Standartların soyut kalan maddeleri, bir örnekte somutlaşır. Bu yazı, kurgusal bir üretim şirketinin TSRS 1'i nasıl uygulayabileceğini yapısal olarak gösterir. Örnekteki hiçbir olgu, rakam veya karar gerçek değildir; yazıda sayısal veri bilinçli olarak verilmemiştir. Örnek, standardın ya da bir gerçek uygulamanın kopyası değil, düşünme sırasını gösteren bir iskelettir. Standardın genel yapısı için "TSRS 1 Nedir?" makalesine bakınız.
Şirket: Örnek Üretim A.Ş. (kurgusal)
Örnek Üretim A.Ş., iki tesiste metal parça üreten ve ağırlıklı olarak ihracat yapan bir şirkettir. Enerji girdisi önemli, su kullanımı orta, tedarik zinciri ise çok kademelidir. Şirket TSRS kapsamındadır ve yükümlülüğünü, muafiyetleri ve kapsamı yazılı olarak tespit etmiştir. Kapsam eşikleri ve yükümlülük bilgisi:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Adım 1: Hazırlık ve sınır
Şirket önce raporlama sınırını finansal tablolarla uyumlu belirler: bağlı ortaklıklar dahil, raporlama dönemi aynı. Ardından rapor sahibini (üst yönetimden bir yönetici), çekirdek ekibi (finans, çevre, İK, satın alma, risk) ve kurul gözetim sorumlusunu belirler. TSRS Raporlama Ekibi Nasıl Kurulur? makalesine bakınız.
Adım 2: Risk ve fırsatların belirlenmesi
Şirket, sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatları iş modeli ve değer zinciri üzerinden tarar. Kurgusal bir örnek aday listesi:
| Alan | Olası risk | Olası fırsat |
|---|---|---|
| Enerji | Enerji maliyeti ve düzenleme baskısı | Verimlilik yatırımlarıyla maliyet avantajı |
| İklim | Fiziksel olayların tesis ve lojistiğe etkisi | Düşük karbonlu ürünlere talep |
| Su | Su kısıtı | Geri kazanımla süreklilik |
| Tedarik zinciri | Tedarikçi kesintisi ve uygunsuzluk | Sorumlu tedarik ilişkileri |
| İnsan | İş sağlığı ve beceri eksikliği | Güvenli çalışma ve bağlılık |
| Düzenleme | İhracat pazarlarının raporlama beklentileri | Erken uyum avantajı |
"Önemli" olanların ayıklanması, ayrı bir değerlendirme ister. Önemlilik, şirketin finansal akışını, performansını ve sermaye erişimini etkileme beklentisine göre yapılır; bu yargı belgelenir ve kurul onayına sunulur. "TSRS Raporlamasında Önemlilik Analizi Nasıl Yapılır?" makalesine bakınız. Örnek riskler için Örnek TSRS Risk ve Fırsat Matrisi makalesine bakınız.
Adım 3: Dört bölüm yapısı
TSRS 1, açıklamaları genel olarak dört başlık altında ister. Örnek Üretim A.Ş. her önemli risk ve fırsat için bu yapıyı doldurur:
Yönetişim. Kurulun veya komitenin sürdürülebilirlik gözetimi, görev tanımı, bilgi akışı, yönetimin rolü ve yetkinlikleri açıklanır. Örnek: kurul altındaki bir komite her dönem iklim ve enerji konularını gözden geçirir; yönetim raporlama sorumlusunu atamıştır.
Strateji. Önemli risk ve fırsatların iş modeline, stratejiye, karar vermeye ve finansal duruma etkisi anlatılır. Örnek: enerji verimliliği yatırımı stratejik önceliktir; tedarik zinciri risk haritası satın alma kararlarına bağlanır.
Risk yönetimi. Risklerin nasıl tespit edildiği, değerlendirildiği, önceliklendirildiği ve izlendiği; bunun genel risk yönetimine nasıl entegre edildiği açıklanır.
Metrikler ve hedefler. Önemli risk ve fırsatları izleyen metrikler, varsa hedefler ve ilerleme açıklanır. Örnek: enerji tüketimi, emisyon ve su çekimi göstergeleri; her biri için tanım, kaynak ve hesap yöntemi.
Standardın tam gereklilikleri için TSRS 1 metni esastır. İklimle ilgili özel gereklilikler TSRS 2'dedir. TSRS 2 Uygulama Örneği: İklim Risk Analizi makalesine bakınız.
Adım 4: Veri ve kontrol
Şirket her gösterge için sahip, kaynak, sıklık ve kontrol belirler. Enerji tüketimi tesis sayaçlarından, atık verisi tesis kayıtlarından, iş sağlığı verisi İK ve ilgili birimlerden gelir. Finansal bilgilerle ilişkili açıklamalar (örneğin yatırım planı) muhasebe ve planlama ekibi tarafından doğrulanır. Veri toplama formu için TSRS Raporlama Veri Toplama Şablonu makalesine bakınız.
Adım 5: Rapor taslağı ve tutarlılık
Rapor taslağı, finansal tablolarla aynı dönemi kapsar ve ilgili finansal bilgilerle bağlantılıdır. Taslak şu kontrollerden geçer: bölümler arası çapraz referans, sayıların kaynak dosyalarla eşleşmesi, tahmin ve belirsizliklerin açıklanması, muafiyet kullanımının açıkça belirtilmesi. Raporun başlığı ve uygunluk beyanı, standardın ve Kurul Kararlarının getirdiği kurallara göre yazılır.
Adım 6: Gözden geçirme ve güvence
İç gözden geçirmeden sonra güvence sağlayıcıyla kapsam, kıstas ve seviye üzerinde mutabakat yapılır. Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'ne göre raporun kıstası TSRS'dir ve rapor yönetimin sorumluluğundadır. Kurul son metni onaylar. TSRS Güvence Denetimi Öncesi Hazırlık Listesi makalesine bakınız.
Örnekten çıkan dersler
- Önemlilik çalışması olmadan dört bölümü doldurmak, rapora ilgisiz konular taşır.
- Üretim şirketlerinde enerji ve tedarik zinciri verisinin sahipliği en kritik noktadır.
- Strateji bölümü finansal planlama ile uyumlu olmalıdır.
- Boş bırakılan her açıklama için gerekçe (muafiyet veya önemsizlik) belgelenmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Dört bölümü şablon gibi doldurmak
- Hedef olmadığı hâlde varmış gibi yazmak
- Finansal tablolarla uyumu kontrol etmemek
- Veriyi kanıtsız bırakmak
- Muafiyet kullanımını belirtmemek
Sık sorulan sorular
Bu örnek bizim için şablon olabilir mi?
Üretim sektörü için ayrı bir standart var mı?
Tedarik zinciri verisi zorunlu mu?
Örneği güvence sağlayıcıya göstermek faydalı mı?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.