Kapsam sorusu, TSRS yolculuğunun ilk ve en kritik adımıdır. Yanlış tespit, ya gereksiz iş yükü ya da yükümlülüğün kaçırılması anlamına gelir. Bu yazı, kurgusal bir şirket üzerinden sıralı bir değerlendirme yöntemi gösterir. Gerçek eşik değerleri bilinçli olarak yazılmamıştır; güncel eşikler aşağıdaki yer tutucudadır ve eşik rakamlarının güncel Kurul Kararlarından alınması gerekir. Örnekteki harfli değerler (A, B, C) tamamen kurgusal yer tutuculardır. Kapsam kavramına genel bakış için "TSRS Kapsamına Hangi Şirketler Giriyor?" makalesine bakınız.
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Yaklaşım: dört soru sırası
Kapsam değerlendirmesini şu sırayla yapmanızı öneririz. Sıra, ARSEN Denetim'in pratik yaklaşımıdır.
- Şirket türü ve statü: Şirket bağımsız denetime tabi mi, halka açık mı, özel bir statüsü (örneğin banka, finansal kuruluş) var mı? Kuruluş türüne özgü düzenlemeler (örneğin 46754 sayılı Kurul Kararı; Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408) ayrıca değerlendirilir.
- Ölçütler: Kapsam belirleyen büyüklük ölçütleri hangileri ve şirket bunları hangi dönem verisiyle karşılıyor?
- Konsolidasyon: Ölçütler tek tek şirket için mi, konsolide mi değerlendirilir?
- Muafiyet ve kolaylıklar: İlk uygulama, geçiş ve Kurul Kararlarıyla verilen kolaylıklar hangi dönemlerde ve hangi konularda geçerli?
Kurgusal şirket: Örnek Sanayi A.Ş.
Aşağıdaki şirket ve değerler tamamen kurgusaldır; hiçbir gerçek şirketi veya gerçek bir eşiği temsil etmez.
Örnek Sanayi A.Ş. bir üretim şirketidir ve iki bağlı ortaklığı vardır. Şirket bağımsız denetime tabidir.
| Veri | Yer tutucu |
|---|---|
| Ölçüt 1 (örneğin bir büyüklük göstergesi) | A |
| Ölçüt 2 | B |
| Ölçüt 3 | C |
| Bağlı ortaklık 1 – ölçüt 1 | A1 |
| Bağlı ortaklık 2 – ölçüt 1 | A2 |
| Konsolide ölçüt 1 | A + A1 + A2 − eliminasyonlar |
Burada eliminasyon, grup içi işlemlerin konsolide rakamdan çıkarılmasıdır. Ölçüt rakamlarının hangi hesaplama yöntemiyle (konsolide mi, tekil mi, ortalama mı) alınacağı mevzuata bağlıdır.
Adım adım değerlendirme
Adım 1 – Statü. Örnek Sanayi A.Ş. bağımsız denetime tabi olduğu için ilk eleği geçer. Statü sorusunun cevabı yazılır.
Adım 2 – Ölçütleri hesaplama. Her ölçüt için dönem verisi finansal tablolardan alınır. Konsolide veri kullanılacaksa eliminasyonlar yapılır. Hangi dönemin verisinin esas alınacağı mevzuatla belirlenmiştir.
Adım 3 – Eşiklerle karşılaştırma. Hesaplanan değerler (A, B, C), güncel eşiklerle karşılaştırılır. Eşiklerin kaçının aşılması gerektiği ("birini", "ikisini" gibi) mevzuat metnine bağlıdır ve bu yazıda belirtilmemiştir.
Adım 4 – Dönemsel boyut. Kapsama giriş ve kapsamdan çıkış için dönemlerin nasıl değerlendirileceği (art arda dönem şartı vb.) mevzuata bağlıdır. Yazıda bu konuda doğrulanmış bir hüküm sunulmamıştır.
Adım 5 – Muafiyet ve kolaylıklar. Şirket yükümlü çıksa bile ilk uygulama yılı kolaylıklarından ve Kurul Kararlarıyla verilen muafiyetlerden yararlanabilir. TSRS Raporunda İlk Uygulama ve Geçiş Muafiyetleri makalesine bakınız.
Adım 6 – Güvence yükümlülüğü. Rapor yükümlülüğü ile güvence yükümlülüğü ayrı değerlendirilir. Güvence kapsamı için Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği ve ilgili Kurul Kararları incelenir.
Adım 7 – Yazılı kapsam notu. Sonuç, dayanaklar ve varsayımlarla bir nota bağlanır.
Kapsam notunda bulunması gerekenler
| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| Şirket bilgisi | Unvan, statü, bağlı ortaklıklar |
| Değerlendirilen dönem | Hangi dönem verisi kullanıldı |
| Ölçütler | Hesaplama kaynağı ve eliminasyonlar |
| Sonuç | Kapsamda mı, hangi dönemden itibaren |
| Muafiyetler | Hangi kolaylıklar geçerli, dayanak karar |
| Güvence | Zorunlu mu, gönüllü mü |
| Belirsizlikler | Teyit gereken noktalar |
| Onay | Hazırlayan, gözden geçiren, onaylayan |
Gruplarda dikkat edilecekler
Bir grup şirketinde kapsam, ana ortaklık ve bağlı ortaklıklar için ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Konsolide rapor hazırlayan şirketin bağlı ortaklıkları için ayrı bir yükümlülük doğup doğmadığı mevzuatla belirlenir. Holdingler İçin Konsolide TSRS Raporlaması makalesine bakınız.
Kapsam sonucunu kime ve nasıl iletirsiniz?
Kapsam notu hazırlandıktan sonra sonuç; finans, hukuk, çevre ve insan kaynakları birimlerine ve kurula iletilmelidir. İletişimde üç şey açık olmalıdır: şirketin yükümlü olup olmadığı, hangi dönemden itibaren yükümlü olduğu ve hangi muafiyetlerin geçerli olduğu. Sonuç "yükümlü değiliz" olsa bile gerekçe ve dayanak belgelenmeli, bir sonraki değerlendirme dönemi belirtilmelidir. Böylece mevzuat veya şirket büyüklüğü değiştiğinde değerlendirme sıfırdan değil, mevcut nottan başlar.
Sık yapılan hatalar
- Eşikleri eski bir kaynaktan almak
- Konsolide ve tekil veriyi karıştırmak
- Muafiyetleri hesaba katmadan yükümlülüğü yorumlamak
- Kapsam notu yazmamak
- Değerlendirmeyi yılda bir kez, geç yapmak
Sık sorulan sorular
Eşiklerin altında kalırsak hiçbir şey yapmamız gerekmez mi?
Kapsam değerlendirmesi ne sıklıkla tekrarlanmalı?
Kapsam kararını kim vermeli?
Bu örnekteki harfler gerçek değerleri temsil eder mi?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK Kurul Kararları 46753 ve 46754 (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408; KGK Duyuru 2026-41, 27.10.2026)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.