CSRD, Türk ihracatçıları için sık gündeme gelen bir başlıktır. Bu yazı, direktifin ne olduğunu ve Türk şirketlerini hangi yollarla etkileyebileceğini genel bilgilerle özetler. AB mevzuatı hızla değişmektedir; bu yazı AB mevzuatının ayrıntısına girmez; AB'ye ilişkin bilgiler genel niteliktedir ve AB'nin güncel resmî metinleriyle teyit edilmelidir. Hukuki görüş niteliği taşımaz.
CSRD nedir?
Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Direktifi (CSRD), AB şirketlerinin sürdürülebilirlik bilgilerini standart bir biçimde raporlamalarını ve bu bilgilerin güvenceye alınmasını öngören AB direktifidir. Raporlama, AB'nin geliştirdiği ESRS'ye göre yapılır ve çifte önemlilik esasına dayanır. TSRS ile farkları için TSRS ile ESRS Arasındaki Farklar makalesine bakınız.
Kapsam: Omnibus ile ne değişti?
AB, "Omnibus" adı verilen sadeleştirme paketiyle CSRD'nin kapsamını daraltmıştır. Değişiklik, hem AB şirketleri hem de AB dışı ana şirketli gruplar için kapsam ölçütlerini yükseltmiş ve raporlayan şirketlerin küçük değer zinciri şirketlerinden talep edebileceği bilgiye sınır getirmiştir. Yayım ve yürürlük tarihleri, eşikler ve ulusal hukuka aktarım süresi bu yazıda bilinçli olarak verilmemiştir; bunlar için AB Resmî Gazetesi'ndeki güncel metin esas alınmalıdır.
Türk şirketleri nasıl etkilenebilir?
| Yol | Açıklama | Değerlendirme |
|---|---|---|
| 1. AB'de kurulu bağlı ortaklık | Şirketin AB'de bir iştiraki varsa, iştirak kendi başına kapsama girebilir | Bağlı ortaklığın büyüklüğü ve üye devlet düzenlemesi incelenmeli |
| 2. AB'de yüksek ciro | AB dışı grup, AB'deki ciro ve bağlantı koşulları sağlanırsa kapsama girebilir | Ciro ve bağlantı koşulları hukuki olarak değerlendirilmeli |
| 3. AB'li müşteri talebi | AB'deki kapsamdaki müşteri, değer zinciri verisi isteyebilir | Veri talebi sınırlarına bakılmalı |
| 4. Finansman | AB'li banka veya yatırımcı, sürdürülebilirlik bilgisi isteyebilir | Finansman sözleşmelerine bakılmalı |
Omnibus sonrası dikkat edilecekler
Kapsamın daralması, AB'li müşterilerin veri taleplerinin bittiği anlamına gelmez. Daha küçük şirketlerden istenebilecek bilgi için AB düzeyinde bir üst sınır tanımlanmıştır; ancak bankalar, yatırımcılar ve kapsamdaki müşteriler kendi risk yönetimleri gereği bilgi istemeye devam edebilir. Bu talepler yasal zorunluluk değil, ticari ve finansal ilişkinin parçası olabilir. Şirketler talepleri bu açıdan sınıflandırmalıdır: yasal dayanaklı, sözleşmesel, gönüllü. Sınıflandırma, hangi talebe ne kadar kaynak ayrılacağını belirler.
Ayrıca ulusal aktarım süreci sürerken üye devletlerin uygulamaları farklılaşabilir. AB'de iştiraki olan şirketler, iştirakin bulunduğu üye devletin güncel düzenlemesini ayrıca izlemelidir.
TSRS ile ilişkisi
- Bağımsız yükümlülükler: TSRS Türkiye'deki Kurul Kararlarına, CSRD ise AB hukukuna dayanır. Birinin yerine diğeri geçmez.
- Ortak veri: Enerji, emisyon, çalışan ve tedarik zinciri verileri her iki çerçevede de kullanılabilir.
- Farklı önemlilik: CSRD/ESRS çifte önemlilik, TSRS finansal önemlilik esaslıdır.
- Güvence: Her iki çerçeve de güvence içerir; kuralları ayrıdır. Türkiye için Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Nedir? makalesine bakınız.
Türkiye'deki kapsam eşikleri için:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Şirket için yol haritası
- AB bağlantı haritası çıkarın. AB'deki iştirakler, AB satışları, AB'li müşteriler ve finansörler listelensin.
- Hukuki değerlendirme alın. Kapsama girip girmediğinizi ve hangi tarihte gireceğinizi AB hukuku uzmanıyla belirleyin.
- Veri tabanını TSRS ile birlikte kurun. İki çerçevenin ortak verisi tek yerden gelsin.
- Müşteri taleplerini yönetin. Gelen soru formlarını kayıt altına alın; benzer talepler için standart yanıt paketi hazırlayın.
- Mevzuatı izleyin. AB düzenlemelerindeki değişikliği takip eden bir sorumlu atayın. TSRS Mevzuatındaki Değişiklikler Nasıl Takip Edilir? makalesindeki yöntem uyarlanabilir.
Sık yapılan hatalar
- "Türkiye'deki şirket olduğumuz için CSRD bizi ilgilendirmez" demek
- Aksine, "AB'ye satış yapıyoruz, CSRD'ye hazırlanmalıyız" diye hukuki değerlendirme yapmadan harcama yapmak
- Eski eşikleri kullanmak
- AB'li müşterinin veri talebini yasal zorunluluk sanmak
Sık sorulan sorular
AB'ye ihracat yapıyoruz; CSRD kapsamında mıyız?
AB'li müşterimiz bizden veri istiyor; vermek zorunda mıyız?
TSRS raporumuz CSRD talebini karşılar mı?
Eşikler değişmiş; eski bilgilerle karar verebilir miyiz?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Duyuru 2025-36: Türkiye'den ISSB'nin Küresel Sürdürülebilirlik Raporlama Profillerine Kurumsal Destek (13.06.2025)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.