Sürdürülebilirlik raporlaması yeni bir dil getirir. Aynı kelime farklı kişiler için farklı anlam taşıyabilir; bu da toplantılarda ve sözleşmelerde karışıklığa yol açar. Aşağıdaki sözlük ortak bir dil kurmak içindir. Tanımlar sadeleştirilmiştir ve resmî metnin yerini tutmaz. Kapsam eşikleri ve yükümlülük bilgisi:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
A – C
| Terim | Sade açıklama |
|---|---|
| Açıklama (disclosure) | Raporda sunulan, standardın istediği bilgi |
| Bağımsızlık | Güvence sağlayıcının raporlayan işletmeden ve ilgili çıkarlardan bağımsız hareket edebilmesi; Yönetmelik md. 17 |
| Bağımsız Denetim Resmi Sicili | Bağımsız denetim kuruluşlarının kayıtlı olduğu sicil; sürdürülebilirlik yetkisi için ön koşul (md. 12) |
| Belirsizlik | Tahminin veya ölçümün kesin olmaması; raporda açıklanır |
| Çift önemlilik | Hem finansal etkiyi hem çevresel ve toplumsal etkiyi esas alan yaklaşım; TSRS finansal önemliliğe odaklanır. |
D – G
| Terim | Sade açıklama |
|---|---|
| Dayanıklılık (iklim) | Şirket stratejisinin iklim belirsizlikleri karşısında ayakta kalabilme kapasitesi; senaryo analiziyle değerlendirilir |
| Denetim kanıtı | Güvence görüşünün dayanağı olan yeterli ve uygun bilgi (Yönetmelik md. 9) |
| Denetim raporu | Güvence sağlayıcının görüşünü bildirdiği rapor (md. 10) |
| Emisyon faktörü | Bir faaliyet biriminin yol açtığı sera gazı miktarı |
| Faaliyet verisi | Emisyonu doğuran faaliyetin ölçüsü (yakıt, elektrik vb.) |
| Fiziksel risk | İklim olaylarının (akut) veya iklim değişikliğinin (kronik) yol açtığı risk |
| Finansal etki | Risk veya fırsatın finansal duruma, performansa ve nakit akışına etkisi |
| Fırsat | Sürdürülebilirlikle ilgili olumlu etki potansiyeli |
| Geçiş riski | Düşük karbonlu ekonomiye geçişten kaynaklanan risk (politika, teknoloji, piyasa, itibar) |
| Güvence | Raporun güvenilirliğine ilişkin bağımsız bir görüş; seviyesi "belirlenen güvence seviyesi" olarak anılır |
H – K
| Terim | Sade açıklama |
|---|---|
| Hedefler | Şirketin sürdürülebilirlik alanında belirlediği ölçülebilir amaçlar |
| İkaz ve uyarı | Yönetmeliğin yaptırım bölümünde geçen kademeli yaptırımlar (md. 22–28). |
| İlk uygulama kolaylıkları | Standarda ilk geçiş yılında tanınan geçici muafiyet ve kolaylıklar |
| İklimle ilgili risk ve fırsatlar | TSRS 2 kapsamında açıklanan konular |
| İş modeli | Şirketin değer yaratma yöntemi |
| Kapsam 1, 2, 3 | Doğrudan, satın alınan enerjiden ve değer zincirinden kaynaklanan sera gazı emisyonları |
| Kıstas | Güvence çalışmasında ölçüt alınan standart; Yönetmeliğe göre TSRS (md. 8) |
| Konsolidasyon | Grup şirketlerinin bilgilerinin birleştirilmesi |
| KGK | Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu |
| Kurul | KGK Kurulu; standartları ve muafiyet kararlarını yayımlayan organ |
M – S
| Terim | Sade açıklama |
|---|---|
| Makul güvence / sınırlı güvence | Güvence seviyeleri; kavramsal fark için ilgili makaleye bakınız. |
| Metrikler | Risk ve fırsatların ölçüldüğü göstergeler |
| Önemlilik | Bilginin kullanıcı kararlarını etkileme potansiyeli |
| Raporlama sınırı | Hangi işletmelerin ve faaliyetlerin rapora dahil olduğu |
| Rehberler | Sürdürülebilirlik denetim kuruluşlarının hazırlaması gereken denetim rehberleri (md. 12) |
| Senaryo analizi | Farklı gelecek koşullarında stratejinin dayanıklılığını inceleme yöntemi |
| Sera gazı | İklim değişikliğine yol açan gazların genel adı |
| Sorumlu denetçi | Denetimden sorumlu ve raporu imzalayan denetçi; Kurum onayı ve deneyim şartları vardır (md. 19) |
| Strateji | Şirketin risk ve fırsatlara karşı yönelimi ve kararları |
| Sürdürülebilirlik denetimi | Yönetmeliğe göre sürdürülebilirlik raporuna ilişkin güvence verilen denetim |
T – Z
| Terim | Sade açıklama |
|---|---|
| TSRS | Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları |
| TSRS 1 | Genel hükümler standardı |
| TSRS 2 | İklimle ilgili açıklamalar standardı |
| Tedarik zinciri / değer zinciri | Şirketin faaliyetlerine girdi sağlayan ve ürünü kullanan zincir |
| Temsil mektubu | Yönetimin güvence sağlayıcıya verdiği yazılı beyan; uygulama güvence sağlayıcıyla netleştirilmelidir. |
| Yetkilendirme | Denetim kuruluşuna ve denetçilere sürdürülebilirlik denetimi için verilen yetki (md. 11) |
| Yönetişim | Kurul ve yönetimin sürdürülebilirlik gözetim yapısı |
| Yönetim organı | Raporu onaylayan ve denetim raporunun teslim edildiği organ |
| Yedek denetçi | Ekibe destek olmak üzere belirlenen denetçi (md. 18) |
| Zaman ufku | Risk ve fırsatların kısa, orta ve uzun vadede değerlendirildiği süre dilimleri |
Karıştırılan terimler
Danışmanlık ve güvence: Danışman raporun hazırlanmasına destek verir; güvence sağlayıcı bağımsız görüş bildirir. İki rolün karışması bağımsızlık sorununa yol açabilir. TSRS Raporlama Danışmanlığı Nedir? makalesine bakınız.
Muafiyet ve kolaylık: Muafiyet yükümlülükten tamamen çıkarmayı, kolaylık ise yükümlülüğün bir kısmını veya zamanlamasını esnetmeyi ifade eder. Kurul Kararlarında ikisi birlikte geçebilir.
Rapor ve denetim raporu: Rapor şirketin sürdürülebilirlik raporudur; denetim raporu ise güvence sağlayıcının görüşüdür.
Önemlilik ve önem derecesi: Önemlilik raporlama kararıdır; önem derecesi iç risk değerlendirmesinde kullanılan puandır.
Sözlüğü kullanırken
Terimler zamanla standart güncellemeleriyle değişebilir. Bu nedenle sözleşme, rapor ve iç yazışmalarda kullandığınız terimleri, ilgili resmî metindeki tanımlarla karşılaştırmanız önerilir. Yeni bir terim eklenmesi gerekirse tanımı şirket içinde yazılı hâle getirmeniz ortak dili korur. Standart metinlerindeki terimler İngilizce karşılıklarıyla birlikte düşünüldüğünde daha az yanlış anlaşılır; bu nedenle ilk geçişte Türkçe terimin yanına İngilizce karşılığını yazmak faydalıdır.
Sık sorulan sorular
Sözlük resmî midir?
Hangi terimler en çok karıştırılır?
Terim eksikse ne yapmalıyım?
İngilizce karşılıkları gerekli mi?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.