TSRS 2, iklimle ilgili risk ve fırsatlara ilişkin açıklamaları düzenleyen standarttır. Soyut ifadeler, bir örnekte somutlaşır. Bu yazı, kurgusal bir şirket üzerinden iklim risk analizinin adımlarını gösterir. Örnekteki hiçbir olgu gerçek değildir ve yazıda sayısal veri bulunmaz. TSRS 2'nin genel yapısı için "TSRS 2 Nedir?" makalesine bakınız. Kapsam eşikleri ve yükümlülüğünüz:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Kurgusal şirket: Örnek Gıda Tesisleri A.Ş.
Şirket, iki bölgede tesis işleten ve hammaddeyi tarımsal tedarikçilerden alan bir gıda üreticisidir. Enerji kullanımı ve su ihtiyacı önemlidir, ürünler soğuk zincirle dağıtılır. Şirket TSRS 2 kapsamındadır ve yükümlülüğünü yazılı olarak tespit etmiştir.
Adım 1: Riskleri ve fırsatları tanımlama
Standart, iklimle ilgili riskleri iki ana grupta ele alır: fiziksel riskler ve geçiş riskleri. Şirket, iş modeli ve değer zinciri boyunca aday listesi çıkarır:
| Grup | Kurgusal aday | Etki alanı |
|---|---|---|
| Fiziksel – akut | Aşırı hava olaylarının tesis ve lojistiğe etkisi | Tesis, nakliye |
| Fiziksel – kronik | Su kıtlığı ve sıcaklık artışı | Üretim, hammadde |
| Geçiş – politika | Karbon fiyatlaması ve raporlama düzenlemeleri | Maliyet, ihracat |
| Geçiş – teknoloji | Düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçiş | Yatırım |
| Geçiş – piyasa | Müşteri beklentilerinin değişmesi | Talep |
| Geçiş – itibar | Paydaş beklentileri | Finansman erişimi |
| Fırsat | Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji | Maliyet |
Burada "olası" ve "kurgusal" kelimeleri önemlidir: gerçek bir şirkette liste, saha verisi ve uzman girdisiyle oluşturulur. İklim risklerinin Türkiye'deki hukuki çerçevesi (örneğin İklim Kanunu ve emisyon ticaret sistemi düzenlemeleri) ayrıca izlenmelidir.
Adım 2: Önemlilik ve etki zinciri
Tanımlanan riskler önemlilik süzgecinden geçirilir. Önemlilik, bilginin kullanıcıların kararlarını etkileyip etkilemeyeceğiyle ilgilidir. Şirket her önemli risk için bir etki zinciri kurar: iklim olayı, operasyonel sonuç, finansal etki, yanıt. Örneğin su kıtlığı, üretimde kesinti riskini doğurur; bu da gelir ve maliyet kalemlerini etkiler; yanıt olarak su geri kazanım yatırımı değerlendirilir. "TSRS Raporlamasında Önemlilik Analizi Nasıl Yapılır?" makalesine bakınız.
Adım 3: Zaman ufukları
Riskler kısa, orta ve uzun vadede ayrı ayrı değerlendirilir. Şirket hangi vadeyi kaç yıl olarak tanımladığını kendi planlama döngüsüne göre belirler ve raporda açıklar. Bu yazıda yıl sayısı verilmemiştir; vade tanımı şirkete özgüdür.
Adım 4: Senaryo analizi
İklim dayanıklılığını ortaya koymak için senaryo analizi kullanılır. Şirket, en az iki farklı gelecek dünyayı düşünür: örneğin geçişin hızlı ve düzenli ilerlediği bir dünya ve fiziksel etkilerin yoğunlaştığı bir dünya. Her senaryo için sorulur: Tesislerimiz, tedarik zincirimiz ve maliyet yapımız bu dünyada nasıl etkilenir? Stratejimiz dayanıklı mı? Hangi varsayımlar kritik?
Standart, şirketin durumuna uygun, ölçülebilir ve makul bir yaklaşım bekler; analizin derinliği şirketin koşullarına göre değişir. Hangi kolaylıkların uygulanabileceği standardın metnine ve Kurul Kararlarına bağlıdır. "TSRS 2'de İklim Senaryo Analizi Nasıl Yapılır?" makalesine bakınız.
Adım 5: Finansal etki
Standart, riskin mevcut finansal duruma ve beklenen etkilere etkisini açıklamayı ister. Şirket mevcut etkiyi (bilanço, gelir tablosu kalemleri) ve beklenen etkiyi (yatırım ihtiyacı, maliyet değişimi) niteliksel ve gerekirse niceliksel olarak anlatır. Niceliksel tahmin güvenilir yapılamıyorsa, bunun gerekçesi ve belirsizlik açıklanır. İlgili finansal tabloların hazırlayıcılarıyla birlikte çalışmak, tutarlılığı artırır.
Adım 6: Yanıt ve geçiş planı
Şirket, tespit ettiği risklere nasıl yanıt vereceğini açıklar: yatırım, süreç değişikliği, tedarikçi çeşitlendirme, sigorta, hedefler. Varsa iklim hedefleri ve ilerleme göstergeleri belirtilir. Hedefin olmadığı durumda bunun açık yazılması, hedef varmış gibi görünmekten daha doğrudur.
Adım 7: Yönetişim ve risk yönetimi bağlantısı
İklim risklerinin kurul gözetimi, yönetimin rolü ve genel risk yönetimine entegrasyonu açıklanır. Analizin tek seferlik bir çalışma olmayıp yıllık risk döngüsüne bağlanması, güvence aşamasında önem taşır.
Adım 8: Belgeleme ve kanıt
Her varsayım, veri kaynağı ve yöntem yazılı tutulur: kullanılan senaryolar, zaman ufukları, kabuller, veri sınırlılıkları. Belgesiz bir analiz, güvence sağlayıcı açısından kanıtsız bir iddiadır. "Sürdürülebilirlik Güvence Denetiminde Hangi Belgeler İncelenir?" makalesine bakınız.
Emisyon boyutu ve güncel değişiklikler
İklim açıklamalarının önemli bir parçası sera gazı emisyonlarıdır. TSRS 2'nin sera gazı emisyonlarına ilişkin değişiklikleri, 22.07.2026 tarihli ve 01/44275 sayılı Kurul Kararıyla (Resmî Gazete 28.07.2026, sayı 33323; KGK Duyuru 2026-31) getirilmiş ve 1.1.2027 ve sonrasında başlayan dönemler için geçerli olarak duyurulmuştur. Hesap mantığı için Örnek Sera Gazı Emisyon Hesaplaması makalesine bakınız.
Kurgusal sonuç
Örnek Gıda Tesisleri A.Ş. analiz sonunda su ve enerji riskini en önemli iki konu olarak belirler. Senaryo analizinde fiziksel etkilerin yoğunlaştığı dünyada tedarik zincirinin zayıf noktalarını görür ve tedarikçi çeşitlendirme planı hazırlar. Kurul, analizi ve varsayımları sunumla gözden geçirir. Rapor, belirsizlikleri ve veri sınırlılıklarını açıkça yazar.
Sık yapılan hatalar
- Riskleri genel iklim anlatısıyla geçiştirmek
- Fiziksel ve geçiş risklerinden yalnızca birini ele almak
- Senaryoları şirkete bağlamadan genel bırakmak
- Finansal etkiyi bağlamsız veya kanıtsız yazmak
- Belirsizlikleri gizlemek
- Analizi kurula sunmadan yayımlamak
Sık sorulan sorular
Her şirket senaryo analizi yapmak zorunda mı?
Finansal etkiyi sayıyla yazmak şart mı?
Bu örnek şablon olarak kullanılabilir mi?
Analiz güvencede nasıl incelenir?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Duyuru 2026-31: TSRS 2 Sera Gazı Emisyonlarına İlişkin Değişiklikler (Kurul Kararı 22.07.2026, sayı 01/44275; Resmî Gazete 28.07.2026, sayı 33323)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.