Finansal raporlama ile sürdürülebilirlik raporlaması çoğu zaman karşılaştırılır; çünkü TSRS, sürdürülebilirlik raporlamasını finansal raporlamayla aynı temele oturtmayı amaçlar. Bununla birlikte iki raporlama aynı değildir: amaçları ortaktır, ancak konuları, zaman ufukları, ölçüm yöntemleri ve süreçleri farklıdır. Bu yazı, farkları ve bağlantı noktalarını CFO ve yönetim kurulu gözüyle özetler.
Ortak zemin
TSRS 1, iki raporlama arasında dört bağ kurar:
- Aynı raporlayan işletme: Sürdürülebilirlik açıklamaları, ilgili finansal tabloları hazırlayan işletme için yapılır. Konsolide tablolarda ana ortaklık ve bağlı ortaklıklar birlikte ele alınır.
- Aynı dönem ve zaman: Sürdürülebilirlik raporu, finansal tablolarla aynı dönemi kapsar; genellikle 12 aylık dönem esastır.
- Aynı kullanıcılar: Her iki raporlamanın asli kullanıcıları, yatırımcılar ve kredi verenlerdir.
- Bağlantılı bilgi: Sürdürülebilirlik verileri ile finansal tablolardaki veriler ve varsayımlar mümkün olduğunca tutarlı olmalıdır. Standart, finansal tablolarla bağlantıların gösterilmesini ister.
Farklar tablosu
| Boyut | Finansal raporlama | Sürdürülebilirlik raporlaması (TSRS) |
|---|---|---|
| Standart | TMS/TFRS | TSRS 1 ve TSRS 2 |
| Odak | Gerçekleşmiş işlemler ve olaylar | Finansal etkisi makul ölçüde beklenen risk ve fırsatlar (geçmiş, bugün, gelecek) |
| Zaman ufku | Raporlama dönemi ve geçmiş | Kısa, orta ve uzun vade |
| Konu alanı | Varlık, borç, gelir, gider, nakit akışı | Yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler; iklim ve diğer konular |
| Ölçüm | Parasal; çoğu kalem tahmin içerse de ölçüm yöntemleri yerleşik | Parasal olmayan metrikler (ör. emisyon), senaryo analizi ve tahminler |
| Veri kaynağı | Muhasebe sistemi ve defterler | Operasyonel, değer zinciri ve dış kaynaklı veriler |
| Güvence | Bağımsız denetim | Güvence çalışması; KGK tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlarca |
Zaman ufku: geçmişten geleceğe
Finansal tablolar, ağırlıklı olarak gerçekleşmiş işlemleri ve olayları yansıtır. Sürdürülebilirlik raporlaması ise riskleri ve fırsatları kısa, orta ve uzun vadeli zaman dilimleriyle birlikte tanımlar. TSRS 1, stratejinin dirençliliğinin niteliksel ve mümkünse niceliksel olarak değerlendirilmesini ister. Bu, finansal raporlamada alışık olunmayan bir ileriye dönük bakış gerektirir.
Ölçüm belirsizliği
Sürdürülebilirlik bilgisinin önemli bir bölümü, doğrudan ölçülemez; tahmin, model ve varsayımlara dayanır. TSRS 1, yüksek ölçüm belirsizliği içeren tutarların belirsizlik kaynakları ve varsayımlarıyla birlikte açıklanmasını ister. Makul tahminler kabul edilir ve yüksek belirsizlik tek başına bilgiyi faydasız kılmaz.
Bu nedenle, hesaplama yöntemlerinin ve varsayımların belgelenmesi, finansal raporlamadaki muhasebe politikaları kadar önemlidir.
Önemlilik
Hem finansal hem sürdürülebilirlik raporlamasında önemlilik kavramı vardır. TSRS 1'e göre bilginin yokluğu, yanlışlığı veya gizlenmesi asli kullanıcıların kararlarını etkileyebiliyorsa bilgi önemlidir. Standart, sabit bir önemlilik eşiği belirlemez; önemlilik işletmeye özgüdür.
TMS'den bağımsız uygulama
TSRS, Türkiye Muhasebe Standartlarına uyulmasından bağımsız olarak uygulanabilir. Yani finansal tablosunu TMS dışında bir çerçeveye göre hazırlayan bir işletme de TSRS'yi uygulayabilir. Bu, iki raporlamanın hukuki olarak ayrı standart setlerine dayandığını gösterir.
Güvence: iki ayrı mekanizma
Finansal tablolar bağımsız denetim kuruluşlarının denetiminden geçer. Sürdürülebilirlik raporu ise KGK tarafından yetkilendirilmiş kuruluşların güvence çalışmasından geçer. Aynı kuruluşun hem finansal denetimi hem güvence çalışmasını yapıp yapamayacağı gibi sorular, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği'ndeki bağımsızlık kurallarına bağlıdır.
Pratikte: iki süreci nasıl bağlarız?
- Kapanış takvimi: Sürdürülebilirlik verileri, finansal kapanışla aynı dönemi kapsadığı için veri toplama takvimi kapanışla uyumlu planlanmalıdır.
- Tutarlı varsayımlar: İklim risklerinin finansal etkisi gibi alanlarda, finansal tablolardaki varsayımlarla sürdürülebilirlik açıklamaları çelişmemelidir.
- Ortak yönetişim: Mali işler, risk, hukuk ve sürdürülebilirlik birimleri aynı veri sahiplerini ve onay sürecini kullanmalıdır.
- İç kontrol: Finansal raporlamadaki kontrol alışkanlıkları sürdürülebilirlik verisine uyarlanmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Sürdürülebilirlik raporunu iletişim biriminin tek başına hazırlayacağını varsaymak.
- Finansal kapanıştan bağımsız bir veri takvimi kurmak.
- Tahminlerin ve varsayımların belgelenmemesi.
- Finansal tablolarla çelişen iklim varsayımları kullanmak.
Kurgusal bir örnek: bir iklim riski iki raporda nasıl görünür?
Bir üretim şirketinin tesisinin kuraklık nedeniyle su kesintisi riski taşıdığını düşünelim. Finansal tablolarda bu risk, ancak gerçekleşmiş bir değer düşüklüğü, karşılık veya bir olay varsa tabloya yansır; tahmini bir gelecek kayıp, tabloda değil dipnotta sınırlı biçimde anılabilir. Sürdürülebilirlik raporunda ise aynı risk, kısa, orta ve uzun vadeli zaman dilimleriyle tanımlanır, iş modeline ve değer zincirine etkisi açıklanır, mevcut ve öngörülen finansal etkisi anlatılır ve yönetimin bu riski nasıl izlediği gösterilir.
İki raporun çelişmemesi gerekir. Örneğin sürdürülebilirlik raporunda tesisin yakın vadede kapanabileceği öngörülüyorsa, finansal tablolardaki varsayımlar (varlığın faydalı ömrü, değer düşüklüğü testi) bu öngörüyle tutarlı olmalıdır. TSRS 1'in bağlantılı bilgi hükmü tam olarak bu tutarlılığı ister.
Sık sorulan sorular
Sürdürülebilirlik raporu finansal tabloların bir parçası mıdır?
Sürdürülebilirlik raporu finansal tablolarla aynı dönemi mi kapsar?
Sürdürülebilirlik bilgisi neden daha belirsizdir?
Finansal tabloları TMS'ye göre hazırlamıyorsak TSRS'yi uygulayabilir miyiz?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 ve TSRS 2'nin Belirlenmesine İlişkin Kurul Kararı, 27.12.2023 tarihli ve 21632 sayılı (Resmî Gazete: 29.12.2023, sayı 32414 Mükerrer)
- Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete: 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.