"TSRS raporu bize ne kadara mal olur?" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Bu yazı bir fiyat listesi sunmaz; maliyetin hangi kalemlerden oluştuğunu, hangi etkenlere bağlı olduğunu ve bütçenin nasıl çerçevelenebileceğini anlatır. Maliyet tutarı, süre veya oran verilmemesi bilinçlidir: bu tür rakamlar şirketin yapısına göre çok değişir ve doğrulanmamış bir rakam yanıltıcı olur. Kapsam ve yükümlülük için TSRS Kimler İçin Zorunludur? makalesine bakınız.
Maliyet yapısı: altı kalem
| Kalem | İçerik | Tek seferlik / yıllık |
|---|---|---|
| 1. Kapsam ve hazırlık analizi | Gap analizi, kapsam notu, önemlilik çalışması | Ağırlıkla ilk yıl |
| 2. Veri altyapısı | Veri envanteri, şablonlar, yazılım, sistem entegrasyonu | İlk yıl ağırlıklı, bakım yıllık |
| 3. İç insan kaynağı | Koordinatör, veri sahiplerinin zamanı, finans katkısı | Yıllık |
| 4. Dış danışmanlık | Metodoloji, senaryo analizi, rapor yazımı desteği | Duruma göre |
| 5. Hesaplama ve veri hizmetleri | Emisyon faktörleri, iklim verisi, tedarikçi veri toplama | Yıllık |
| 6. Güvence | Bağımsız güvence denetimi ve hazırlık | Yıllık (kapsamdaysa) |
Ayrıca raporun tasarımı, yayını, çevirisi ve yatırımcı iletişimi gibi ek kalemler de bulunabilir.
Maliyeti belirleyen etkenler
Ölçek ve yapı. Tesis sayısı, iştirak sayısı, ülke sayısı ve sektör sayısı arttıkça veri toplama ve konsolidasyon maliyeti artar. Holding yapıları için Holdingler İçin Konsolide TSRS Raporlaması makalesine bakınız.
Faaliyetin doğası. Enerji yoğun, çok tedarikçili veya karmaşık değer zincirli faaliyetlerde veri ve hesap yükü büyür.
Mevcut veri düzeni. Enerji ve emisyon verisi sistemde düzenli tutuluyorsa maliyet düşer; veri dağınıksa kuruluş maliyeti yükselir.
Kapsam ve derinlik. Kapsam 3 hesabı, senaryo analizi ve finansal etki nicelendirmesi gibi konular maliyeti belirgin biçimde etkiler. Muafiyet dönemleri bazı konuların ilk yıllarda ertelenmesini sağlayabilir. TSRS Raporunda İlk Uygulama ve Geçiş Muafiyetleri makalesine bakınız.
İç ve dış kaynak dengesi. Dış destek uzmanlığı hızlandırır ancak bilgi şirket dışında kalabilir; iç kaynak bilgiyi şirkette tutar ama zaman ve beceri ister. TSRS Raporlaması Şirket İçinde mi, Dış Destekle mi Hazırlanmalı? makalesine bakınız.
Güvence beklentisi. Güvence kapsamı, seviyesi ve kanıt hazırlığı güvence maliyetini etkiler. Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Ücretini Etkileyen Faktörler makalesine bakınız.
Takvim. Geç başlamak, hızlandırılmış çalışma ve daha yoğun dış destek gerektirir.
Yazılım tercihi. Elektronik tablo ile başlamak ve ihtiyaç doğdukça özel yazılıma geçmek farklı maliyet profilleri yaratır. TSRS Raporlaması İçin Yazılım Kullanmak Gerekli mi? makalesine bakınız.
Bütçe çerçevesi nasıl kurulur?
- Kapsamı tanımlayın. Yasal kapsamınız ve muafiyetlerinizi belirleyin:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
- Kalemleri listeleyin. Yukarıdaki altı kalemi şirketinize uyarlayın.
- Her kalem için üç soru sorun: Bunu içeride yapabilir miyiz? Dışarıdan ne almalıyız? Bu tek seferlik mi, yıllık mı?
- Tekliflerden tutar toplayın. Danışman, yazılım ve güvence sağlayıcılardan kapsamı net yazılı teklif alın; rakamlar şirketinize özgü olmalıdır.
- İç maliyeti görünür kılın. Çalışanların ayırdığı zaman da maliyettir; çoğu zaman bütçede unutulur.
- Yıllık sürdürme maliyetini ayırın. İlk yılın kuruluş maliyeti, izleyen yılların maliyetiyle aynı değildir.
- Belirsizlik payı bırakın. Mevzuat değişiklikleri ve bulgular beklenmedik iş çıkarabilir.
Maliyet mi, yatırım mı?
Raporlama maliyeti kâğıt üzerinde bir gider olsa da bir kısmı veri ve kontrol altyapısı yatırımıdır: enerji verimliliği fırsatlarını görünür kılar, müşteri ve banka taleplerine tek seferde yanıt verme imkânı sağlar, riskleri erken gösterir. Bu faydalar bütçe tartışmasında nicel olarak tahmin edilmese bile nitel olarak sunulmalıdır.
Kurgusal örnek: bütçe çatısı
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır. Orta ölçekli bir üretici, bütçe çatısını altı kalem üzerinden kurar. İç kaynaklarla yapılabilecekleri (veri envanteri, Kapsam 1 ve 2 hesabı) işaretler. Dışarıdan alınacakları (önemlilik çalışmasında yöntem desteği, senaryo analizi) ve güvence ön görüşmesini listeler. Her kalem için üç tedarikçiden aynı kapsam metniyle teklif ister. Kuruluş ve yıllık maliyeti ayrı sütunlarda toplar. Sonuç, kurula "tek seferlik" ve "yıllık" olmak üzere iki ayrı toplamla sunulur.
Sık yapılan hatalar
- Maliyeti yalnızca danışman ücreti olarak görmek
- İç çalışma zamanını bütçeye katmamak
- Tek seferlik ve yıllık maliyeti ayırmamak
- Kapsam netleşmeden teklif toplamak
- Güvence maliyetini bütçeye hiç koymamak
Sık sorulan sorular
Ortalama bir TSRS raporu ne kadar tutar?
İlk yıl mı, sonraki yıllar mı daha pahalı?
Maliyeti düşürmenin en etkili yolu nedir?
Yazılım zorunlu mu?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.