Önemlilik, güvence denetiminde iki farklı yerde karşımıza çıkar ve bu ikisi sık karıştırılır. Bu yazı ikisini ayırır ve şirketin neyi hazır tutması gerektiğini anlatır. Denetçinin önemlilik belirleme ayrıntıları uygulanan standarda bağlıdır; burada genel çerçeve verilmiştir.
İki önemlilik kavramı
| Kavram | Kimin işi? | Soru |
|---|---|---|
| Raporlama önemliliği (TSRS) | Şirket | Hangi sürdürülebilirlik bilgisi rapora girmeli? |
| Denetim önemliliği | Denetçi | Hangi yanlışlık kullanıcıların kararını etkileyebilir? |
Şirketin yaptığı değerlendirme denetçinin çalışmasının girdisidir. Denetçi onu yeniden yapmaz; sürecin makul, tutarlı ve belgeli olup olmadığını inceler. Rapor yönetimin sorumluluğundadır.
Raporlama önemliliği: şirketin tarafı
TSRS 1'e göre bir bilgi, kullanıcıların genel amaçlı finansal raporlara dayanarak verdikleri kararları etkileyebilecekse önemlidir. Önemlilik, şirkete özgüdür ve nitel ile nicel etkenlerin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Ayrıntı için TSRS Raporlamasında Finansal Önemlilik Nedir? makalesine bakınız.
Denetçinin bu aşamada bakacağı noktalar:
- Değerlendirmenin yöntemi yazılı mı?
- Hangi paydaş ve veri kaynakları kullanılmış?
- Konular neden dahil veya hariç bırakılmış?
- Sonuç kurul veya üst yönetim tarafından onaylanmış mı?
- Değerlendirme dönemsel olarak güncelleniyor mu?
Önemli bir konunun rapordan dışarıda kalması, denetçinin en çok dikkat ettiği riskler arasındadır; çünkü bu hata raporda göze görünmez. Bu nedenle denetçi "eksik bırakılan" konuları da sorgular.
Denetim önemliliği: denetçinin tarafı
Denetçi, planlama aşamasında bir önemlilik düzeyi belirler ve bu düzeyin altında kalan yanlışlıkları genellikle denetim sonucunu etkilemeyen bir seviye olarak izler. Sürdürülebilirlik bilgisinde bu belirleme, finansal tablolardan farklı olarak her göstergenin niteliğine göre değişebilir: bir sera gazı toplamında yüzde olarak ifade edilebilen eşik, bir yönetişim açıklamasında anlamlı olmayabilir. Bu nedenle nitel etkenler ağırlık kazanır.
Nitel etkenlere örnek:
- Yanlışlığın bir mevzuata uyumsuzluğu gizlemesi
- Yanlışlığın bir hedef veya taahhüt hakkındaki izlenimi değiştirmesi
- Yanlışlığın kasıtlı veya sistematik olması
- Bilginin kredi veren veya yatırımcı için kritik olması
Yanlışlıkların ele alınması
Denetçi, denetim sırasında bulduğu yanlışlıkları yönetime iletir. Yönetim düzeltebilir veya düzeltmeyebilir. Düzeltilmemiş yanlışlıkların toplamı önemlilik düzeyini aşarsa denetçinin görüşü etkilenebilir. Bu nedenle şirket için en güvenli yol, bulunan yanlışlıkları ilgili olsun olmasın düzeltmektir. Görüşün ve raporun biçimi için Sürdürülebilirlik Güvence Raporu Nasıl Okunur? makalesine bakınız.
Örnek: hariç tutulan konu
Kurgusal bir örnek: Bir üretim şirketi, su kullanımını önemli saymadığı için raporunda yer vermemiştir. Denetçi, bu kararın dayanağını sorar. Şirketin elinde bir değerlendirme belgesi yoksa, denetçi konuyu ilgili sektör, tesis konumu ve paydaş beklentileri açısından kendi başına gözden geçirebilir ve şirketten ek kanıt isteyebilir. Şirket kararını tesis bazında su stresi verisi ve yönetim toplantısı kaydıyla desteklerse tartışma kısa sürer. Bu örnek yalnızca yöntemi göstermek içindir; gerçek bir şirkete ilişkin değildir.
Önemlilik ve zaman
Önemlilik çalışması rapor döneminin sonunda değil, başında yapılmalıdır. Çünkü hangi konunun önemli sayıldığı, hangi verinin toplanacağını belirler. Geç yapılan bir çalışma, veri toplama sürecini baştan kurmayı gerektirebilir. Çalışmanın sonucunu değiştiren olaylar (yeni bir faaliyet, satın alma, mevzuat değişikliği) yaşandığında değerlendirme güncellenmeli ve güncelleme kayda geçmelidir. Denetçi, dönem içindeki bu tür olayları sorarak değerlendirmenin güncelliğini sınar.
Şirket için pratik adımlar
- Önemlilik çalışmasının yöntemini ve sonucunu tek bir dosyada toplayın.
- Dahil edilmeyen konuların gerekçesini yazın.
- Önemlilik sonucunu kurulla paylaşın ve onay kaydı tutun.
- Her rapor döneminde değerlendirmeyi gözden geçirin ve değişiklikleri açıklayın.
- Bulgular çıktığında düzeltme önceliğini önemlilik açısından belirleyin.
Sık yapılan hatalar
- Önemlilik çalışmasını denetçiye ilk kez son haftada göstermek
- Eşiği yalnızca bir yüzde olarak düşünmek
- Hariç tutulan konuların gerekçesini yazmamak
- Önemli konuyu veri bulunmadığı için raporun dışında bırakmak
- Denetçinin önemliliğini şirketin önemliliği sanmak
Sık sorulan sorular
Denetçi önemlilik eşiğini bize söyler mi?
Küçük bir yanlışlığı düzeltmek zorunda mıyız?
Önemlilik çalışmamız yoksa ne olur?
Önemlilik her yıl yenilenmeli mi?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.