Güvence denetimine hazırlık, rapor tamamlandıktan sonra yapılacak bir iş değildir. Denetçi, sayının doğru olup olmadığını sorarken aslında sayının nasıl üretildiğini de sorar: kim, hangi kaynaktan, hangi yöntemle, hangi kontrolle? Bu yazı, hazırlığı altı başlıkta ve bir 90 günlük planla özetler. Plan, ARSEN Denetim'in pratik önerisidir; mevzuatta böyle bir hazırlık planı tanımlanmamıştır.
Denetçinin bakış açısı
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'ne (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785) göre denetçi, yeterli ve uygun denetim kanıtını mesleki şüphecilik içinde elde eder ve belgeler (md. 9). Bu nedenle şirketin amacı "kanıt sağlayabilir halde olmak"tır. Aşağıdaki başlıklar bunun için gereken temel düzeni kapsar.
Altı hazırlık başlığı
1. Kapsam ve kıstas
- Şirketin raporlama kapsamı yazılı olmalı; finansal tablolarla ilişkisi açık olmalı.
- Kapsam eşikleri:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
- Kullanılan muafiyetler ve gerekçeleri belgelenmeli. TSRS Raporunda İlk Uygulama ve Geçiş Muafiyetleri makalesine bakınız.
2. Önemlilik
Önemlilik değerlendirmesinin yöntemi, katılımcıları, sonucu ve kurul onayı tek bir dosyada toplanmalı. Denetçi önce bu dosyaya bakacaktır.
3. Veri envanteri
Her rakam için veri sahibi, kaynak sistem, hesaplama yöntemi, birim ve dönem bilgisi içeren bir envanter hazırlanmalıdır. Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? makalesine bakınız.
4. İç kontrol
Veri toplama, hesaplama, onay ve raporlamaya ilişkin kontroller yazılı olmalı ve çalıştığına dair kayıt tutulmalı. TSRS Raporlamasında İç Kontrol Sistemi Nasıl Kurulur? makalesine bakınız.
5. Kanıt dosyası
Her kritik rakam ve iddia için kaynak belge, hesap dosyası ve onay kaydı aynı klasör yapısında bulunmalı.
6. Takvim ve ekip
Güvence sağlayıcıyla erken görüşülmeli; erişim, zaman ve iletişim kişileri belirlenmeli.
90 günlük hazırlık planı
| Dönem | Odak | Çıktı |
|---|---|---|
| 1–30. gün | Kapsam, sahiplik, önemlilik ve veri envanteri | Kapsam notu, önemlilik dosyası, envanter taslağı |
| 31–60. gün | Kontroller, kanıt klasörü, finansal mutabakat | Kontrol matrisi, mutabakat tablosu |
| 61–90. gün | İç gözden geçirme, düzeltme, güvence sağlayıcıyla ön görüşme | Bulgu listesi, düzeltilmiş rapor taslağı |
Süreler tahminidir. Şirketin hazırlık düzeyine göre uzayabilir veya kısalabilir.
Hazırlıkta rol dağılımı
| Rol | Hazırlıktaki görevi |
|---|---|
| Kurul / denetim komitesi | Gözetim, önemlilik onayı, bulguların takibi |
| CFO / mali işler | Finansal mutabakat, kontrol tasarımı, takvim |
| Sürdürülebilirlik koordinatörü | Rapor, envanter, kanıt klasörü |
| Veri sahipleri (İK, tesis, satın alma) | Verinin üretimi, kaynağı ve ilk kontrolü |
| İç denetim / bağımsız okuyucu | İç gözden geçirme ve bulgu listesi |
Rollerin yazılı olması, denetim sırasında "bu bilgi kimde?" sorusunun saatler değil dakikalar içinde yanıtlanmasını sağlar.
Güvence sağlayıcı ile ön görüşmede sorulacaklar
- Kapsam ve güvence seviyesi nedir?
- Hangi belge ve veri erişimini ne zaman isteyeceksiniz?
- Ekip yapısı ve sorumlu denetçi kimdir?
- Takvimde hangi dönüm noktaları var?
- Bağımsızlık değerlendirmesi nasıl yapıldı?
Bağımsızlık ve yetkilendirme için Sürdürülebilirlik Güvence Denetimini Kimler Yapabilir? makalesine bakınız.
Kurul için kontrol soruları
- Raporun sahibi ve gözetim düzeni net mi?
- Önemlilik sonucunu kurul gördü mü?
- Kritik rakamlar için kanıt dosyası var mı?
- İç gözden geçirmede yüksek öncelikli bulgu kaldı mı?
- Güvence takvimi yayım tarihiyle uyumlu mu?
Beş sorudan birine bile "hayır" diyorsanız, hazırlık planını güncelleyin.
Sık yapılan hatalar
- Hazırlığı rapor yazımı bitince başlatmak
- Kanıtı sayı çıktıktan sonra aramak
- Kontrolü yazmak ama çalıştırmamak
- Denetçiye ilk kez son haftada erişim vermek
- Önemlilik belgesini hazırlamamak
Sık sorulan sorular
Hazırlık için dış destek şart mı?
Hazırlık ne kadar sürer?
Küçük şirketler de aynı hazırlığı yapmalı mı?
Hazırlığı kim yönetmeli?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.