Avrupa Birliği ile ticaret yapan Türk şirketleri, müşterilerinden gelen sürdürülebilirlik soru formlarında ESRS terimleriyle karşılaşmaktadır. Bu yazı, TSRS ile ESRS arasındaki yapısal farkları genel bilgilerle özetler. ESRS metinleri ve AB mevzuatı bu yazıda kaynak olarak kullanılmamıştır; ESRS'ye ilişkin ifadeler genel bilgi niteliğindedir ve AB'nin resmî metinleriyle teyit edilmelidir.
Çıkış noktaları
TSRS, uluslararası ISSB standartlarıyla uyumlu olarak KGK tarafından yayımlanmıştır (KGK, Duyuru 2025-36). Amacı, yatırımcı ve kredi verenlere işletme değerini etkileyen sürdürülebilirlik bilgisi sunmaktır.
ESRS ise AB'nin kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması düzenlemesi çerçevesinde, AB hukukuna dayalı raporlama yükümlülüğünü karşılamak üzere hazırlanmış standartlardır. Hukuki dayanak ve zorunluluk düzeyi AB mevzuatına aittir.
Temel farklar
| Boyut | TSRS | ESRS (genel çerçeve) |
|---|---|---|
| Hukuki dayanak | Türkiye'de KGK Kurul Kararları | AB mevzuatı |
| Önemlilik | Finansal önemlilik | Çifte önemlilik: etki önemliliği ve finansal önemlilik birlikte |
| Konu yelpazesi | TSRS 1 genel; TSRS 2 iklim | İklim, kirlilik, su, biyoçeşitlilik, kaynak kullanımı, kendi iş gücü, değer zinciri çalışanları, topluluklar, tüketiciler, iş ahlakı gibi geniş bir yelpaze |
| Hedef kitle | Yatırımcı ve kredi verenler | Yatırımcıların yanında daha geniş paydaşlar |
| Değer zinciri | Değer zinciri kapsamı değerlendirilir | Değer zincirine ilişkin açıklamalar geniştir |
| Güvence | Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği | AB düzeyinde ayrı güvence kuralları |
Çifte önemlilik: en kritik fark
Çifte önemlilikte bir konu iki yoldan önemli olabilir: şirketin dışa etkisi (etki önemliliği) veya konunun şirketin finansal durumunu etkilemesi (finansal önemlilik). Bu iki gözlükten biriyle önemli çıkan konu raporlanır. TSRS ise yalnızca ikinci gözlüğü kullanır. Sonuç olarak, bir konu TSRS'de raporlanmak zorunda olmayabilir, ESRS'de olabilir. Bunun tersi daha nadirdir; çünkü finansal önemlilik her iki çerçevede de esas unsurdur.
Kurgusal örnek: Bir gıda işleyicisi, tedarik zincirindeki çocuk işçiliği riskini kendi finansal sonuçlarını etkilemeyecek kadar küçük görebilir. TSRS mantığında bu konu önemsiz sayılabilir. ESRS mantığında ise insanlar üzerindeki olumsuz etki nedeniyle önemli sayılabilir. Örnek, yalnızca farkı anlatmak içindir.
Türk şirketi için ne anlama gelir?
- Önce yükümlülüğü ayırın. TSRS kapsamı Türkiye'deki Kurul Kararlarıyla belirlenir; ESRS yükümlülüğü ise AB'deki bir bağlantıdan (AB'de kurulu bağlı ortaklık, AB'de yapılan satış vb.) doğabilir. İkinci konuda "CSRD Nedir? Türk Şirketlerini Nasıl Etkiler?" makalesine bakınız.
- Tek veri tabanı kurun. İki çerçevenin veri ihtiyaçları kısmen örtüşür. Enerji, emisyon, çalışan sayısı gibi veriler ortaktır.
- Önemlilik çalışmasını genişletin. ESRS gereği varsa, TSRS önemlilik çalışmanıza etki boyutunu da ekleyin.
- Müşteri taleplerini karşılayın. AB'deki müşteriniz sizden veri istiyorsa, bu talep genellikle onun kendi raporlama ihtiyacından gelir; bu yükümlülük doğrudan size ESRS uyumlu rapor hazırlama zorunluluğu getirmeyebilir.
- Kapsam eşikleri:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Eşleştirme tablosu: konu bazlı bakış
| Konu | TSRS karşılığı | ESRS tarafı (genel) |
|---|---|---|
| İklim | TSRS 2 | Ayrı iklim standardı |
| Yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler | TSRS 1 yapısı | Genel gereklilikler standardı |
| Çalışanlar, topluluklar, tüketiciler | TSRS 1 kapsamında risk ve fırsat olarak ele alınır | Ayrı konu standartları |
| Doğa ve biyoçeşitlilik | TSRS'de risk ve fırsat çerçevesinde | Ayrı konu standartları |
Sık yapılan hatalar
- "TSRS yaptık, ESRS de tamam" diye düşünmek
- ESRS'yi bir Türkiye yükümlülüğü sanmak
- Önemlilik çalışmasını yalnızca finansal bakışla yapıp müşteriyle çelişmek
- AB mevzuatındaki değişiklikleri izlememek
Sık sorulan sorular
TSRS uyumlu raporumuz ESRS yerine geçer mi?
ESRS'ye göre rapor hazırlamak zorunda mıyız?
Çifte önemlilik zorunlu mu?
Önce hangisine hazırlanmalıyız?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Duyuru 2025-36: Türkiye'den ISSB'nin Küresel Sürdürülebilirlik Raporlama Profillerine Kurumsal Destek (13.06.2025)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.