükümlerin yanında genel şirketler hukuku ilkelerine de bağlıdır. Bu konuda hukuk müşavirinin görüşü alınmalıdır.
Kurul neyi gözetir?
TSRS 1'in yönetişim bölümü (paragraf 26–27), işletmeden şunların açıklanmasını ister:
- Sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların gözetiminden sorumlu organ veya kişi(ler),
- Bu sorumluluğun organ veya kişinin görev tanımlarına nasıl yansıtıldığı,
- Organ veya kişinin, strateji ve kararların gözetimi için gerekli beceri ve yetkinliklere sahip olup olmadığı, değilse bunların nasıl geliştirileceği,
- Bilgilendirmenin hangi sıklıkla ve nasıl yapıldığı,
- Stratejinin, büyük işlemlere ilişkin kararların ve risk yönetimi sürecinin gözetilirken risk ve fırsatlar arasındaki ödünleşimlerin nasıl dikkate alındığı,
- Hedeflerin belirlenmesinde ve ilerlemenin izlenmesinde organın rolü ve ücretlendirme ile ilişki,
- Yönetimin rolü: görevin belirli bir yönetim pozisyonuna veya komiteye devredilip devredilmediği ve gözetimi desteklemek için hangi kontrol ve prosedürlerin kullanıldığı.
Bu açıklamalar, uygulamada kurulun toplantı gündemlerinde, kararlarında ve iç yönergelerinde karşılığını bulmalıdır.
Kurulun uygulamadaki sorumlulukları (öneri)
| Alan | Kurul ne yapmalı? |
|---|---|
| Yönlendirme | Raporlamanın şirket stratejisi ve risk iştahıyla ilişkisini kurmak |
| Sahiplik | Gözetim görevini kurul veya komiteye yazılı olarak vermek |
| Kaynak | Ekip, bütçe ve araçlar için gerekli kaynağı onaylamak |
| Önemlilik | Önemlilik değerlendirmesinin sonucunu ve gerekçesini görmek |
| Kritik kararlar | Hedefler, geçiş planı, kolaylıklardan yararlanma ve rehberlik kaynağı seçimi gibi kararları onaylamak |
| Güvence | Denetçiden gelen bulguları ve düzeltme planını izlemek |
| Rapor onayı | Raporu yayından önce incelemek ve onaylamak |
Kurulun sorması gereken sorular
- Raporlama kapsamımız ve ilk raporlama dönemimiz konusunda yazılı bir değerlendirme var mı?
- Önemlilik değerlendirmesi hangi yönteme dayandı, kimler katıldı, hangi konular dışarıda bırakıldı ve neden?
- Raporda yer alacak sayısal veriler (özellikle sera gazı emisyonları) hangi kaynaktan ve hangi hesaplama yöntemiyle üretiliyor?
- Sürdürülebilirlik verisi için iç kontroller finansal rapor kadar sağlam mı?
- Finansal tablolardaki varsayımlarla sürdürülebilirlik açıklamalarındaki varsayımlar tutarlı mı?
- Taahhüt ettiğimiz hedefler ve geçiş planı sermaye bütçesiyle uyumlu mu?
- Denetçinin ilk görüşleri ve açık bulgular nelerdir?
Bilgilendirme düzeni
Kurulun gözetimi gerçek olabilmesi için düzenli bilgi akışı gerekir. Önerilen bir model:
- Planlama dönemi: kapsam, takvim, önemlilik sonucu
- Veri toplama dönemi: ilerleme, riskler, kaynak ihtiyacı
- Taslak dönemi: ana mesajlar, yargı gerektiren kararlar, denetçi görüşleri
- Onay dönemi: rapor taslağı, uygunluk beyanı, açık konular
Uygunluk beyanı ve kurul
TSRS 1'e göre "TSRS'lere uygundur" ifadesi, ancak tüm hükümlere uyulduğunda kullanılabilir (paragraf 72). Bu beyan, kurul onayından geçen rapor için ciddi bir iddiadır. Kurul üyeleri bu beyanın hangi kanıtlara dayandığını sormalıdır.
Kurul gündemi için yıllık takvim önerisi
| Dönem | Gündem maddesi |
|---|---|
| Yıl başı | Kapsam ve takvim teyidi, gözetim görevinin atanması, bütçe |
| Yıl ortası | Önemlilik sonuçları, hedefler ve geçiş planı, ilerleme raporu |
| Kapanışa yakın | Veri kontrolleri, denetçi ön görüşleri, açık konular |
| Rapor onayı | Rapor taslağı, uygunluk beyanı, yayın planı |
Bu takvim bir öneridir; şirketin kurul toplantı düzenine göre uyarlanmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Sürdürülebilirliği yalnızca iletişim konusu olarak görmek
- Kurul gündeminde ayrı bir yer vermemek
- Önemlilik sonucunu görmeden raporu onaylamak
- Hedef açıklamak, ancak bu hedeflerin finansal planlamaya yansımasını sorgulamamak
Sık sorulan sorular
Kurul üyelerinin sürdürülebilirlik uzmanı olması gerekir mi?
Sürdürülebilirlik için ayrı bir komite şart mı?
Kurul raporu onaylarsa sorumluluk doğar mı?
Kurul ne sıklıkla bilgilendirilmeli?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Belirlenmesi ve Yayımlanması (Haziran 2022; Resmî Gazete 04.06.2022, sayı 31856)
- KGK, Sürdürülebilirlik Sık Sorulan Sorular
- 7408 sayılı Kanun, madde 9: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 88'e altıncı fıkra eklenmesi (Resmî Gazete: 04.06.2022, sayı 31856)
- KGK, TSRS Uygulama Kapsamının Belirlenmesine İlişkin Kurul Kararı, 27.12.2023 tarihli ve 21634 sayılı (Resmî Gazete: 29.12.2023, sayı 32414 Mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete: 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.