Bir önceki makalede TSRS kapsamının önce kategoriyle başladığını anlattık. Kategori listesinde yer alan bankalar dışındaki kuruluşlar için ikinci basamak ölçek testidir. Bu makale, testin nasıl işlediğini, kapsama ne zaman girildiğini ve nasıl çıkıldığını açıklar. Ölçütlerin hesaplanma ayrıntıları ise bir sonraki makalede yer almaktadır.
Üç ölçüt
Ölçek testi üç ölçüte dayanır: aktif toplamı, yıllık net satış hasılatı ve çalışan sayısı. Güncel eşik değerler aşağıda yer almaktadır:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
KGK eşik değerleri 13.01.2026 tarihli kararla yeniden belirlemiş ve karar, 1.1.2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanacak şekilde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Eşikler değişebildiği için bu metinde rakam yer almamaktadır.
"En az ikisi" kuralı
Üç ölçütün hepsini aşmak gerekmez. Üç ölçütten en az ikisinin eşiği aşılırsa koşul sağlanmış olur. Örneğin aktif toplamı ve çalışan sayısı eşiği aşıp net satış hasılatı eşiğin altında kalan bir şirket de koşulu sağlar.
Ardışık dönemlerde aşılan iki ölçütün aynı olması gerekmez. Birinci dönemde aktif toplamı ve net satış hasılatı, ikinci dönemde net satış hasılatı ve çalışan sayısı eşiği aşıldıysa koşul yine sağlanmıştır.
"Art arda iki dönem" kuralı
Tek bir dönemde eşiği aşmak, kapsama girmek için yeterli değildir. Koşulun art arda iki hesap döneminde sağlanması gerekir. Kapsam, bu iki dönemi izleyen hesap döneminden itibaren başlar.
| Dönem | Durum | Sonuç |
|---|---|---|
| Yıl 1 | En az iki ölçüt eşiğin üzerinde | Henüz kapsamda değil |
| Yıl 2 | En az iki ölçüt yine eşiğin üzerinde (aynı ikisi olmak zorunda değil) | Koşul tamamlandı |
| Yıl 3 | Kapsam başlar | İlk TSRS raporlama dönemi |
KGK'nın açıklamalarına göre 2024 raporlama dönemi için 2022 ve 2023 yıllarına ait finansal tablolar esas alınmıştır. Yani test iki yıl geriye bakar, raporlama ise üçüncü yılda başlar.
Kategori şartı kapsam testinden önce aranır
Ölçek testi yalnızca kategori listesindeki kuruluşlar için anlam taşır. Usul ve Esaslar'a göre kategori niteliğinin de art arda iki raporlama döneminde taşınması gerekir. Usul ve Esaslar'daki örnekte 2023'te halka arz edilen ve 2022 ile 2023'te iki ölçütü aşan bir şirket, kategoriyi 2023'te kazandığı için 2024'te kapsamda değildir; 2024'te de kategori niteliğini ve ölçütleri korursa 2025'ten itibaren kapsama girer.
Kapsamdan çıkış
Kapsamdaki bir şirket iki yoldan çıkabilir:
- Üç ölçütten en az ikisinin eşiğinin altında art arda iki dönem kalmak, ya da
- Tek bir dönemde, en az iki ölçütte eşiğin yüzde yirmi veya daha fazla altına düşmek.
Her iki durumda da şirket, izleyen dönemden itibaren kapsam dışına çıkar. Kategori niteliğini kaybeden şirket ise bu durumun gerçekleştiği dönemden itibaren kapsam dışına çıkar; örneğin borsa kotasyonundan çıkan bir şirket bu gruba girer.
Kapsamdan çıkmış bir şirketin yeniden kapsama girmesi, ilk kez girişle aynı kurallara göre belirlenir. Kapsamdaki şirketler ise her yıl kapsamda kalıp kalmadıklarını yeniden değerlendirir.
Eşiklerin değişmesi durumunda
Eşik değerlerin yükseltilmesi, bazı şirketleri kapsam dışına taşımış olabilir. 13.01.2026 tarihli karar, yeni eşiklerin 1.1.2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanacağını belirtir; önceki eşiklerle kapsama girmiş şirketler için ayrıca bir geçiş hükmü içermez. Bu nedenle kapsamdaki şirketlerin her yıl yaptığı değerlendirme yeni eşiklerle ve yukarıdaki çıkış kurallarıyla yapılır. Kendi durumunuzda tereddüt varsa değerlendirmeyi belgeleyip KGK'nın görüşünü almanız önerilir.
Grup yapılarında kapsam
Bağlı ortaklığı veya iştiraki olan işletmelerde aktif toplamı ve net satış hasılatı için ana ortaklık ile bağlı ortaklıkların tutarları toplanır ve grup içi işlemler elenir. Çalışan sayısı için de benzer bir toplama yapılır; iştirakler hisse oranında dikkate alınır. Kapsama giren işletme, farklı ülkelerdeki bağlı ortaklıklarını ve iştiraklerini içeren konsolide sürdürülebilirlik raporu hazırlar. Hesaplama ayrıntıları bir sonraki makalede açıklanmıştır.
Kurgusal bir senaryo
Kategori listesinde yer alan bir finansman şirketini düşünelim. Birinci yıl aktif toplamı ve çalışan sayısı eşiği aşıyor, ikinci yıl aktif toplamı ve net satış hasılatı eşiği aşıyor. Her iki yılda da en az iki ölçüt aşıldığı için şirket, üçüncü yıldan itibaren kapsama girer. Üçüncü yıl ve sonrasında şirket kapsamda kalıp kalmadığını her yıl yeniden değerlendirir; ölçütleri art arda iki dönem eşiğin altına inerse ya da tek dönemde en az iki ölçüt eşiğin yüzde yirmi veya daha fazla altına düşerse izleyen dönemden itibaren kapsam dışına çıkar.
Mali işler için yıllık kapsam takvimi
Kapsam testinin tekrar eden bir kapanış faaliyeti olarak ele alınması önerilir:
- Finansal tabloların kesinleşmesinin ardından ölçütleri hesaplayın ve çalışma kâğıdına işleyin.
- Önceki yılla birlikte "art arda iki dönem" durumunu kaydedin.
- Sonucu, dayanak belgeleriyle birlikte yönetim kuruluna sunun.
- Eşik veya kategori değişikliklerini izleyen sorumluyu belirleyin.
Kapsam değerlendirmesinde sık yapılan hatalar
- Tek yıla bakmak: Yalnızca son yılın rakamlarına bakıp "eşiğin altındayız" ya da "üstündeyiz" sonucuna varmak. Test her zaman iki dönemi birlikte değerlendirir.
- Ölçütleri sabitlemek: Her iki dönemde aynı iki ölçütün aşılmasını beklemek. Kural, her dönemde en az iki ölçütün aşılmasını arar; hangi ölçütlerin aşıldığı dönemler arasında değişebilir.
- Tek başına rakamlara bakmak: Grup şirketlerinde yalnızca ana ortaklığın kendi tablosunu kullanmak. Bağlı ortaklıklar ve iştirakler hesaba katılmalıdır.
- Çıkış kuralını unutmak: Kapsamdaki bir şirketin, ölçütlerinin belirgin biçimde düştüğü yılı kayda geçirmemesi. Tek dönemdeki yüzde yirmi veya daha fazla düşüş de çıkış doğurabilir.
- Kategori değişikliğini izlememek: Kotasyon durumundaki ya da düzenleyici statüdeki bir değişiklik, kategori durumunu etkileyebilir ve ölçek testinden bağımsız bir kapsam olayıdır.
Bu hataların çoğu, kapsam testinin ayrı bir belge olarak değil, yıllık kapanışın doğal bir adımı olarak yürütülmesiyle önlenir.
Sık sorulan sorular
Üç ölçütün hepsini aşmak gerekir mi?
Eşiği bir yıl aşıp ertesi yıl altında kalırsak ne olur?
Kapsamdan çıkmak için ne gerekir?
Güncel eşikleri nereden takip etmeliyiz?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS Uygulama Kapsamının Belirlenmesine İlişkin Kurul Kararı, 27.12.2023 tarihli ve 21634 sayılı (Resmî Gazete: 29.12.2023, sayı 32414 Mükerrer)
- KGK, TSRS Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararlarına Dair Usul ve Esaslar, 25.06.2025 tarihli ve 33130 sayılı Kurul Kararı (Resmî Gazete: 16.07.2025, sayı 32957)
- KGK, Eşik Değerlere İlişkin Kurul Kararı, 13.01.2026 tarihli ve 39092 sayılı (Resmî Gazete: 16.01.2026, sayı 33139)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.