Sürdürülebilirlik raporlaması kavramı, farklı kullanıcılar için farklı anlamlara gelir. Kimine göre bir çevre ve toplum faaliyetleri özetidir, kimine göre bir yatırımcı iletişim aracıdır. Türkiye'de TSRS çerçevesinde ise tanım nettir ve daha dardır. Bu yazı, sürdürülebilirlik raporlamasının ne olduğunu, TSRS'ye göre neyi kapsadığını ve rapor yapısının nasıl kurulduğunu açıklar.
Genel tanım
KGK'nın 2022 duyurusu sürdürülebilirlik raporlamasını, işletmelerin ekonomik, çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim performansını açıklaması olarak tanımlar. Bu geniş tanım, raporlamanın hem konularını (çevre, toplum, yönetişim) hem de amacını (performansın şeffaf biçimde ortaya konması) kapsar.
TSRS ise bu genel tanım içinde belirli bir alana odaklanır: sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgiler. Yani rapor, işletmenin tüm etkilerini değil, işletmenin finansal durumunu, performansını ve nakit akışlarını etkilemesi makul ölçüde beklenen risk ve fırsatları açıklar.
TSRS'ye göre rapor neyi kapsar?
TSRS 1'e göre rapor, işletmenin yatırımcılar ve kredi verenler gibi asli kullanıcılara faydalı olacak sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarını içerir. Standart, işletmenin nakit akışı yaratma gücünün, işletmenin paydaşları, toplum, ekonomi ve doğal çevre ile etkileşimlerine bağlı olduğunu kabul eder. Finansal etkisi makul ölçüde beklenmeyen riskler ise kapsam dışındadır.
Bu yaklaşım iki sonuç doğurur:
- Sürdürülebilirlik raporu, her sosyal veya çevresel faaliyetin anlatıldığı bir belge değildir.
- Bir konunun rapora girip girmeyeceği, işletmeye özgü önemlilik değerlendirmesiyle belirlenir. Standart sabit bir eşik koymaz.
Rapor nasıl yapılandırılır?
TSRS 1, açıklamaların dört başlık altında yapılmasını ister:
| Başlık | Ne açıklanır? |
|---|---|
| Yönetişim | Gözetimden sorumlu organ veya kişi, bu sorumluluğun görev tanımlarına yansıması, yönetimin rolü ve kontrol süreçleri |
| Strateji | Risk ve fırsatlar (kısa, orta ve uzun vade), iş modeline ve değer zincirine etkiler, finansal etkiler, stratejinin dirençliliği |
| Risk yönetimi | Risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi, önceliklendirilmesi ve izlenmesi süreçleri ile genel risk yönetimine entegrasyonu |
| Metrikler ve hedefler | Zorunlu ve işletmenin kendi belirlediği metrikler ile hedefler, ilerleme ve revizyonlar |
TSRS 2 ise bu çerçevede iklimle ilgili açıklamaları ayrıca düzenler. İklim, standartların ilk uygulanan alanıdır; ancak sürdürülebilirlik raporlaması iklimle sınırlı bir kavram değildir. İklim dışındaki konularda da önemli risk ve fırsatlar belirlenir ve açıklanır.
Raporun şekli ve adı
Mayıs 2025'te TSRS 1'e eklenen 61T paragrafına göre sürdürülebilirlik bilgileri "TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu" başlığı altında sunulur. Bu rapor ayrı olabileceği gibi entegre faaliyet raporu içinde açıkça ayrılmış bir bölüm olarak da yer alabilir; ancak TSRS bilgisi net biçimde ayırt edilebilmelidir.
Rapor, ilgili finansal tablolarla aynı raporlama dönemini kapsar ve finansal tablolarla bağlantılı olmalıdır. Konsolide tablo hazırlayan bir işletmede rapor, ana ortaklık ve bağlı ortaklıkları birlikte kapsar.
Tüm TSRS gereklilikleri karşılanmadan "uyumlu" denmez
TSRS 1, tüm TSRS hükümlerine uyulmadıkça "TSRS'lere uygundur" ifadesinin kullanılamayacağını belirtir. Standart, uyum beyanının açık ve kayıtsız şartsız olmasını ister. Bu, raporun adının ve içeriğinin tutarlı olmasını gerektirir.
Güvence ve dijital raporlama
Sürdürülebilirlik raporları, KGK tarafından yetkilendirilmiş sürdürülebilirlik denetçilerinin güvence çalışmasına tabidir; çerçeve Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği ile kurulmuştur. KGK, 2022 duyurusunda dijital raporlama altyapısının kurulmasını da planlanan çalışmalar arasında saymıştır; amaç, raporların dijital ortamda toplanıp kullanılabilmesidir.
Kimler hazırlar?
Rapor, kategori ve ölçek ölçütlerine göre zorunlu kapsamda olan işletmelerce hazırlanır. Kapsam dışındaki işletmeler de gönüllü olarak hazırlayabilir. Ayrıntılar "TSRS Kimler İçin Zorunludur?" ve "Gönüllü TSRS Raporlaması Nedir?" makalelerinde yer almaktadır.
Sürdürülebilirlik raporu ne değildir?
- Pazarlama broşürü değildir. Rapor, doğrulanabilir ve güvence altına alınabilir bilgiye dayanır.
- Çevre mevzuatı uyum raporu değildir. TSRS, mevzuata uyumdan değil, finansal önemi olan risk ve fırsatlardan söz eder.
- Tek seferlik bir çalışma değildir. Rapor her dönem tekrarlanır, karşılaştırmalı bilgi içerir ve önceki dönemle tutarlı olmalıdır.
- Finansal tabloların yerine geçmez. Finansal tabloları tamamlar ve onlarla bağlantılıdır.
Rapor hazırlığı hangi adımlardan geçer?
TSRS'ye uygun bir raporun hazırlanması genellikle şu sırayı izler:
- Kapsam ve sınır: Raporlayan işletmenin ve konsolidasyon kapsamının, finansal tablolarla uyumlu biçimde belirlenmesi.
- Risk ve fırsatların belirlenmesi: Finansal etkisi makul ölçüde beklenen sürdürülebilirlik konularının tespiti.
- Önemlilik değerlendirmesi: Hangi bilginin yatırımcı ve kredi verenler için önemli olduğunun işletmeye özgü yargıyla belirlenmesi ve gerekçelendirilmesi.
- Veri ve metrik toplama: Kaynakların, sahiplerin ve hesaplama yöntemlerinin belirlenmesi.
- Raporun yazımı ve bağlantılar: Dört başlık altında açıklamaların hazırlanması, finansal tablolarla bağlantıların kurulması.
- Güvence ve sunum: Güvence sürecinin yürütülmesi ve raporun genel kurula sunulması.
Her adım, bu rehberin ilgili makalelerinde ayrıca işlenmektedir. Süreci finansal kapanışın doğal bir uzantısı olarak kurgulamak, hem veri kalitesini hem de zamanlamayı iyileştirir.
Sık sorulan sorular
Sürdürülebilirlik raporu ile faaliyet raporu aynı şey midir?
Sürdürülebilirlik raporu yalnızca iklim ve emisyon konusunu mu kapsar?
Rapor her yıl yeniden mi hazırlanır?
Raporu kim hazırlar ve kim sorumludur?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Belirlenmesi ve Yayımlanması (Haziran 2022; Resmî Gazete: 04.06.2022, sayı 31856)
- KGK, TSRS 1 ve TSRS 2'nin Belirlenmesine İlişkin Kurul Kararı, 27.12.2023 tarihli ve 21632 sayılı (Resmî Gazete: 29.12.2023, sayı 32414 Mükerrer)
- KGK, TSRS 1'e 61T paragrafının eklenmesine ilişkin Kurul Kararı, 05.05.2025 tarihli ve 32059 sayılı (Resmî Gazete: 08.05.2025, sayı 32894)
- Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete: 17.01.2025, sayı 32785)
- KGK, Duyuru 2025-43: Sürdürülebilirlik Denetçisi Seçimi ve Raporun Genel Kurula Sunulması (25.06.2025)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.