Piyasada birçok sürdürülebilirlik yazılımı bulunur ve şirketler çoğu zaman "yazılım almalı mıyız?" sorusunu erken sorar. Bu yazı, kararı araçtan çok ihtiyaca dayandırmanın yollarını anlatır. Belirli bir ürün veya marka önerilmez; fiyat, süre veya oran verilmez.
Önce ihtiyaç: yazılımın çözeceği sorunlar
Yazılım, aşağıdaki sorunlardan bir veya birkaçını çözmek için anlamlıdır:
| Sorun | Yazılımın katkısı |
|---|---|
| Veri dağınık ve elle toplanıyor | Merkezi veri toplama formları ve iş akışı |
| Çok iştirak veya tesis var | Standart format, otomatik konsolidasyon |
| Sürüm ve değişiklik takibi zor | Denetim izi ve sürüm geçmişi |
| Onay ve sorumluluk belirsiz | Rol bazlı erişim ve onay akışı |
| Emisyon hesabı hata riski taşıyor | Faktör kütüphanesi, hesap otomasyonu |
| Güvence için kanıt toplamak zor | Kanıt bağlama, belge arşivi |
Bu sorunların hiçbiri yoksa yazılım ihtiyacı henüz doğmamış olabilir.
Elektronik tablo yeterli mi?
Küçük ölçekte, tek tesisli veya az iştirakli bir şirkette iyi tasarlanmış bir elektronik tablo düzeni yeterli olabilir. Bunun için şu disiplinler gerekir:
- Her gösterge için tek bir sahip ve tek bir kaynak
- Hücre formüllerinin kilitlenmesi ve yetkisiz değişikliğin önlenmesi
- Sürüm yönetimi (tarihli dosya adı, değişiklik günlüğü)
- Faktör tablosunun ayrı ve kaynaklı tutulması
- Girdi, hesap ve çıktı sayfalarının ayrılması
- Kanıt belgelerinin düzenli klasör yapısında saklanması
- Düzenli yedekleme
Bu disiplinler olmadan elektronik tablo hata ve denetim izi riski taşır; güvence aşamasında en çok takılan noktalardan biri budur. "Sürdürülebilirlik Güvence Denetiminde Hangi Belgeler İncelenir?" makalesine bakınız.
Ne zaman yazılıma geçilir?
Aşağıdaki işaretler, geçiş zamanının geldiğini gösterebilir:
- Veri toplayan kişi sayısı ve tesis sayısı arttı; formlar tutarsız dönüyor.
- Aynı verinin farklı dosyalarda farklı sürümleri dolaşıyor.
- Denetçi izlenebilirlik ve değişiklik kaydı istiyor, mevcut düzen bunu veremiyor.
- Birden fazla çerçeve (örneğin TSRS ve müşteri talepleri) için aynı veriden farklı çıktı gerekiyor.
- Kapsam 3 ve tedarikçi veri toplama hacmi yönetilemez hale geldi.
- Konsolidasyon her yıl haftalarca elle yapılıyor.
Yazılım seçim ölçütleri
| Ölçüt | Sorulacak soru |
|---|---|
| Veri modeli | Şirketin sınırı, iştirakleri ve göstergeleri modellenebiliyor mu? |
| TSRS uyumu | Standardın yapısını (yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler) destekliyor mu? Güncellemeleri nasıl yansıtıyor? |
| Denetim izi | Kim, ne zaman, neyi değiştirdi izlenebiliyor mu? |
| Kontrol ve onay | Rol bazlı erişim ve onay akışı var mı? |
| Hesaplama şeffaflığı | Formüller ve faktör kaynakları görülebiliyor mu? |
| Entegrasyon | Muhasebe, ERP, enerji sistemleriyle bağlantı mümkün mü? |
| Dışa aktarma | Veriler açık formatta dışa alınabiliyor mu? Satıcıya bağımlılık riski? |
| Güvenlik ve gizlilik | Veri nerede tutuluyor, erişim nasıl yönetiliyor? |
| Destek ve sürdürülebilirlik | Satıcının sürekliliği ve destek düzeyi? |
| Esneklik | Şirkete özgü gösterge ve süreçler eklenebiliyor mu? |
Satıcının vaatlerini kendi veri örneğinizle deneyerek doğrulayın. Yazılımın "TSRS uyumlu" olması, raporunuzun TSRS'ye uygun olacağı anlamına gelmez; uygunluk şirketin içerik ve süreçlerine bağlıdır.
Yazılım sihirli çözüm değildir
Yazılım iş akışını ve hesaplamayı kolaylaştırır; ancak şunları yapmaz:
- Önemlilik değerlendirmesini şirket adına yapmaz.
- Veri sahipliğini ve kontrol kültürünü kendiliğinden kurmaz.
- Yargı gerektiren konularda (tahmin, varsayım, finansal etki) karar vermez.
- Güvence aşamasında kanıt yerine geçmez; kanıtın izlenebilir olmasına yardım eder.
Bu nedenle yazılım, kurulmuş bir süreci güçlendirir; sürecin yerine geçmez. TSRS Raporlamasında İç Kontrol Sistemi Nasıl Kurulur? makalesine bakınız.
Aşamalı yaklaşım
- Önce süreç: Veri envanteri, sahipler, kontroller elektronik tabloda bile kurulur.
- Sonra ihtiyaç tespiti: Hangi sorunlar elle çözülemiyor?
- Pilot: Seçilen araç küçük bir kapsamda denenir.
- Genişleme: Başarılıysa tesis ve iştirak sayısı artırılır.
Bu yaklaşım, yazılımı sürece uydurmak yerine süreci yazılımla güçlendirir. Kapsam eşikleri ve yükümlülüğünüz için:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Kurgusal örnek: yazılım kararı
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır. Dört tesisli bir şirket ilk yıl elektronik tablo ile ilerler ve veri envanteri, formlar ve kontrolleri kurar. Güvence ön görüşmesinde denetçi, değişiklik kaydının ve onay izinin yetersiz olduğunu belirtir. Şirket ikinci yıl için ihtiyaç listesini hazırlar: standart form, denetim izi, rol bazlı onay ve tedarikçi veri toplama. Üç aday araçla kendi veri örneğiyle deneme yapar ve veri dışa aktarma ile denetim izi ölçütlerine göre seçim yapar. Seçilen araç önce tek bir tesiste pilot olarak kullanılır.
Sık yapılan hatalar
- Süreç kurmadan önce yazılım almak
- Satıcının TSRS uyum iddiasını doğrulamadan kabul etmek
- Veri dışa aktarımını ve satıcı bağımlılığını gözetmemek
- Yazılımın önemlilik ve yargı kararlarını da çözeceğini düşünmek
- İç ekibe eğitim ve sahiplik bırakmamak
Sık sorulan sorular
Yazılım olmadan güvence alınabilir mi?
Hangi yazılımı önerirsiniz?
Mevcut ERP sistemimiz yeterli olur mu?
Yazılım maliyeti bütçede nasıl ele alınır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.