Türkiye'de uzun yıllardır sürdürülebilirlik raporu yayımlayan birçok şirket, GRI'a göre hazırlanmış raporlara alışkındır. TSRS'nin gelmesiyle "GRI'ı bırakıyor muyuz?" sorusu doğmuştur. Cevap çoğunlukla "hayır, ama rollerini ayırıyoruz" şeklindedir. Bu yazı iki çerçeveyi genel bilgilerle karşılaştırır. GRI Standartlarının kendi metinleri bu yazıda kaynak olarak kullanılmamıştır; GRI'a ilişkin ifadeler genel bilgi niteliğindedir ve resmî metinlerle teyit edilmelidir.
Çıkış noktaları
TSRS, finansal raporlamanın bir uzantısı olarak tasarlanmıştır: amaç, yatırımcıların ve kredi verenlerin işletmeye kaynak sağlama kararlarında kullanacakları sürdürülebilirlik bilgisini sunmaktır. TSRS 1, sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların işletmenin nakit akışlarını, finansmana erişimini ve sermaye maliyetini etkilemesi beklenen durumlarını açıklamayı ister. Ayrıntı için TSRS 1 Standardının Kapsamı ve Temel İlkeleri makalesine bakınız.
GRI ise genel olarak kuruluşların ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkilerini açıklamaları için geliştirilmiş, çok paydaşlı bir çerçevedir. Hedef kitle yatırımcılarla sınırlı değildir; çalışanlar, topluluklar, sivil toplum ve düzenleyiciler de okuyucudur.
Temel farklar
| Boyut | TSRS | GRI (genel çerçeve) |
|---|---|---|
| Hedef kitle | Yatırımcı ve kredi verenler | Geniş paydaş kitlesi |
| Önemlilik | Finansal önemlilik: işletme değerini etkileyen bilgi | Etki önemliliği: şirketin dışa etkileri |
| Odak | Sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlar | Etkiler ve bunların yönetimi |
| Yapı | Yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler | Genel açıklamalar, konu bazlı standartlar |
| Hukuki konum (Türkiye) | Kurul Kararlarıyla kapsamdaki şirketler için zorunlu | İsteğe bağlı kullanım |
| Güvence | Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği | Gönüllü; kapsam taraflarca belirlenir |
Önemlilik farkı pratikte ne değiştirir?
Bir tekstil üreticisini düşünelim (kurgusal örnek; gerçek bir şirkete ilişkin değildir). Tesisin nehre deşarj ettiği atık suyun çevresel etkisi, GRI mantığıyla önemli bir konudur; çünkü şirketin çevre üzerindeki etkisidir. TSRS mantığında ise aynı konu, ancak deşarj izni kaybı, ceza, üretim kesintisi veya müşteri talebinin düşmesi gibi yollarla işletmenin finansal durumunu etkileme potansiyeli taşıyorsa önemli sayılır. Konu aynıdır; ölçü farklıdır. Bu nedenle bir şirketin GRI'a göre belirlediği önemli konular listesi, TSRS önemlilik değerlendirmesinin otomatik cevabı değildir. Ancak bir girdi olarak kullanılabilir. TSRS Raporlamasında Finansal Önemlilik Nedir? makalesine bakınız.
Birlikte kullanım
Birçok şirket için pratik yol şudur:
- Önce TSRS zorunluluğunu belirleyin. Kapsamda iseniz TSRS uyumlu rapor birincil yükümlülüktür. Kapsam eşikleri:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
- Mevcut GRI verilerini envantere katın. Enerji, emisyon, çalışan ve iş sağlığı verileri çoğunlukla zaten toplanıyordur; TSRS metrikleriyle eşleştirin.
- Farkı kapatın. TSRS'nin istediği finansal etki, geçiş planı, senaryo analizi gibi unsurlar GRI raporlarında genellikle yoktur. Bunlar için yeni süreç kurulur.
- Tek bir veri tabanı kullanın. Aynı verinin iki farklı raporda iki farklı rakamla yer alması en büyük riskir.
- Raporda net olun. Hangi bölümün TSRS'ye, hangisinin başka bir çerçeveye göre hazırlandığını açıkça yazın. TSRS uyumlu bilgilerin "TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu" başlığı altında sunulması gerektiğini unutmayın.
Karar rehberi
| Durum | Öneri |
|---|---|
| TSRS kapsamındayım, paydaşlarım da etki raporu bekliyor | TSRS raporu ana rapor olsun; etki bilgileri ek bölüm veya ayrı belge olarak GRI ile sunulsun |
| TSRS kapsamında değilim, ama finansman için rapor istiyorlar | Gönüllü TSRS uyumu veya sadeleştirilmiş çerçeve değerlendirilsin |
| Yıllardır GRI kullanıyorum, değiştirmek istemiyorum | Geçişi aşamalandırın; bir yıl paralel yürütün |
| AB müşterilerim veri istiyor | TSRS ile ESRS Arasındaki Farklar ve "CSRD Nedir?" makalelerine bakın |
Sık yapılan hatalar
- GRI içerik endeksini TSRS uyumu sanmak
- İki raporu birbirinden bağımsız ekiplere hazırlatmak
- Önemlilik listesini iki çerçeve için de aynen kullanmak
- Raporda hangi çerçevenin hangi bölümde kullanıldığını belirtmemek
Sık sorulan sorular
GRI raporumuz var; TSRS raporu yerine geçer mi?
GRI'ı bırakmalı mıyız?
TSRS ve GRI verileri aynı olabilir mi?
GRI için güvence gerekli mi?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Duyuru 2025-36: Türkiye'den ISSB'nin Küresel Sürdürülebilirlik Raporlama Profillerine Kurumsal Destek (13.06.2025)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.