"Avrupa Yeşil Mutabakatı bizi nasıl ilgilendirir?" sorusu, ihracatçı Türk şirketleri için TSRS tartışmalarının merkezindedir. Bu yazı, iki alan arasındaki ilişkiyi genel bilgilerle açıklar. AB politika ve mevzuat içeriği ikincil, genel bilgidir; resmî AB metinleriyle teyit edilmeden kullanılmamalıdır.
Yeşil Mutabakat nedir?
Avrupa Yeşil Mutabakatı, AB'nin iklim ve çevre alanındaki politikalarını bir araya getiren stratejik çerçevedir. Genel hatlarıyla enerji, sanayi, ulaşım, tarım, finans ve ticaret politikalarını iklim hedefleriyle uyumlandırmayı amaçlar. Çerçevenin altında farklı alanlarda pek çok yasal düzenleme bulunur. Sınırda karbon düzenlemesi için "CBAM (SKDM) Nedir?", yeşil finansman sınıflandırması için TSRS ve AB Taksonomisi Arasındaki Farklar, kurumsal raporlama için "CSRD Nedir?" makalelerine bakınız.
Aralarında doğrudan bağ var mı?
Hayır. TSRS, KGK'nın Kurul Kararlarıyla belirlenen ve Türkiye'de uygulanan bir standarttır. Yeşil Mutabakat ise AB'nin politika çerçevesidir. TSRS'nin ISSB ile uyumlu olduğu KGK tarafından açıklanmıştır (Duyuru 2025-36); AB'nin kendi raporlama standardı ise ESRS'dir. Dolayısıyla TSRS, Yeşil Mutabakat'ın bir parçası ya da uygulama aracı değildir. Bağ, dolaylıdır ve üç kanaldan görünür.
Üç etki kanalı
| Kanal | Nasıl yansır? | TSRS ile ilişkisi |
|---|---|---|
| Ticaret | AB'ye ihracatta karbon ve çevre ile ilgili talepler | Emisyon verisi ve geçiş planı bilgisi ihtiyacı |
| Finansman | AB'li bankalar ve yatırımcılar sürdürülebilirlik bilgisi ister | Standart bir raporun finansmana erişimi kolaylaştırması |
| Müşteri / değer zinciri | AB'li müşteriler tedarikçilerinden veri ister | Ortak veri tabanı ve tutarlı bilgi |
TSRS neden yine de önemlidir?
- Ortak dil: AB kaynaklı talepler çoğunlukla emisyon, enerji, risk ve hedef bilgisi içerir. TSRS 2'nin sera gazı ve iklim hedefi açıklamaları bu verinin düzenli üretilmesini sağlar. Sera Gazı Emisyonları Nasıl Hesaplanır? makalesine bakınız.
- Tutarlılık: Aynı verinin farklı müşteri ve bankalara farklı rakamlarla verilmesi güvenilirliği zedeler. Tek bir rapor ve veri tabanı bu riski azaltır.
- Güvence: Güvence kapsamında bir rapor, dış muhataplar için daha güvenilir bir kaynak oluşturur. Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Nedir? makalesine bakınız.
- Hazırlık: Veri, kontrol ve yönetişim yapısı, AB taleplerine yanıt verme kapasitesini de artırır.
Ancak bu fayda otomatik değildir: AB'li bir muhatap kendi formatını, kendi tanımlarını ve kendi doğrulama yöntemini isteyebilir. TSRS raporu bunun yerine geçmez; yalnızca temel oluşturur.
Şirket için uygulama yaklaşımı
- Etki haritası: Hangi ürün, hangi pazar ve hangi müşteri için hangi AB düzenlemesi geçerli olabilir? Tek tek listeleyin.
- Veri eşleştirmesi: AB kaynaklı taleplerde sorulan verileri, TSRS veri envanterinizdeki karşılıklarıyla eşleştirin. Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? makalesine bakınız.
- Boşlukları kapatın: TSRS'de yer almayan ama AB muhataplarının istediği bilgiler için ek süreç kurun (ürün bazında karbon bilgisi gibi).
- İzleme: AB düzenlemelerindeki değişiklikleri izleyecek bir sorumlu belirleyin.
- Kapsam kontrolü: Türkiye'deki TSRS kapsamınızı da düzenli olarak teyit edin:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
İhracatçı için kısa kontrol listesi
- AB'ye hangi ürünleri, hangi miktarda satıyoruz?
- Müşterilerimizden gelen sürdürülebilirlik sorularını kayıt altına alıyor muyuz?
- Emisyon verimiz ürün veya tesis bazında ayrıştırılabiliyor mu?
- Bankalarımız bizden sürdürülebilirlik bilgisi istiyor mu?
- AB mevzuatını izleyen sorumlu kim?
Sık yapılan hatalar
- TSRS'yi AB'nin zorunlu bir uygulaması sanmak
- Yeşil Mutabakat'ı tek bir düzenleme gibi düşünmek
- Her AB talebini yasal zorunluluk saymak
- Veri taleplerine her seferinde sıfırdan yanıt hazırlamak
Sık sorulan sorular
TSRS raporumuz AB gereksinimlerini karşılar mı?
Yeşil Mutabakat Türkiye'deki şirketlere doğrudan uygulanır mı?
Küçük bir ihracatçı ne yapmalı?
Hangi AB düzenlemelerini izlemeliyim?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Duyuru 2025-36: Türkiye'den ISSB'nin Küresel Sürdürülebilirlik Raporlama Profillerine Kurumsal Destek (13.06.2025)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.