Sürdürülebilirlik raporu, yatırımcıya ve kredi verenlere güven vermek için hazırlanır. Bu güveni pekiştiren araç, bağımsız bir tarafın raporu incelemesi ve bir görüş bildirmesidir. Bu yazı, sürdürülebilirlik güvence denetiminin ne olduğunu ve genel çerçevesini özetler. Süreç ayrıntıları ve diğer sorular bu bölümün sonraki makalelerinde yer alacaktır. Yönetmelik hükümleri aşağıda özet olarak verilmiştir ve resmî metinle teyit edilmelidir.
Tanım ve amaç
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'ne göre sürdürülebilirlik denetiminin amacı, denetime konu hususların ilgili kıstaslara uyup uymadığı konusunda, Türkiye Denetim Standartları çerçevesinde kullanıcılara güvence sağlayacak bir görüş oluşturmaktır. Denetim tanımında "makul veya sınırlı güvence" ifadesi geçer. Yönetmelik, hangi güvence seviyesinin uygulanacağını genel olarak belirtmez; denetimde belirlenen güvence seviyesine bırakır.
Yasal dayanak ve kurumlar
Yönetmelik, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 660 sayılı KHK çerçevesinde yürütülür. Yönetmelik 17.01.2025 tarihli ve 32785 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Denetimi yapacak kuruluşların ve denetçilerin yetkilendirilmesi, sicili, yükümlülükleri, sorumlulukları ve yaptırımlar Yönetmelik kapsamındadır; yetkili otorite KGK'dır.
Denetimin konusu
Güvence denetiminin konusu sürdürülebilirlik raporunun kendisidir. Denetçi, raporun TSRS gibi ilgili kıstaslara uygunluğunu inceler: açıklamaların eksiksizliği, tutarlılığı, veri ve hesapların izlenebilirliği, muhakemelerin ve tahminlerin makullüğü. Denetçi raporu yeniden yazmaz; yönetimin hazırladığı raporu değerlendirir. Raporun hazırlanması yönetimin sorumluluğundadır.
Güvence seviyeleri
Güvence seviyesi, denetçinin vereceği güvencenin derecesini belirler. Ayrıntılı karşılaştırma için Sınırlı Güvence ve Makul Güvence Arasındaki Farklar makalesine bakınız. Kısaca: makul güvence daha yüksek, sınırlı güvence daha düşük bir güven düzeyi sağlar ve uygulanan prosedürlerin kapsamı buna göre değişir.
Denetim raporu
Yönetmeliğe göre sürdürülebilirlik denetim raporu, denetim kanıtlarının ilgili standartlarla değerlendirilmesi sonucu oluşan görüşü ve varsa dikkat çekilmek istenen hususları içerir; KGK düzenlemelerine uygun hazırlanır ve raporu imzalayan kuruluş sorumluluğunu üstlenir. Rapor, finansal tabloların ait olduğu hesap dönemine ilişkin olağan genel kurul toplantısından önce yönetim organına teslim edilir.
Kimler yapabilir?
Denetim yalnızca yetkilendirilmiş denetim kuruluşları ve denetçilerce yapılabilir. Yetkilendirme koşulları ve bağımsızlık kuralları için Sürdürülebilirlik Güvence Denetimini Kimler Yapabilir? makalesine bakınız.
Sorumluluk dağılımı
| Taraf | Sorumluluk |
|---|---|
| Yönetim ve kurul | Raporun hazırlanması, iç kontrol, kanıt sağlanması |
| Güvence sağlayıcı | Bağımsız görüş oluşturmak; yeterli kanıt toplamak |
| KGK | Yetkilendirme, gözetim, sicil ve yaptırım |
Güvence sağlayıcının görüşü, yönetimin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Neden önemli?
- Güven: Yatırımcı ve kredi veren rapora daha çok güvenir.
- Kalite: Süreç ve veri düzenini güçlendirir.
- Uyum: Zorunlu kapsamdaki şirketler için yasal bir gerekliliktir.
- Erken uyarı: Hata ve eksikler yayından önce yakalanır.
Hazırlık özeti
- Güvence sağlayıcıyla erken görüşün.
- Veri envanteri, kontrol matrisi ve kanıt dosyasını hazır tutun.
- İç gözden geçirmeyi tamamlayın. Örnek TSRS Sürdürülebilirlik Raporu İncelemesi makalesine bakınız.
- Takvimde güvence süresini ve düzeltme payını bırakın.
Güvence sürecinde şirketten beklenenler
Denetçinin görüş oluşturabilmesi için yönetimin kanıt sağlaması, sorulara zamanında yanıt vermesi ve gerektiğinde raporu düzeltmesi gerekir. Kanıtın eksik veya geç gelmesi, güvence sağlayıcının çalışmasını sınırlayabilir ve görüşü etkileyebilir. Bu nedenle denetim, raporun son aşamasında değil, veri toplama ve kontrol tasarımı sırasında planlanmalıdır. Süreç adımları için Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Süreci Nasıl İşler? makalesine bakınız.
Kurul ve denetim komitesi için notlar
- Güvence kapsamının raporun hangi bölümlerini içerdiği baştan netleştirilmelidir.
- Güvence sağlayıcının bulguları yönetim kuruluna veya denetimden sorumlu komiteye ulaşmalıdır.
- Danışmanlık ve güvence hizmetlerinin aynı kuruluştan alınması bağımsızlık açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık yapılan yanlış anlamalar
- "Denetçi raporu yazar." Hayır; rapor yönetimindir, denetçi görüş bildirir.
- "Güvence her şeyin doğruluğunu garanti eder." Hayır; güvence seviyesi ve kapsamı sınırlıdır.
- "Mali tablo denetçisi otomatik olarak sürdürülebilirlik güvencesi verir." Hayır; yetkilendirme ayrıdır.
Sık sorulan sorular
Güvence denetimi ile finansal tablo denetimi aynı şey mi?
Güvence denetimi ihtiyari olabilir mi?
Denetçi görüşü olumsuz çıkarsa ne olur?
Güvence için hangi standartlar kullanılır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (17.01.2025; Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Duyuru 2025-57: Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliğindeki Bazı Muafiyet Tarihlerine İlişkin Değişiklik (30.09.2025; Kurul Kararları 22.09.2025, 01/35551 ve 01/35554)
- KGK, Sürdürülebilirlik Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.