Türkiye'de TSRS çoğu kez "yeni bir rapor yükümlülüğü" olarak karşılanır. Oysa standardın ortaya çıkışı, raporlama biçiminden önce yatırımcıların ve kredi verenlerin bilgi ihtiyacına ve mevcut çerçevelerin bu ihtiyacı karşılayamamasına dayanır. Bu yazı, TSRS'nin neden oluşturulduğunu, hangi amaçları taşıdığını ve üst yönetim için neden önem taşıdığını KGK'nın kendi açıklamalarıyla özetler.
Sorun: dağınık çerçeveler, karşılaştırılamayan raporlar
KGK'nın Haziran 2022 tarihli duyurusu, sorunu şöyle tarif eder: yatırımcılar finansal verilerin yanında çevre, sosyal ve yönetişim konularında da bilgi talep etmektedir, ancak farklı çerçeveler kullanıldığı için raporlamada birlik ve karşılaştırılabilirlik sağlanamamaktadır. Bir yatırımcı, iki şirketin sürdürülebilirlik raporunu yan yana koyduğunda farklı konuların, farklı tanımlarla ve farklı kapsamda anlatıldığını görür.
TSRS bu dağınıklığı gidermeyi ve sürdürülebilirlik raporlamasını finansal raporlamayla aynı temele oturtmayı amaçlar. Burada kilit söz, "aynı temel"dir: sürdürülebilirlik bilgisi, finansal tablolarla aynı raporlayan işletme için, aynı dönem için ve finansal bilgiyle bağlantılı olarak sunulur.
Küresel arka plan
KGK'nın duyurusu, sürecin uluslararası arka planını da özetler. Sürdürülebilirlik tartışmasının uzun bir geçmişi vardır: Roma Kulübü'nün 1972 tarihli "Büyümenin Sınırları" raporu, 1987'de BM Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu'nun Brundtland Raporu ve 1997'de Küresel Raporlama Girişimi'nin (GRI) ilk rehberi bu geçmişin duraklarıdır. Kasım 2021'de Glasgow'daki COP26'da ise UFRS Vakfı bünyesinde Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu'nun (ISSB) kurulduğu duyurulmuştur. ISSB'nin amacı, işletmelerin çevresel, sosyal ve yönetişim risk ve fırsatlarını açıklayacak UFRS sürdürülebilirlik açıklama standartlarını yayımlamaktır.
TSRS, bu standartların Türkiye'deki karşılığıdır. KGK'nın 2025 tarihli bir duyurusu, TSRS'nin ISSB standartlarıyla tam uyumlu olduğunu belirtir.
TSRS'nin amaçları
KGK, 2022 duyurusunda TSRS çalışmasının hedeflerini şöyle sıralar:
| Amaç | Anlamı |
|---|---|
| Uluslararası geçerlilik | Türk şirketlerinin raporlarının yatırımcılar ve finansörler tarafından anlaşılması ve kabul edilmesi |
| Şeffaflık | Aynı konularda, aynı yapıda ve karşılaştırılabilir açıklama |
| Güvenilirlik | Raporların güvence denetimiyle desteklenmesi |
| Dijital altyapı | Raporların dijital ortamda toplanması ve kullanılması |
| İş birliği | Kurumlar ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışma |
KGK ayrıca bu çalışmaların işletmelere küresel rekabet gücünün korunması, yerli ve yabancı finansmana erişim ve marka değeri ile paydaş beklentilerinin karşılanması alanlarında katkı sağlamasını hedeflediğini belirtir.
TSRS 1'in amacı: asli kullanıcıya yararlı bilgi
Standardın kendi metni de aynı yöne işaret eder. TSRS 1, işletmenin yatırımcılar ve kredi verenler gibi asli kullanıcılara faydalı olacak sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarını açıklamasını zorunlu kılar. Standarda göre işletmenin nakit akışı yaratma gücü, işletme ile paydaşları, toplum, ekonomi ve doğal çevre arasındaki etkileşimlere bağlıdır. Kapsama giren bilgi, işletmenin gelecekteki finansal yeterliliğini etkilemesi makul ölçüde beklenen risk ve fırsatlardır; finansal etkisi makul ölçüde beklenmeyen konular kapsam dışındadır.
Bu, TSRS'nin "iyi niyet raporu" ya da genel bir kurumsal sosyal sorumluluk broşürü olmadığını gösterir. Odak, finansal sonuçlara bağlanabilen sürdürülebilirlik bilgisidir.
Neden önemli?
KGK'nın çerçevesinden okunduğunda üç neden öne çıkar:
- Finansmana erişim: Yatırımcılar ve kredi verenler, kararlarında sürdürülebilirlik bilgisini kullanmaya devam edecektir. Karşılaştırılabilir ve güvence altına alınmış bir rapor, bu bilgiyi güvenilir kılar.
- Rekabet gücü: Uluslararası standartlarla uyumlu raporlama, yabancı finansman ve iş ortaklarıyla ilişkide ortak bir dil sağlar.
- Yönetişim: Standart, yönetim kurulunun sürdürülebilirlik risk ve fırsatları üzerindeki gözetimini açıklamasını ister. Yani konu, raporlama biriminden yönetim kuruluna yükselir.
Yönetim kurulu için üç not
- TSRS bir raporlama biçimi değil, risk ve strateji çerçevesidir. Rapor, kurulun bu konulardaki bilgi ve gözetim düzeyini görünür kılar.
- Standart, sabit bir önemlilik eşiği belirlemez; neyin açıklanacağı işletmeye özgü yargı ile belirlenir. Bu yargının gerekçesi belgelenmelidir.
- Kapsam dışı şirketler için de talep gelebilir: büyük müşteriler, bankalar ve ihracat pazarları veri isteyebilir. Zorunlu olmamak, sürdürülebilirlik bilgisinin istenmeyeceği anlamına gelmez.
Sık yapılan yanlış anlamalar
- "TSRS çevre mevzuatıdır." Hayır; TSRS bir raporlama standardıdır ve çevre mevzuatının yerine geçmez.
- "TSRS yalnızca emisyon raporudur." Hayır; TSRS 1 genel gereklilikleri, TSRS 2 iklimle ilgili açıklamaları kapsar. İklim, TSRS'nin ilk uygulanan alanıdır ancak tek konu değildir.
- "TSRS finansal tabloları değiştirir." Hayır; TSRS, finansal tabloları tamamlayan ayrı bir rapordur ve TMS'ye uyulmasından bağımsız olarak uygulanabilir.
Finansal ekosistem boyutu
KGK'nın duyurusu, TSRS çalışmasını tek başına bir standart yayımlama işi olarak değil, ilgili kamu kurumlarıyla birlikte oluşturulacak bir finansal ekosistemin parçası olarak sunar. Bu ekosistemde standart, güvence denetimi, denetçi yetkilendirmesi ve dijital raporlama altyapısı birlikte ele alınır. Dolayısıyla TSRS'nin amacı, yalnızca şirketlerin bir rapor hazırlaması değil, bu raporun yatırımcılar, finansörler ve düzenleyiciler tarafından aynı dille okunabilmesi ve güvenilir kabul edilmesidir.
Şirketler açısından bu, raporun kalitesinin yalnızca şirketin kendi içinde değil, karşı tarafın değerlendirmesinde de ölçüleceği anlamına gelir. İyi hazırlanmış ve güvence altına alınmış bir rapor, finansmana erişimde somut bir avantaj sağlayabilir; zayıf bir rapor ise karşı tarafın güvenini zedeleyebilir.
Sık sorulan sorular
TSRS'nin temel amacı nedir?
TSRS ile ISSB standartları arasındaki ilişki nedir?
TSRS hangi kullanıcılar için hazırlanır?
TSRS sadece büyük şirketler için mi anlamlıdır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Belirlenmesi ve Yayımlanması (Haziran 2022; Resmî Gazete: 04.06.2022, sayı 31856)
- KGK, TSRS 1 ve TSRS 2'nin Belirlenmesine İlişkin Kurul Kararı, 27.12.2023 tarihli ve 21632 sayılı (Resmî Gazete: 29.12.2023, sayı 32414 Mükerrer)
- KGK, Duyuru 2025-36: ISSB Ülke Profilleri (13.06.2025)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.