Birçok şirket TSRS'ye hazırlanırken dış uzmanlık ister: kapsamın doğru okunması, veri sürecinin kurulması, önemlilik çalışması ya da rapor yazımı için. Bu yazı, TSRS raporlama danışmanlığının ne olduğunu, ne olmadığını ve güvence ile ilişkisini özetler. Danışmanlık hizmetleri serbest bir pazar alanıdır ve mevzuatta danışmanlık için tanımlı bir meslek unvanı veya yetki bu yazıda doğrulanmamıştır.
Danışmanlık neleri kapsar?
| Alan | Örnek hizmet |
|---|---|
| Kapsam ve strateji | Kapsam notu, muafiyet değerlendirmesi, yol haritası |
| Hazırlık analizi | Gap analizi, olgunluk değerlendirmesi |
| Önemlilik | Önemlilik çalışmasının yöntemi, atölye ve belgeleme |
| Veri ve kontrol | Veri envanteri, kontrol matrisi, şablonlar |
| Emisyon hesabı | Hesap altyapısı, faktör seçimi, Kapsam 3 yöntemi |
| İklim analizi | Fiziksel ve geçiş riski, senaryo analizi |
| Rapor yazımı | Taslak metin, tasarım, çapraz referans |
| Eğitim | Kurul ve ekip bilgilendirme çalışmaları |
| Güvence hazırlığı | İç gözden geçirme, bulgu kapatma desteği |
Danışmanlık tek seferlik olabileceği gibi, yıllık bir destek ilişkisi de olabilir.
Danışmanlık ile güvence arasındaki fark
| Boyut | Danışmanlık | Güvence denetimi |
|---|---|---|
| Amaç | Şirketin raporlamasını kurmasına yardım | Raporun kıstaslara uygunluğu hakkında bağımsız görüş |
| Rol | Çözüm ve içerik üretir | İnceler ve görüş bildirir |
| Rapor sorumluluğu | Şirkette kalır | Şirkette kalır (rapor yönetimindir) |
| Bağımsızlık | Aranmaz, ancak güvence ile ilişkisi önemlidir | Zorunludur |
| Yetkilendirme | Bu yazıda doğrulanmış bir yetki şartı yoktur | KGK yetkilendirmesi gerekir |
Güvence tarafı için Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Nedir? ve Sürdürülebilirlik Güvence Denetimini Kimler Yapabilir? makalelerine bakınız.
Bağımsızlık sınırı
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'nin 17. maddesi, Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 19–37. maddelerindeki bağımsızlık ve etik hükümlerinin uygulanacağını belirtir ve bağımsız denetimini üstlenemeyeceği işletmenin sürdürülebilirlik denetimini de üstlenemeyeceğini düzenler. Şirket açısından pratik sonuç şudur: raporun hazırlanmasında danışmanlık veren bir kuruluşun aynı rapora güvence vermesi bağımsızlık tehdidi yaratabilir. Hangi hizmetin, hangi koşulda tehdit doğurduğu ve hangi önlemlerin yeterli sayılacağı ilgili düzenlemeden ve güvence sağlayıcının yazılı değerlendirmesinden teyit edilmelidir.
Güvenli yaklaşım: danışman ve güvence sağlayıcıyı baştan ayırmak ve bu ayrımı sözleşmeye yazmaktır.
Ne zaman danışmanlık alınmalı?
Şu durumlarda dış destek faydalı olabilir:
- Kapsam ve muafiyet durumunuz belirsizse
- Önemlilik, senaryo analizi gibi uzmanlık gerektiren çalışmalar için
- İç ekibin zamanı sınırlıysa
- Çok iştirakli yapılarda metodoloji standardizasyonu için
- İlk raporda hata riskini azaltmak için
Her durumda amaç, bilgiyi şirkete aktarmak olmalıdır. Kapsam eşikleri:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
İç ve dış kaynak dengesi için TSRS Raporlaması Şirket İçinde mi, Dış Destekle mi Hazırlanmalı? ve TSRS Raporlamasında Dış Kaynak Kullanımının Avantajları ve Riskleri makalelerine bakınız.
Danışman seçiminde sorulacaklar
- Hangi hizmetleri veriyorsunuz ve hangilerini vermiyorsunuz?
- Standartlara (TSRS 1 ve 2, GHG Protocol) ilişkin deneyiminiz nedir? Benzer sektörlerde çalıştınız mı?
- Çalışma planı, teslimatlar ve sorumluluk dağılımı nedir?
- Bilgi aktarımı nasıl olacak; dokümanlar kime ait?
- Veri güvenliği ve gizlilik nasıl sağlanıyor?
- Güvence sağlayıcıyla ilişkiniz var mı? Bağımsızlık açısından bir sorun doğar mı?
- Ücret yapısı nedir, kapsam değişikliği nasıl yönetilir? (Bu yazıda tutar verilmemiştir.)
Sağlıklı bir danışmanlık ilişkisinin özellikleri
- Kapsam yazılıdır. Neyin yapıldığı, neyin yapılmadığı belli.
- Sorumluluk dağılımı nettir. Rapor şirketindir; veri sahipleri şirket içindedir.
- Bilgi şirkette kalır. Metodoloji, hesap dosyaları ve kararlar belgelenir ve devredilir.
- Bağımsızlık korunur. Danışman, güvence sağlayıcı olmaz.
- Gerçekçi vaat verilir. "Garantili uyum" veya "bağımsız onay" gibi ifadeler uyarı işaretidir.
Kurgusal örnek: ilk yıl hazırlığı
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve hiçbir gerçek şirketi temsil etmez. Orta ölçekli bir şirket, kapsam notu ve önemlilik çalışması için dış destek alır; veri envanteri ve emisyon hesabını ise kendi ekibiyle kurar. Danışmanla yapılan sözleşmede teslimatlar, şirketin veri sahiplerinden beklentileri ve belge sahipliği yazılıdır. Güvence için farklı bir kuruluşla ön görüşme yapılır ve danışmanın güvence sağlayıcıyla ilişkisi olmadığı teyit edilir. İkinci yıl, danışmandan yalnızca gözden geçirme desteği alınır.
Sık yapılan hatalar
- Raporu tamamen danışmana yazdırıp şirket içinde sahiplik oluşturmamak
- Danışmanla güvence sağlayıcıyı aynı kuruluştan seçmek
- "Garantili uyum" vaadine güvenmek
- Teslimatları yazılı tanımlamamak
- Hesap dosyalarının ve belgelerin mülkiyetini netleştirmemek
Sık sorulan sorular
Danışman raporu bizim adımıza imzalayabilir mi?
Aynı kuruluştan hem danışmanlık hem güvence alabilir miyiz?
Danışmanlık zorunlu mu?
Danışmanın yetkili olması gerekir mi?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.