İhracatçı bir şirketin sürdürülebilirlik raporlamasına başlama nedeni çoğu zaman Türkiye'deki bir yükümlülük değil, AB'deki bir müşterinin gönderdiği soru formudur. Bu yazı, ihracatçı için raporlamanın neden önemli olduğunu ve nasıl başlanabileceğini özetler. AB düzenlemelerine ilişkin ifadeler genel ve ikincil niteliktedir; resmî metinlerle teyit edilmelidir.
Baskı nereden geliyor?
| Kaynak | Örnek talep | Niteliği |
|---|---|---|
| Müşteriler | Tedarikçi anketi, emisyon verisi, politika belgeleri | Ticari / sözleşmesel |
| Bankalar ve yatırımcılar | Sürdürülebilirlik bilgisi, hedef, risk bilgisi | Finansman koşulu |
| AB düzenlemeleri | CBAM veri talebi, raporlama zinciri | Dolaylı (ithalatçı veya müşteri üzerinden) |
| Türkiye mevzuatı | TSRS yükümlülüğü | Kapsamdaki şirketler için hukuki |
| Rakipler | Piyasada standart haline gelen beklentiler | Rekabetçi |
Bu baskıların hepsi aynı ağırlıkta değildir. Türkiye'deki TSRS yükümlülüğü hukuki bir zorunluluktur; diğerleri ticari veya dolaylı taleplerdir. Kapsamda olup olmadığınızı ilk adımda netleştirin:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Neden önemli?
1. Pazara erişim. AB'deki müşteriler tedarikçi seçerken sürdürülebilirlik bilgisini giderek daha fazla dikkate alabilir. Düzenli ve güvenilir veri sunabilen tedarikçi avantajlı konuma geçebilir.
2. Finansmana erişim. Bankalar ve yatırımcılar, kredi ve yatırım kararlarında sürdürülebilirlik risklerini daha çok değerlendirmektedir. Standart bir rapor, bu değerlendirmeyi kolaylaştırır. Uluslararası Yatırımcılar TSRS Raporlarında Nelere Bakar? makalesine bakınız.
3. Karbon maliyeti riski. Karbon yoğun sektörlerde AB'nin sınırda karbon düzenlemesi, ihracat maliyetini ve müşteri taleplerini etkileyebilir. "CBAM (SKDM) Nedir? TSRS Raporlamasıyla İlişkisi" makalesine bakınız.
4. Tutarlılık. Her müşteriye ayrı ayrı veri hazırlamak, hem pahalıdır hem de farklı rakamlar verme riskini doğurur. Tek bir rapor ve veri tabanı bu riski azaltır.
5. Hazırlık avantajı. Yükümlülük kapsamına gireceğiniz bir döneme önceden hazırlanmış olmak, geçişi kolaylaştırır.
TSRS ihracatçıya nasıl yardım eder?
| İhtiyaç | TSRS'nin katkısı |
|---|---|
| Müşteriye emisyon verisi | TSRS 2 sera gazı hesap altyapısı |
| Bankaya risk bilgisi | Risk ve fırsat değerlendirmesi, finansal etki |
| Yatırımcıya hedef bilgisi | İklim hedefleri ve geçiş planı çerçevesi |
| Genel güven | Standart uyumlu, güvenceye açık rapor |
TSRS, tek başına her müşterinin formunu doldurmaz; ancak ortak bir veri omurgası sağlar. Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? makalesine bakınız.
Gönüllü yaklaşım
Kapsam dışı kalan ihracatçı KOBİ'ler gönüllü raporlama yapabilir. Gönüllü raporlamanın şartları ve kapsamı mevzuat değişikliklerine bağlıdır; ayrıntı için Gönüllü TSRS Raporlaması Nedir? ve İhracatçı KOBİ'ler İçin Gönüllü TSRS Raporlaması makalelerine bakınız. Ayrıca 46754 sayılı Kurul Kararı, banka ve banka dışı mali kuruluşlar bakımından gönüllü raporlama hükmünü yürürlükten kaldırmıştır; bu karar mali kuruluşlara ilişkindir ve ihracatçı reel sektör şirketlerini kapsamaz.
Başlangıç planı (ilk 6 ay)
- Kapsam ve talep haritası: Yasal kapsamınızı belirleyin; müşteri ve banka taleplerini listeleyin.
- Veri envanteri: Enerji, yakıt, su, atık ve çalışan verilerini tesis bazında toplayın.
- Emisyon hesabı: Kapsam 1 ve 2'yi hesaplayın; Kapsam 3'ü kademeli planlayın. Karbon Ayak İzi Hesaplama Yöntemleri makalesine bakınız.
- Talep yönetimi: Gelen soru formlarını tek bir arşivde toplayın; ortak yanıt paketi oluşturun.
- Tedarikçi iletişimi: Kendi tedarikçilerinizden veri talep edecek bir yapı kurun.
- Rapor taslağı: Kapsamdaysanız TSRS rapor iskeletini kurun; değilseniz sadeleştirilmiş gönüllü rapor hazırlayın.
Sık yapılan hatalar
- Her müşteri talebini yasal zorunluluk sanmak
- Hiç talep gelmeden hiçbir hazırlık yapmamak
- Müşterilere farklı dönemlere ait verilerle yanıt vermek
- Emisyon verisini sadece tesis toplamında tutup ürün bazına inememek
- Tedarikçilerden veri talep etmeyi unutmak
Sık sorulan sorular
İhracat yapıyoruz ama kapsam dışıyız; rapor hazırlamalı mıyız?
AB'li müşteri bizden TSRS raporu isteyebilir mi?
En önemli ilk adım nedir?
Rapor maliyeti ne olur?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK Kurul Kararları 46753 ve 46754, 2026 Yılı Raporlama Dönemi Muafiyetleri (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408)
- KGK, Duyuru 2025-36: Türkiye'den ISSB'nin Küresel Sürdürülebilirlik Raporlama Profillerine Kurumsal Destek (13.06.2025)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.