Dış kaynak kullanımı, TSRS raporlamasının bazı bölümlerinde ya da tamamında uzman bir kuruluştan hizmet alınması anlamına gelir. Bu yazı, avantaj ve risklerini dengeli biçimde özetler. Yazıda tutar, süre veya oran verilmemiştir. İç ve dış kaynak karar çerçevesi için TSRS Raporlaması Şirket İçinde mi, Dış Destekle mi Hazırlanmalı? makalesine, danışmanlığın kapsamı için TSRS Raporlama Danışmanlığı Nedir? makalesine bakınız.
Avantajlar
1. Uzmanlık ve deneyim. TSRS yeni bir çerçevedir ve iç ekiplerin çoğu ilk kez uygulamaktadır. Dış uzmanlar standart, GHG Protocol, önemlilik yöntemi ve senaryo analizi konularında deneyim getirebilir.
2. Hız. Kısa takvimle çalışan şirketler için dış destek, kuruluş çalışmalarını hızlandırabilir. Ancak hız kazanımı, bilgi aktarımı pahasına olmamalıdır.
3. Nesnel bakış. Dış bir göz, şirket içinde görünmeyen eksikleri ve tutarsızlıkları fark edebilir. İç gözden geçirme için özellikle faydalıdır.
4. Esneklik. Sürekli bir uzman kadro kurmak yerine ihtiyaç duyulan dönemlerde destek alınabilir.
5. Yöntem ve araçlara erişim. Danışmanlar, faktör veritabanları, şablonlar ve analiz araçlarına erişim sağlayabilir.
6. İç ekibin yükünü hafifletme. Finans ve operasyon ekipleri günlük işleriyle de meşguldür; dış destek, bu ekiplerin raporlamaya ayıracağı zaman baskısını azaltabilir.
Riskler
| Risk | Açıklama | Önlem |
|---|---|---|
| Sahiplik kaybı | Rapor "danışmanın raporu" haline gelir, şirket içi sahiplenme düşer | Koordinatör ve kurul gözetimi içeride |
| Bilgi bağımlılığı | Yöntem ve hesaplar danışmanda kalır | Belge teslimi ve eğitim sözleşmede |
| Kalite değişkenliği | Danışmanın deneyimi ve ekibi beklentiyi karşılamayabilir | Referans, ekip bilgisi, aşamalı teslim |
| Bağımsızlık sorunu | Danışman aynı rapora güvence veremez veya vermemelidir | Ayrı kuruluşlar; yazılı değerlendirme |
| Kapsam belirsizliği | Neyin dahil olduğu belirsiz kalır | Yazılı teslimat ve sorumluluk matrisi |
| Veri güvenliği ve gizlilik | Hassas veri dışarı çıkar | Gizlilik sözleşmesi, erişim kontrolü |
| Genel şablon riski | Şirkete özgü olmayan, kopyala-yapıştır içerik | İçerik gözden geçirme, şirkete özgü örnek isteme |
| Süreklilik | Danışman değişirse bilgi kaybı | Dokümantasyon, bilgi aktarım planı |
| Aşırı vaat | "Garantili uyum" gibi ifadeler | Gerçekçi beklenti, sözleşme dili |
Bağımsızlık: en kritik risk
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'nin 17. maddesi, Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 19–37. maddelerindeki bağımsızlık hükümlerinin uygulanacağını ve bağımsız denetimini yapamayacağı işletmenin sürdürülebilirlik denetimini de yapamayacağını düzenler. Dış kaynak kullanan bir şirket için pratik sonuç: raporun hazırlanmasında yer alan bir kuruluşun aynı rapora güvence vermesi bağımsızlık tehdidi doğurabilir. Karar vermeden önce güvence sağlayıcıdan yazılı bağımsızlık değerlendirmesi istenmelidir. Sürdürülebilirlik Güvence Denetimini Kimler Yapabilir? makalesine bakınız.
Riskleri yönetme: sözleşme ve süreç
Sözleşmede bulunması önerilen unsurlar
- Kapsam ve teslimatlar: Ne yapılacak, ne yapılmayacak.
- Rol dağılımı: Şirketin ve dış kaynağın yükümlülükleri.
- Belge mülkiyeti ve teslimi: Hesap dosyaları, yöntem belgeleri, çalışma kâğıtları şirkete ait.
- Bilgi aktarımı: Eğitim ve birlikte çalışma.
- Gizlilik ve veri güvenliği: Erişim, saklama, silme.
- Kalite ve gözden geçirme: Teslimat öncesi kalite kontrol ve şirketin onay hakkı.
- Ekip: Kimlerin çalışacağı ve değişikliğin nasıl yönetileceği.
- Bağımsızlık beyanı: Güvence ile ilişkisi olmadığına dair açıklama.
- Değişiklik yönetimi: Kapsam değişikliği hâlinde süreç.
- Sona erme ve devir: Sözleşme bittiğinde devir planı.
Süreç içinde yapılacaklar
- Şirket içinde bir koordinatör atayın.
- Kurulu önemli dönüm noktalarında bilgilendirin.
- Dış kaynağın ürettiği her çıktıyı veri sahipleriyle birlikte gözden geçirin.
- Şirkete özgü örnek ve kanıt isteyin; genel metinle yetinmeyin.
- İç gözden geçirme için bağımsız bir okuyucu belirleyin. Örnek TSRS Sürdürülebilirlik Raporu İncelemesi makalesindeki çerçeve kullanılabilir.
Dış kaynak hangi işlerde mantıklıdır, hangilerinde riskli?
| İş | Dış kaynak uygunluğu | Not |
|---|---|---|
| Kapsam ve muafiyet değerlendirmesi | Uygun, hukuki görüşle birlikte | Karar şirkette |
| Önemlilik yöntemi | Uygun | Değerlendirme şirket içinden katılımla |
| Emisyon hesap altyapısı | Uygun | Veri ve sahiplik içeride |
| Senaryo analizi | Uygun | Varsayımlar kurul tarafından görülmeli |
| Veri toplama | Sınırlı | Veri sahipleri şirkette |
| Rapor yazımı | Kısmen | Redaksiyon ve dil desteği; içerik sahipliği içeride |
| İç gözden geçirme | Uygun | Bağımsız bakış değeri |
| Güvence | Ayrı yetkili kuruluş | Danışmandan ayrı olmalı |
| Kurul onayı ve sorumluluk | Uygun değil | Devredilemez |
Kapsam eşikleri ve yükümlülüğünüz için:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Kurgusal örnek: dış kaynak sözleşmesi
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve hiçbir gerçek şirketi temsil etmez. Bir şirket, önemlilik yöntemi ve senaryo analizi için dış destek alır. Sözleşmede teslimatlar, belgelerin şirkete ait olduğu, eğitim oturumları ve gizlilik hükümleri yazılıdır. Dış kaynağın güvence sağlayıcıyla ilişkisi olmadığı yazılı olarak beyan edilir. Şirket içinde bir koordinatör, dış uzmanın ürettiği her taslağı veri sahipleriyle gözden geçirir. Kurul, önemlilik sonucunu ve senaryo varsayımlarını doğrudan sunum alarak onaylar. Böylece hız kazanımı sağlanırken sahiplik korunur.
Sık yapılan hatalar
- Dış kaynağa verip "bitti" saymak
- Belge mülkiyetini ve devri sözleşmeye yazmamak
- Danışman ile güvence sağlayıcıyı karıştırmak
- Veri güvenliği ve gizlilik hükümlerini atlamak
- Garantili uyum vaadine güvenmek
- Şirkete özgü içeriği doğrulamadan kabul etmek
Sık sorulan sorular
Dış kaynak kullanmak güvence sürecinde bize dezavantaj yaratır mı?
Dış kaynakla hazırlanan rapor kalitesiz mi olur?
Danışmanımız raporu bizim adımıza yayımlayabilir mi?
Veri güvenliği için neye bakmalıyız?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.