Sürdürülebilirlik raporunu kimin denetleyebileceği, şirketler için pratik bir sorudur: yanlış kuruluşla çalışmak, güvence çalışmasının geçersiz sayılması riskini doğurabilir. Bu yazı, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'nin (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785) yetkilendirme ve bağımsızlıkla ilgili hükümlerini şirket gözüyle özetler. Madde numaraları, Yönetmeliğin yayımlanan metnine göre verilmiştir; uygulamadan önce güncel metin ve KGK duyuruları kontrol edilmelidir.
Temel kural: yetki şartı
Yönetmeliğin 11. maddesine göre sürdürülebilirlik denetimi, yetkilendirilmiş denetim kuruluşlarınca yapılır. Hem kuruluşun hem de denetim ekibinde görev alan denetçilerin ilgili alanda yetkili olması gerekir. Yetkinin kullanımı KGK'nın ilanıyla başlar ve KGK, işletmelerin büyüklüğü ve çalışan sayısı gibi ölçütlere göre farklı belirlemeler yapabilir. Yetkilendirmeler KGK'nın tuttuğu ve kamuya açık olan ayrı bir sicil bölümünde izlenir (md. 16).
Denetim kuruluşu için koşullar
Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca kuruluşta aşağıdaki unsurlar aranır:
- Bağımsız Denetim Resmi Siciline kayıtlı ve faal olmak
- Sorumlu denetçi şartlarını taşıyan en az iki sorumlu denetçi bulundurmak
- Uygun kadroya sahip olmak
- Sürdürülebilirlik denetim rehberlerini hazırlamış olmak
Geçici 1. maddeye göre rehber hazırlama şartı 31.12.2026'ya kadar aranmaz; bu kuruluşların şartı 30.06.2027'ye kadar sağlaması gerekir.
Denetçi için koşullar
Md. 13'e göre denetçinin faal bağımsız denetçi olması, sınavda başarılı olması ve uygulamalı eğitimi tamamlaması gerekir. Sınav, "Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması" ve "Sürdürülebilirlik Denetimi" konularında yapılır (md. 14). Uygulamalı eğitim, en az sekiz ay süreyle sürdürülebilirlik denetim ekibinde denetçi yardımcısı olarak görev yapmayı kapsar (md. 15). Geçici 1. maddeye göre 31.12.2025'e kadar yapılan yetkilendirmelerde bu eğitim şartı aranmaz. KGK, Duyuru 2025-57'de (30.09.2025) bu muafiyetin 31.12.2026'ya kadar uzatıldığını duyurmuştur.
Denetim ekibi ve sorumlu denetçi
| Konu | Yönetmelikteki düzenleme |
|---|---|
| Ekip büyüklüğü | Sorumlu denetçi dahil en az üç denetçi (md. 18) |
| Yedek | Yedek denetçi belirlenir |
| Karar verme | Yardımcılar ve uzmanlar karar verici olamaz; ekip sorumlu denetçinin gözetiminde çalışır |
| Sorumlu denetçi | Kurum onayı, kuruluş yönetiminden yetki ve en az üç yıl fiilen sürdürülebilirlik denetimi deneyimi (md. 19) |
Geçici 1. maddedeki geçiş hükümleri ekip tarafında da esneklik tanır. Yetkisi olmayan denetçilere ekipte yer verilebilir; ancak yetkili denetçi sayısına ilişkin koşul vardır. KGK, 30.10.2026 tarihli ve 01/47239 sayılı Kurul Kararıyla (Resmî Gazete 05.11.2026, sayı 33421) bu muafiyetin süresini bir yıl uzatmıştır: 01.01.2028'den önce biten hesap dönemlerine ilişkin denetimlerde, asıl denetim ekibinde sorumlu denetçi ile en az iki denetçinin sürdürülebilirlik alanında yetkili olması, diğer ekip üyelerinin yetkisiz olabilmesi öngörülmüştür.
Bağımsızlık
Yönetmeliğin 17. maddesi, Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 19–37. maddelerindeki bağımsızlık ve etik hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Temel sonuç şudur: bağımsız denetimini üstlenemeyeceği bir işletmenin sürdürülebilirlik denetimini de üstlenemez. Şirket açısından bunun anlamı şudur:
- Raporu hazırlamanıza yardım eden kuruluş, aynı rapora güvence veremeyebilir.
- Danışmanlık ve güvence işleri ayrı ekiplerle ve ayrı kuruluşlarla yürütülmelidir.
- Bağımsızlık değerlendirmesi, sözleşmeden önce yazılı olarak yapılmalıdır.
Aykırılığın sonuçları
Yönetmelik, KGK'ya denetim kuruluşlarını inceleme ve yaptırım uygulama yetkisi verir (md. 21–28). Yaptırımlar arasında ikaz, uyarı, faaliyetin kısıtlanması, askıya alma ve iptal sayılır. Bu yaptırımlar kuruluş ve denetçi içindir; şirket açısından asıl risk, yetkisiz veya bağımsızlığı bozulmuş bir kuruluştan alınan güvencenin değerinin tartışmalı hale gelmesidir.
Şirket olarak neye bakmalısınız?
- Yetki: Kuruluşun ve ekibin KGK sicilinde sürdürülebilirlik alanında yetkili olduğunu doğrulayın.
- Bağımsızlık: Kuruluşun raporun hazırlığına katılmadığını yazılı olarak teyit edin.
- Ekip: Sorumlu denetçinin deneyimini ve ekibin yapısını sorun.
- Kapasite: Takvimde ekibin sizin dönem sonu yoğunluğunuzda müsait olup olmadığını konuşun.
- Sözleşme: Kapsamı, güvence seviyesini ve kanıt beklentilerini sözleşmeye yazın.
Sık yapılan hatalar
- Yetkiyi doğrulamadan mali tablo denetçisiyle devam etmek
- Raporu hazırlayan danışmanla güvence kuruluşunu karıştırmak
- Geçici muafiyetlerin süresini yanlış hatırlamak
- Takvimi, uygun ekip bulma süresini hesaba katmadan kurmak
Sık sorulan sorular
Mali tablo denetçimiz otomatik olarak sürdürülebilirlik denetimi yapabilir mi?
Yetkili kuruluşlara nereden ulaşılır?
Danışmanımız aynı zamanda güvence verebilir mi?
Geçici muafiyetler ne zaman bitiyor?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, Duyuru 2025-57: Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliğindeki Bazı Muafiyet Tarihlerine İlişkin Değişiklik (30.09.2025; Kurul Kararları 22.09.2025, 01/35551 ve 01/35554)
- KGK Kurul Kararı, Sürdürülebilirlik Denetim Ekiplerine İlişkin Muafiyet (30.10.2026, sayı 01/47239; Resmî Gazete 05.11.2026, sayı 33421)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.