Finans sektörü, TSRS kapsamının en geniş ve en az eşik tanıyan bölümüdür. Bankalar için kapsam kategoriyle başlar ve biter; banka dışı finans kuruluşlarında ise kategori ve ölçek birlikte aranır. Bu yazı, kuruluş türüne göre kapsamı ve 2026'da yürürlüğe giren son değişikliği özetler.
Bankalar: eşik aranmaz
Kurul Kararı'nın 3. maddesinin ikinci fıkrasına göre, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında BDDK'nın düzenleme ve denetimine tabi bankalardan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesinde yer almayanlar, herhangi bir eşik değere tabi olmaksızın TSRS uygular. TMSF bünyesindeki bankalar bu uygulamadan muaftır. Bu nedenle bankalar için aktif toplamı, hasılat ve çalışan sayısı testi yapılmaz.
KGK'nın duyurusuna göre 2026 raporlama dönemi için de aynı çerçeve geçerlidir: TMSF dışındaki bankalar eşik aranmadan zorunlu raporlama kapsamındadır.
Banka dışı finans kuruluşları: kategori ve ölçek
Banka dışı BDDK kuruluşları, Kurul Kararı'ndaki kategoride yer alır ve ölçek testine tabidir. Kategori şu kuruluşları kapsar:
| Kuruluş türü | Değerlendirme |
|---|---|
| Derecelendirme kuruluşları | Kategori ve ölçek |
| Finansal holding şirketleri | Kategori ve ölçek |
| Finansal kiralama şirketleri | Kategori ve ölçek |
| Faktoring şirketleri | Kategori ve ölçek |
| Finansman şirketleri | Kategori ve ölçek |
| Varlık yönetim şirketleri | Kategori ve ölçek |
| Tasarruf finansman şirketleri | Kategori ve ölçek |
| Finansal holdinglerde ve bankalarda nitelikli paya sahip şirketler | Kategori ve ölçek |
Ölçek testi, üç ölçütten en az ikisinin art arda iki dönem aşılması şeklinde yürür. Güncel eşikler:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Finans sektöründe hasılat kalemleri sektöre özgüdür; Usul ve Esaslar'ın 8. maddesi, kuruluş türüne göre hangi kalemin hasılat sayılacağını ayrıca tanımlar. Örneğin faktoring şirketlerinde faktoring, finansman kredisi, kiralama ve tasarruf finansman gelirlerinin toplamı; sigorta, emeklilik ve reasürans şirketlerinde teknik gelir kalemlerinin toplamı esas alınır. Kuruluş türünüz için ilgili satır doğrudan metinden okunmalıdır.
2026'da kalkan isteğe bağlı raporlama
16.12.2024 tarihli ve 28294 sayılı Kurul Kararı ile payları Borsa İstanbul'da işlem görmeyen ve önceki yıl sonu itibarıyla şube sayısı 1'i veya çalışan sayısı 250'yi aşmayan banka ve banka dışı mali kuruluşlar için, Kapsam 3 muafiyeti dönemlerinde raporlama yapmak isteğe bağlı hale getirilmişti.
19.10.2026 tarihli ve 01/46754 sayılı Kurul Kararı bu hükmü yürürlükten kaldırmıştır. Karar, 22.10.2026 tarihli ve 33408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış olup 1.1.2026 ve sonrasında başlayan raporlama dönemlerinde uygulanır. Sonuç olarak:
- TMSF dışındaki bankalar için 2026 dönemi raporlaması eşiksiz zorunludur.
- Banka dışı finans kuruluşları, 2026 için zorunlu kapsamda olup olmadıklarını kategori ve ölçek testiyle değerlendirmelidir; küçüklük artık tek başına isteğe bağlılık doğurmaz.
KGK, bu değişikliği 27.10.2026 tarihli ve 2026-41 sayılı duyurusuyla da kamuoyuna duyurmuştur.
Usul ve Esaslar'ın 14. maddesine göre bu değerlendirmede şube sayısı yalnızca ana şirketin şubeleri üzerinden hesaplanır; bağlı ortaklık ve iştiraklerin şubeleri dahil edilmez. İsteğe bağlı raporlama imkânı 2026 ve sonrası için kalktığından bu kural artık yalnızca önceki dönemlere ilişkin değerlendirmelerde önem taşır.
Yeni kapsama girenler için kolaylıklar
Kurul Kararı'nın geçici hükümleri, ilk raporlama döneminde karşılaştırmalı bilgi sunmayı zorunlu tutmaz ve ilk iki yıllık raporlama döneminde Kapsam 3 sera gazı emisyonlarının açıklanmasını zorunlu saymaz. KGK'nın Ekim 2026 duyurusuna göre 2026'da yeni kapsama giren kuruluşlar bu kolaylıklardan ve TSRS 1 ile TSRS 2'deki diğer ilk yıl kolaylıklarından yararlanabilir.
Finans sektörüne özgü konular
Finans kuruluşlarının sürdürülebilirlik risklerinin önemli bir bölümü kendi faaliyetlerinden değil, finansmanını sağladıkları veya yatırım yaptıkları faaliyetlerden gelir. Bu nedenle kredi portföyüne ve yatırımlara bağlı emisyon ve iklim riski verileri, bu sektörde veri toplama sürecinin en zor halkasıdır. Finanse edilen emisyonlar TSRS 2'de Kapsam 3'ün 15. kategorisi (yatırımlar) kapsamında ele alınır; varlık yönetimi, ticari bankacılık veya sigortacılık faaliyeti olan kuruluşlardan bu kategoriye ilişkin ek açıklama beklenir. Kapsam 3 açıklaması ilk iki yıllık raporlama döneminde zorunlu olmadığından bu kolaylığın hangi dönemlerde kullanılacağı ve sonrasında verinin nasıl sağlanacağı, kuruluşun hazırlık analizinde birlikte planlanmalıdır.
Mali işler ve risk yönetimi için üç soru
- Kuruluşumuz TMSF dışında bir banka mı, yoksa kategori ve ölçek testine mi tabi?
- 2026 dönemi için daha önce isteğe bağlı sayılan raporlama artık zorunlu hâle geldi mi?
- Kredi ve yatırım portföyünden gelen emisyon ve iklim riski verileri için veri kaynağı ve sorumlu belirlendi mi?
Finans kuruluşlarında hazırlık takvimi
Finans kuruluşlarında TSRS hazırlığı, çoğu kez kredi ve yatırım portföyündeki verilerin birleştirilmesiyle başlar. Önerilen sıralama şöyledir:
- Kapsam teyidi. Kuruluşun bankacılık mı, banka dışı finans kuruluşu mu olduğu; banka dışı ise kategori ve ölçek testinin sonucu yönetim kuruluna yazılı olarak sunulur.
- Hazırlık analizi. TSRS 1 ve TSRS 2'nin yönetişim, strateji, risk yönetimi ile metrikler ve hedefler başlıkları altındaki gereklilikler, mevcut raporlama ve risk yönetimi çerçevesiyle karşılaştırılır.
- Veri envanteri. Kredi, yatırım ve kendi operasyonlarına ilişkin veri kaynakları, sahipleri ve güncelleme sıklıkları tek bir envanterde toplanır.
- İç kontrol ve belgelendirme. Finansal raporlamadaki kontrol alışkanlıkları sürdürülebilirlik verisine uyarlanır; hesaplama yöntemleri belgelenir.
- Güvence ve yayım planı. Güvence verecek kuruluş ile yayım takvimi önceden netleştirilir.
Finans kuruluşlarında sık yapılan hatalar
- Küçüklüğü muafiyet saymak: 2026 itibarıyla küçük ve borsada işlem görmeyen kuruluşlara tanınan isteğe bağlı raporlama imkânı kaldırıldığı için bu varsayım eskimiştir.
- Banka dışı kuruluşta ölçek testini yapmamak: Banka dışı kuruluşlar için eşik testi yapılması gerekir; bankalar için yapılmaz.
- Portföy verisini hafife almak: Finanse edilen faaliyetlere ilişkin verinin müşterilerden ve ortak çalışma ilişkilerinden toplanması, uzun bir süreçtir.
- Grup içi finans kuruluşlarını ayrı değerlendirmemek: Aynı grup içinde hem banka hem de banka dışı kuruluş bulunabilir; her biri kendi kuralına tabidir.
- Mevzuat değişikliğini izlememek: 2024, 2025 ve 2026'da kapsam kararında ve eşiklerde birden fazla değişiklik yapılmıştır.
Sık sorulan sorular
Küçük bir banka için TSRS hâlâ isteğe bağlı mı?
Faktoring ve finansman şirketleri eşik testi yapmak zorunda mı?
TMSF bünyesindeki bankalar TSRS uygulayabilir mi?
Kapsam 3 emisyonları finans kuruluşlarında ilk yıl raporlanmak zorunda mı?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS Uygulama Kapsamının Belirlenmesine İlişkin Kurul Kararı, 27.12.2023 tarihli ve 21634 sayılı (Resmî Gazete: 29.12.2023, sayı 32414 Mükerrer)
- KGK, 16.12.2024 tarihli ve 28294 sayılı Kurul Kararı (Resmî Gazete: 18.12.2024, sayı 32756)
- KGK, banka ve banka dışı mali kuruluşlara ilişkin Kurul Kararı, 19.10.2026 tarihli ve 46754 sayılı (Resmî Gazete: 22.10.2026, sayı 33408)
- KGK, Duyuru 2026-41: 2026 Yılı Sürdürülebilirlik Raporlaması Muafiyetlerine İlişkin Kurul Kararları (27.10.2026)
- KGK, TSRS Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararlarına Dair Usul ve Esaslar, 25.06.2025 tarihli ve 33130 sayılı Kurul Kararı (Resmî Gazete: 16.07.2025, sayı 32957)
- KGK, Sürdürülebilirlik Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.