Önemlilik, TSRS raporunun neyi içereceğini belirleyen filtredir. Bu filtre çok sıkı olursa kritik bilgi dışarıda kalır; çok gevşek olursa rapor okunamaz hale gelir. Bu yazı, TSRS'deki finansal önemlilik kavramını ve değerlendirmenin nasıl yapılabileceğini anlatır. Süreç önerileri ARSEN Denetim'in pratik yaklaşımıdır.
Tanım
TSRS 1'e göre bir bilgi, yokluğunun, yanlış ifade edilmesinin veya gizlenmesinin makul ölçüde beklenen biçimde, genel amaçlı finansal raporların asli kullanıcılarının bu raporlara dayanarak verdikleri kararları etkileyebilmesi durumunda önemlidir. Asli kullanıcılar mevcut ve potansiyel yatırımcılar, kredi verenler ve diğer alacaklılardır. Kararlar; borç veya özkaynak araçlarının alınması, satılması veya elde tutulması, kredi verilmesi veya vadelerin uzatılması gibi konularla ilgilidir.
Eşik yok, yargı var
Finansal tablolardaki bazı uygulamaların aksine TSRS 1, önemlilik için sabit bir yüzde veya tutar belirlemez. Önemlilik, işletmeye özgüdür ve işletmenin koşullarına göre değerlendirilir. Bu, değerlendirmenin keyfî olduğu anlamına gelmez; yargı gerektirir ve gerekçelendirilmelidir. Ölçek eşikleriyle (bir şirketin TSRS kapsamına girip girmediği) ilgili tablo için aşağıya bakınız; bu eşikler önemlilik ile karıştırılmamalıdır:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Ölçek ile önemlilik farklı kavramlardır
Kapsam ölçütleri şirketin raporlama yükümlülüğü olup olmadığını belirler. Önemlilik ise kapsama giren bir şirkette hangi bilginin rapora gireceğini belirler. Bu ikisi birbirinin yerine kullanılamaz.
Nicel ve nitel faktörler
Önemliliğin değerlendirilmesinde yalnızca sayısal büyüklük değil, bilginin niteliği de dikkate alınır. Değerlendirmede şu başlıklar kullanılabilir:
| Boyut | Sorulacak soru |
|---|---|
| Büyüklük | Olası finansal etki ne kadar büyük? |
| Olasılık | Gerçekleşme ihtimali ne kadar yüksek? |
| Zaman | Etki kısa, orta veya uzun vadede mi ortaya çıkar? |
| Niteliği | Mevzuat, itibar, finansmana erişim gibi niteliksel etkiler var mı? |
| Kullanıcı kararı | Yatırımcı veya kredi veren bu bilgiyi bilse kararı değişir mi? |
Standart, gelecekteki olası sonuçların, olasılıklarıyla birlikte değerlendirilmesini bekler. Düşük olasılıklı ama yüksek etkili durumlar da önemli olabilir.
Önemli bilginin gizlenmesi
TSRS 1, önemli bilginin gizlenebileceği durumları ayrıca sayar: bilginin açık ifade edilmemesi, belirsiz dille verilmesi, benzer bilgilerin farklı yerlerde dağınık sunulması, uygunsuz toplulaştırma veya ayrıştırma gibi. Önemlilik değerlendirmesi yalnızca "ne yazılacak" değil, "nasıl sunulacak" sorusunu da kapsar.
Süreç: dört adım
- Uzun listeden başlayın. Belirlenen risk ve fırsatlar (Sürdürülebilirlikle İlgili Riskler ve Fırsatlar Nasıl Belirlenir? makalesi).
- Değerlendirme ölçütlerini yazın. Büyüklük, olasılık, vade ve nitel faktörler için ölçek ve ölçütleri önceden belirleyin.
- Değerlendirin. Finans, operasyon ve risk fonksiyonlarının birlikte yer aldığı bir grupla her konuyu puanlayın veya sınıflandırın; gerekçeyi yazın.
- Onaylatın. Sonuçlar yönetim ve kurul düzeyinde onaylanmalı; sınır konular için yargı notları eklenmelidir.
Belgeleme
Güvence sürecinde en çok sorulan sorulardan biri "bu konu neden rapora girmedi?" sorusudur. Bu soruya cevap verebilmek için şunlar kayıt altında olmalıdır: değerlendirilen konular, ölçütler, katılımcılar, sonuç, sınırda kalan konularda yapılan yargılar, onay tarihi.
İlk yıl, sonraki yıllar
Önemlilik değerlendirmesi bir kez yapılıp bırakılan bir çalışma değildir. TSRS 1, önemli muhakemelerin açıklanmasını ister. Sonraki yıllarda kapsam, faaliyetler, piyasa veya düzenleme değiştiğinde değerlendirme güncellenmelidir. İlk yıldaki sonucun ikinci yılda neden değiştiği de açıklanabilir olmalıdır.
Ticari hassasiyet ve yasal kısıtlar
Standart, bazı durumlarda bilginin açıklanmamasına izin verir (örneğin yasal yasak veya ticari açıdan hassas fırsat bilgileri). Bu muafiyetler önemlilik kararının yerine geçmez; önemli bilgi için ayrı bir muafiyet gerekçesi gerekir ve uygulandığında raporda belirtilir.
Önemlilik ve "çifte önemlilik" ayrımı
Bazı uluslararası çerçeveler, işletmenin çevre ve toplum üzerindeki etkisini de önemlilik kapsamına alan bir yaklaşım kullanır. TSRS'nin yaklaşımı ise finansal önemliliktir: odak, sürdürülebilirlik konularının işletmenin finansal durumu, performansı ve nakit akışları üzerindeki etkisidir. Başka çerçevelere göre de rapor hazırlayan şirketler, iki yaklaşımın sonuçlarını ayrı değerlendirmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Önemlilik için bir yüzde eşiği aramak
- Önemlilik sonucunu belgelendirmemek
- Yalnızca bugünkü etkiye bakıp gelecekteki etkiyi atlamak
- Kapsam eşikleri ile önemliliği karıştırmak
- Değerlendirmeyi tek bir birime bırakmak
- Sonucu bir kez belirleyip hiç güncellememek
Sık sorulan sorular
TSRS'de önemlilik için yüzde eşiği var mı?
Önemlilik değerlendirmesini kim onaylamalı?
Rapora girmeyen bir konu eksiklik midir?
Çifte önemlilik değerlendirmesi yapmak zorunda mıyız?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Belirlenmesi ve Yayımlanması (Haziran 2022; Resmî Gazete 04.06.2022, sayı 31856)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.