TSRS ve ESG aynı şey midir? Kısa cevap: hayır. ESG, işletmenin çevresel, sosyal ve yönetişim performansını anlatan geniş bir kavramdır. TSRS ise bu alanın bir bölümünü, yani yatırımcılar ve kredi verenler için finansal önemi olan kısmını, belirli bir yapıda ve belirli kurallarla raporlamayı sağlayan bir standarttır. Bu yazı, iki kavramın nerede kesiştiğini ve nerede ayrıldığını açıklar.
En kısa özet
| ESG | TSRS | |
|---|---|---|
| Niteliği | Kavram, performans alanı | Raporlama standardı |
| Kapsamı | Çevresel, sosyal ve yönetişim konularının tamamı | Finansal etkisi makul ölçüde beklenen sürdürülebilirlik risk ve fırsatları |
| Kullanıcı | Geniş paydaş kitlesi | Asli kullanıcı olarak yatırımcılar ve kredi verenler |
| Bağlayıcılık | Kavram olarak bağlayıcı değil | Kapsamdaki şirketler için zorunlu |
| Çıktı | Skor, rapor, politika, uygulama | TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu |
TSRS ESG'nin neresinde duruyor?
KGK'nın 2022 duyurusu, sürdürülebilirlik raporlamasını geniş anlamıyla ekonomik, çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim performansının açıklanması olarak tanımlar. TSRS bu geniş alan içinde belirli bir seçim yapar: standart, yatırımcılar ve kredi verenler gibi asli kullanıcılar için faydalı olacak sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarını açıklamayı zorunlu kılar.
TSRS 1'e göre işletmenin nakit akışı yaratma gücü, işletme ile paydaşları, toplum, ekonomi ve doğal çevre arasındaki etkileşimlere bağlıdır. Kapsama giren bilgi, işletmenin gelecekteki finansal yeterliliğini etkilemesi makul ölçüde beklenen risk ve fırsatlardır; finansal etkisi makul ölçüde beklenmeyen konular kapsam dışındadır. Dolayısıyla bir konunun ESG konusu olması, onun TSRS raporuna girmesi için yeterli değildir. Konunun işletmenin finansal durumunu, performansını veya nakit akışlarını etkilemesi makul ölçüde beklenmelidir.
Ortak alanlar
TSRS'nin konuları ESG'nin üç faktörüyle şu biçimde eşleşir:
- Çevresel: TSRS 2, iklimle ilgili fiziksel ve geçiş risklerini ve fırsatlarını ayrı bir standartta düzenler. İklim, TSRS'nin ilk uygulanan alanıdır.
- Sosyal: TSRS 1 kapsamında sosyal konular (çalışan, tedarik zinciri gibi), finansal etkileri makul ölçüde bekleniyorsa raporlanır.
- Yönetişim: TSRS'de yönetişim, rapor yapısının dört temel başlığından biridir. Gözetim organı, yönetimin rolü, yeterli beceri ve ücretlendirme bağlantısı açıklanır.
Yani ESG'deki "G", TSRS'de hem konu hem de rapor yapısının bir başlığı olarak karşımıza çıkar.
Ayrışan alanlar
Bakış yönü. ESG yaklaşımı çoğunlukla işletmenin çevre ve toplum üzerindeki etkisine odaklanır. TSRS ise sürdürülebilirlik konularının işletmenin finansal durumuna etkisine bakar. Aynı konu (örneğin su kullanımı) iki yaklaşımda farklı sorularla ele alınır: etki yaklaşımı "işletme suyu ne kadar tüketiyor ve çevreye etkisi ne" diye sorarken, TSRS yaklaşımı "su kıtlığı işletmenin nakit akışını nasıl etkiler" diye sorar.
Önemlilik. TSRS'de önemlilik, asli kullanıcıların kararlarını etkileyebilecek bilgi için tanımlanır ve işletmeye özgüdür. Standart sabit bir eşik belirlemez.
Yapı. TSRS, açıklamaları dört başlık altında ister. ESG raporlarında ise yapı çerçeveye göre değişir.
Bağlayıcılık ve güvence. TSRS raporu kapsamdaki şirketler için zorunludur ve güvence sürecinden geçer. Gönüllü ESG raporları böyle bir zorunluluğa tabi değildir.
Rehberlik kaynakları: diğer çerçeveler nasıl kullanılır?
TSRS 1, belirli bir risk veya fırsat için özel bir TSRS bulunmadığında işletmenin muhakeme yapmasını ve rehberlik kaynaklarını dikkate alabilmesini öngörür. Bu kaynaklar arasında SASB Standartları, CDSB Çerçeve Uygulama Rehberi, GRI ve ESRS yer alır. Standart, kullanılan kaynakların açıklanmasını ister ve bu kaynakların TSRS hükümleriyle çelişmemesi gerektiğini belirtir.
Bu hüküm, daha önce başka bir çerçeveye göre sürdürülebilirlik raporu hazırlayan şirketlerin birikimini kullanabilmelerini sağlar. Örneğin GRI'a göre rapor hazırlamış bir şirketin veri toplama altyapısı, TSRS raporu için de temel olabilir.
Pratikte ikisi birlikte nasıl yürür?
- Tek veri tabanı: ESG ve TSRS için ayrı veri setleri kurmak yerine, ortak bir veri envanteri oluşturulmalı ve her çıktı için buradan seçim yapılmalıdır.
- Önemlilik filtresi: Önce işletmenin ESG konuları belirlenir, ardından hangilerinin finansal etkisinin makul ölçüde beklendiği değerlendirilir. Bu ikinci filtre TSRS raporunun içeriğini belirler.
- Rapor ayrımı: TSRS bilgisi, rapor içinde net biçimde ayırt edilebilmelidir. KGK'nın TSRS 1'e Mayıs 2025'te eklediği 61T paragrafı, sürdürülebilirlik bilgilerinin "TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu" başlığı altında sunulmasını öngörür. Paydaşlar için ayrıca geniş bir ESG veya etki raporu hazırlanıyorsa, TSRS bilgisi bu başlık altında ayrı tutulmalıdır.
- Uyum beyanı: "TSRS'ye uygun" ifadesi yalnızca tüm hükümler karşılandığında kullanılabilir.
Yönetim kurulu için sonuç
ESG, şirketin hangi konularda ne yaptığını anlatır; TSRS, bu konuların finansal sonuçlarını standart bir yapıda raporlar. Kurul açısından en önemli nokta, ESG çalışmalarını TSRS raporuna taşıyacak önemlilik değerlendirmesinin yazılı ve gerekçeli olmasıdır.
Sık sorulan sorular
TSRS ESG raporunun yerine geçer mi?
GRI'a göre rapor hazırlıyoruz, TSRS'ye geçmek zorunda mıyız?
Bir ESG konusu rapora girmezse bu eksiklik midir?
ESG skorumuz yüksek, TSRS raporu hazırlamamız gerekir mi?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Belirlenmesi ve Yayımlanması (Haziran 2022; Resmî Gazete 04.06.2022, sayı 31856)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 1'e 61T paragrafının eklenmesine ilişkin Kurul Kararı, 05.05.2025 tarihli ve 32059 sayılı (Resmî Gazete: 08.05.2025, sayı 32894)
- KGK, Duyuru 2025-36: ISSB Ülke Profilleri (13.06.2025)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.