Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur?

ARSEN Denetim · TSRS Rehberi · Son güncelleme: 8 Kasım 2026

Sürdürülebilirlik raporunun kalitesi, arkasındaki verinin düzenine bağlıdır. Veri envanteri bu düzenin ilk aracıdır: rapora girecek her bilginin kaydını tek bir yapıda tutar. Bu yazı, envanterin ne olduğunu, hangi alanları içermesi gerektiğini ve nasıl kurulacağını anlatır. Önerilen yapı ARSEN Denetim'in pratik yaklaşımıdır; mevzuat belirli bir envanter formatı öngörmez.

Envanter nedir, ne işe yarar?

Veri envanteri; her veri öğesi için kaynak, sorumlu, yöntem, sıklık, kontrol ve kanıt bilgilerini bir arada tutan bir tablodur. Üç işe yarar:

Eksikleri gösterir. Rapora girmesi gereken, ama hiçbir birimin toplamadığı veriler görünür olur.
Sorumluluğu netleştirir. Her verinin bir sahibi olur.
Güvence sürecini kolaylaştırır. TSRS raporları bağımsız güvence denetiminden geçtiği için verinin izlenebilirliği önemlidir.

Envanter nereden türetilir?

Envanterin başlangıç noktası mevcut veri değil, raporlanacak içeriktir. Bu içerik iki kaynaktan gelir:

Önemlilik değerlendirmesi: Hangi risk ve fırsatların finansal etkisinin makul ölçüde beklendiği. TSRS 1 önemliliği işletmeye özgü bir yargı olarak tanımlar ve sabit bir eşik koymaz.
Standartların zorunlu açıklamaları: TSRS 1'in dört başlığı (yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler) ve TSRS 2'nin iklim metrikleri; örneğin Kapsam 1, 2 ve 3 sera gazı emisyonları, geçiş ve fiziksel risklere açık varlıkların miktarı ve yüzdesi, sermaye tahsisi, iç karbon fiyatı ve ücretlendirme bilgisi.

Önemlilik çalışması için TSRS Raporlamasında Finansal Önemlilik Nedir? makalesine bakınız.

Önerilen envanter alanları

Alan	Açıklama
Veri kodu ve adı	Her öğe için benzersiz tanım
İlgili açıklama	Hangi TSRS başlığı veya metriği besliyor?
Birim	Ton CO2e, MWh, kişi sayısı, TL gibi
Kaynak sistem / belge	ERP, fatura, sayaç, İK sistemi, tedarikçi bildirimi
Veri sahibi	Verinin toplanmasından sorumlu kişi
Hesaplama yöntemi	Formül, emisyon faktörü, varsayımlar
Sıklık	Aylık, üç aylık, yıllık
Kapsam	Hangi bağlı ortaklık, tesis ve dönem?
Kontrol	Kim, nasıl gözden geçiriyor?
Kanıt	Rakamı destekleyen belge ve saklama yeri
Güvenilirlik notu	Ölçüm mü, tahmin mi? Belirsizlik düzeyi

Kapsam ve dönem tutarlılığı

TSRS 1'e göre sürdürülebilirlik açıklamaları, finansal tabloları hazırlayan işletme için ve aynı raporlama dönemi için yapılır; konsolide tablolarda ana ortaklık ve bağlı ortaklıklar birlikte ele alınır. Envanterde her veri öğesi için hangi şirketlerin ve hangi tesislerin kapsandığı açık olmalıdır. Aksi hâlde veri, finansal tablolarla aynı konsolidasyon kapsamında toplanmış olmaz.

Sera gazı verisi için özel dikkat

TSRS 2, sera gazı emisyonlarının GHG Protokolü Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardı'na (2004) göre ölçülmesini ister. Küresel ısınma potansiyelleri en güncel IPCC değerlendirmesine ve 100 yıllık zaman dilimine göre hesaplanır. Kapsam 3 için veri önceliği sırasıyla işletmeye özgü birincil veriler, ülke ve teknolojiyi yansıtan güncel veriler ve doğrulanmış verilerdir. Envanter, her emisyon kalemi için hangi veri düzeyinin kullanıldığını belirtmelidir.

Kurulum adımları

Rapor iskeletini çıkarın. Önemlilik sonucuna ve standart gerekliliklerine göre rapor taslağı başlıklarını yazın.
Her başlık için veri ihtiyacını listeleyin. Hangi sayı, hangi tarih, hangi açıklama?
Mevcut kaynakları eşleştirin. Veri hâlihazırda hangi sistemde veya belgede var?
Boşlukları işaretleyin. Kaynağı olmayan veriler için toplama planı çıkarın. TSRS Hazırlık Analizi (Gap Analysis) Nedir? makalesi bu adımı destekler.
Sahip atayın. Her satır için bir isim yazın; birim adı yeterli değildir.
Yöntemi yazın. Hesaplamalar kişiden bağımsız tekrar edilebilir olmalıdır.
Kontrol ve kanıt alanlarını doldurun.
Bir kez yayınlayın, sürümleyin. Envanter değişirse sürüm ve değişiklik gerekçesi kaydedilmelidir.

Teknik araç: Excel mi, özel yazılım mı?

İlk yıl için iyi yapılandırılmış bir tablo yeterli olabilir. Veri hacmi ve ortak kullanıcı sayısı arttıkça sürüm kontrolü, erişim yetkisi ve iz kaydı sunan bir araç değerlendirilmelidir. Seçimden önce veri sahiplerinin hangi sistemlerden veri aldığı netleştirilmelidir; araç, sürece göre seçilir, süreç araca göre kurulmaz.

Sık yapılan hatalar

Veriyi rapordan bağımsız, "elimizde ne varsa" mantığıyla toplamak
Sahibi birim adı olan, kişisi olmayan kayıtlar
Yöntemi yazılı olmayan, kişiye bağlı hesaplamalar
Tahmin ve ölçümü aynı güven düzeyinde göstermek
Envanteri bir kez kurup güncellememek

Sık sorulan sorular

Veri envanteri zorunlu mudur?

Mevzuatta böyle bir belge zorunluluğu yoktur. Ancak güvence denetimine tabi bir rapor için verinin kaynağını ve hesaplamasını gösterebilmek pratikte kaçınılmazdır; envanter bunu sağlayan en yalın araçtır.

Envanteri kim tutmalı?

Koordinasyon çoğunlukla mali işler veya sürdürülebilirlik biriminde olur; her satırın sahibi ise veriyi üreten birimdeki kişidir.

Tahmin kullanılan veriler envantere nasıl yazılır?

Tahmin olduğu, kullanılan varsayımlar ve belirsizlik düzeyi açıkça yazılmalıdır. TSRS 1, yüksek ölçüm belirsizliği içeren tutarlar için belirsizlik kaynaklarının ve varsayımların açıklanmasını ister.

Envanter ne sıklıkla güncellenmeli?

Her raporlama döneminin başında ve kapsam, yöntem ya da kaynak sistemde değişiklik olduğunda güncellenmelidir.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur?