Güvence seviyesi, bir sürdürülebilirlik raporuna duyulacak güvenin hangi derecede olacağını belirler. Bu yazı, iki seviyenin kavramsal farkını açıklar ve şirketin bu seçimden neleri beklemesi gerektiğini özetler. Mevzuatta hangi dönemde hangi seviyenin uygulanacağı konusu ayrı bir değerlendirme gerektirir; bu yazıda yalnızca doğrulanabilen kısım yer alır.
Mevzuattaki durum
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785), denetimin amacını, TSRS dahil ilgili kıstaslarla uyuma ilişkin güvence veren bir görüş oluşturmak olarak tanımlar (md. 5). Denetim kanıtı ve denetim raporu maddelerinde (md. 9 ve 10) "belirlenen güvence seviyesi" ifadesi geçer. Yönetmelik metninde güvence seviyesinin nasıl belirleneceğini anlatan ayrı bir madde yer almaz. Dolayısıyla seviyenin hangi dönemde ve kimin için ne olacağı, Kurul Kararları ve KGK duyurularından izlenmelidir.
Kavramsal fark
Aşağıdaki karşılaştırma, güvence işlerine ilişkin genel kabul gören ayrımı özetler.
| Boyut | Makul güvence | Sınırlı güvence |
|---|---|---|
| Güven düzeyi | Yüksek, ancak mutlak değil | Makul güvenceden düşük, anlamlı bir düzey |
| Sonuç ifadesi | Genellikle olumlu ifade ("... uygundur") | Genellikle olumsuz biçimde ifade ("uygun olmadığına dair bir husus dikkatimize gelmemiştir") |
| Prosedürler | Daha kapsamlı: risk değerlendirmesi, kontrol testleri, ayrıntılı doğrulama | Daha sınırlı: ağırlıkla sorgulama, analitik prosedürler, sınırlı doğrulama |
| Kanıt miktarı | Daha fazla | Daha az |
| Süre ve maliyet | Genellikle daha yüksek | Genellikle daha düşük |
| Kullanıcıya mesajı | "Rapor, önemli yanlışlık içermiyor" | "Önemli yanlışlığa işaret eden bir bulgu çıkmadı" |
Fark, bir "az çalışma" veya "çok çalışma" meselesinden ibaret değildir. Her iki seviyede de denetçi mesleki şüphecilikle çalışır ve yeterli, uygun kanıt toplar (md. 9). Fark, bu kanıtın miktarı ve kapsamıdır.
Şirketin gözünden fark
Hazırlık. Sınırlı güvencede bile veri izlenebilirliği, kontrol ve belge düzeni gerekir. Makul güvencede bu beklenti artar; özellikle iç kontrollerin tasarımı ve işleyişi ayrıca test edilebilir.
Takvim. Makul güvence genellikle daha uzun sahada çalışma ve daha fazla soru-cevap turu gerektirir. Takvim planı seviyeye göre yapılmalıdır.
Rapor dili. Güvence raporunun okuyucuya verdiği mesaj seviyeye göre değişir. Sürdürülebilirlik Güvence Raporu Nasıl Okunur? makalesine bakınız.
Maliyet. Genellikle makul güvence daha pahalıdır; ancak gerçek maliyet kapsam, şirketin hazırlık düzeyi ve karmaşıklığa bağlıdır. Maliyet faktörleri için Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Ücretini Etkileyen Faktörler makalesine bakınız.
Kapsam seçimi: tüm rapor mu, seçili bölümler mi?
Güvence seviyesi ile güvence kapsamı farklı kavramlardır. Aynı raporda bazı bölümlerin makul, bazılarının sınırlı güvenceyle kapsanması veya bazı bölümlerin kapsam dışında bırakılması teorik olarak mümkündür. Bu kombinasyonların Türkiye'deki mevzuata göre geçerli olup olmadığı yazım tarihinde doğrulanmamıştır.
Seviye yükseldiğinde ne değişir?
Birçok ülkede güvence düzeyi zamanla sınırlıdan makule doğru yükseltilmektedir. Böyle bir geçiş olursa şirketin şu hazırlıkları yapmış olması gerekir:
- Veri kontrollerinin yazılı ve test edilebilir olması
- Kanıt arşivinin satır bazında izlenebilir olması
- İç denetim veya benzeri bağımsız gözden geçirme işlevinin kurulması
- Sorumlu ve onay zincirinin belgeli olması
Karar verirken sorulacak sorular
- Mevzuat bu dönem için hangi seviyeyi belirliyor?
- Kredi verenler veya yatırımcılar daha yüksek bir seviye talep ediyor mu?
- Mevcut kontrol düzenimiz makul güvence için yeterli mi?
- Zaman ve bütçe seviyeyi destekliyor mu?
Sık yapılan hatalar
- Sınırlı güvenceyi "hiç denetim yapılmadı" diye yorumlamak
- Makul güvenceyi "her şey kesin doğru" diye okumak
- Seviyeyi, kontrol düzenini kurmadan seçmek
- Seviyenin raporu hazırlama yöntemini etkilemeyeceğini sanmak
Sık sorulan sorular
Sınırlı güvence "denetim değil" demek midir?
Şirket güvence seviyesini kendisi seçebilir mi?
Makul güvence "yüzde yüz" güvence midir?
Seviye değişirse ne yapmalıyız?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, Sürdürülebilirlik Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.