Her şirket TSRS'ye hazırlanırken bir noktada aynı soruyu sorar: bunu kendimiz mi yapalım, dışarıdan mı alalım? Bu yazı, kararı verirken kullanılabilecek ölçütleri sunar. Yazıda tutar, süre veya oran verilmemiştir; bu rakamlar şirketten şirkete büyük ölçüde değişir. Önerilen çerçeve ARSEN Denetim'in pratik yaklaşımıdır; mevzuat iç veya dış kaynak tercihi konusunda bir zorunluluk getirmez.
Değişmeyen kural: sorumluluk şirkettedir
Sürdürülebilirlik raporu yönetimin sorumluluğundadır. Raporu kim yazarsa yazsın, içeriğin doğruluğundan, kontrol düzeninden ve kurul onayından şirket sorumludur. Güvence sağlayıcı raporu yeniden yazmaz, yalnızca görüş bildirir. Bu nedenle "dışarıya verdik, bitti" yaklaşımı yanlıştır. Güvence tarafı için Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Nedir? makalesine bakınız.
Üç model
| Model | Tanım | Güçlü yan | Zayıf yan |
|---|---|---|---|
| Tamamen şirket içi | Rapor iç ekiple hazırlanır | Bilgi şirkette kalır, sahiplik yüksektir | İlk yıl öğrenme yükü, uzmanlık boşluğu |
| Tamamen dış kaynaklı | Rapor büyük ölçüde danışmanla hazırlanır | Hız, deneyim | Sahiplik zayıflar, bilgi dışarıda kalabilir |
| Hibrit | Sahiplik ve veri içeride, seçili işler dışarıdan | Denge | Rol dağılımının net olması gerekir |
Karar ölçütleri
1. Ölçek ve karmaşıklık. Tek tesisli ve basit bir yapı iç kaynakla yönetilebilir; çok iştirakli, çok ülkeli veya karmaşık değer zincirli yapılar dış desteğe daha çok ihtiyaç duyabilir. Holding yapıları için Holdingler İçin Konsolide TSRS Raporlaması makalesine bakınız.
2. İç yetkinlik. Finans, çevre, enerji, İK ve risk alanlarında yeterli bilgi var mı? TSRS 1 ve 2'yi, GHG Protocol'ü ve önemlilik yöntemini bilen biri var mı? Yoksa bu bilgi nasıl edinilecek?
3. Zaman. Takvim kısaysa dış destek hız kazandırabilir; ancak kuruluş çalışmasının tamamen dışarıya verilmesi, bilgi aktarımı için yeterli süre bırakılmadığında sorun yaratır. TSRS Raporlamasına Geç Başlayan Şirketler Ne Yapmalı? makalesine bakınız.
4. Kapsam ve muafiyet durumu. Kapsam eşikleri ve muafiyetler iş yükünü belirler:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
5. Süreklilik. Rapor her yıl yenilenecek. İlk yıl dışarıdan destek alınsa bile ikinci yıldan itibaren iç ekibin süreci taşıyabilmesi hedeflenmelidir.
6. Bağımsızlık. Dış destek veren kuruluşun aynı rapora güvence verip veremeyeceği bağımsızlık kurallarına bağlıdır. Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'nin 17. maddesi, Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin bağımsızlık hükümlerini uygular ve bağımsız denetimini yapamayacağı işletmenin sürdürülebilirlik denetimini de yapamayacağını düzenler. TSRS Raporlama Danışmanlığı Nedir? makalesine bakınız.
Hangi iş içeride, hangisi dışarıda?
Hibrit modelde işlerin dağılımı için bir başlangıç önerisi:
| İş | Öneri | Gerekçe |
|---|---|---|
| Sahiplik, kurul gözetimi, onay | İçeride | Sorumluluk devredilemez |
| Veri envanteri ve veri toplama | İçeride | Veri sahipleri şirkette |
| İç kontrol tasarımı | İçeride, gerekirse destekle | Şirkete özgü işleyiş |
| Kapsam ve muafiyet değerlendirmesi | Karma | Hukuki ve teknik bilgi birlikte gerekir |
| Önemlilik çalışması | Karma | Yöntem desteği dışarıdan, değerlendirme içeriden |
| Emisyon hesabı altyapısı | Karma | Metodoloji desteği; veri ve sahiplik içeride |
| Senaryo analizi | Çoğunlukla dışarıdan destekle | Özel uzmanlık gerektirir |
| Rapor yazımı | İçeride, redaksiyon dışarıdan | Dil ve tutarlılık için destek |
| İç gözden geçirme | Dışarıdan veya bağımsız iç | Bağımsız bakış değeri |
Bilgi aktarımı: dış desteğin başarı ölçütü
Dış desteğin başarısı, destek bittiğinde şirketin işi yürütebilmesiyle ölçülür. Bunun için sözleşmede şunlar yer almalıdır:
- Tüm hesap dosyaları, yöntem belgeleri ve çalışma kâğıtları şirkete teslim edilir.
- Kritik yöntemler için iç ekibe eğitim ve birlikte çalışma süreleri öngörülür.
- Önemlilik, senaryo ve hesaplama varsayımları yazılı olarak belgelenir.
- Danışmanın kullandığı araç ve veri kaynakları şirkete açıklanır.
Hibrit model nasıl işler?
Bir koordinatör şirkette kalır ve iç veri sahipleriyle dış uzmanlar arasında köprü kurar. Haftalık kısa toplantılar, açık iş listesi ve tek paylaşım alanı kullanılır. Dış uzman bir "yapıcı" değil, bir "kılavuz" olarak konumlandırılır. Kurul, ilerlemeyi önemli dönüm noktalarında izler. TSRS Raporlama Ekibi Nasıl Kurulur? makalesine bakınız.
Kurgusal örnek: orta ölçekli bir üretici
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve hiçbir gerçek şirketi temsil etmez. İki tesisi olan bir üretici, TSRS yükümlülüğünü öğrenince iç yetkinlik değerlendirmesi yapar. Finans ve çevre ekibinde enerji ve emisyon verisini yönetebilecek insanlar olduğunu, ancak önemlilik yöntemi ve senaryo analizinde deneyim bulunmadığını görür. Bu iki konu için dış destek alır; veri envanteri, Kapsam 1 ve 2 hesabı ve rapor yazımı iç ekipte kalır. Sözleşmede bilgi aktarımı ve belge teslimi yazılıdır. Güvence sağlayıcı olarak danışmandan bağımsız bir kuruluş seçilir. İkinci yıl, dış destek yalnızca gözden geçirme ile sınırlanır.
Karar için kısa bir soru listesi
- Raporun sahibi kim ve kurul gözetimi nasıl işleyecek?
- Hangi yetkinlikler içeride var, hangileri eksik?
- Eksik yetkinlik iç eğitimle kapatılabilir mi, yoksa dış destek mi gerekir?
- Takvim iç öğrenmeye izin veriyor mu?
- Dış destek sonrası süreç devredilebilir mi?
- Danışman ile güvence sağlayıcı ayrımı korunuyor mu?
Sık yapılan hatalar
- Raporun tamamını dışarıya verip sahipliği bırakmak
- Dış desteği sözleşmesiz ve kapsamsız başlatmak
- Hesap dosyalarının mülkiyetini netleştirmemek
- Danışman ile güvence sağlayıcıyı aynı kuruluştan seçmek
- İç ekibe yeterli zaman ayırmamak
Sık sorulan sorular
Küçük bir şirket tamamen kendi başına yapabilir mi?
Dış destek bizi güvence sürecinde korur mu?
Hibrit model için en önemli şart nedir?
Danışmanlık maliyeti nasıl belirlenir?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.