Sürdürülebilirlik riskleri çoğu zaman "finans dışı" konular olarak görülür; oysa fiziksel hasar, düzenleme değişikliği veya talep kayması şirketin bilançosuna ve gelir tablosuna yansır. Bu yazı, sürdürülebilirlik risklerinin finansal tablolara etkisini ve TSRS 1'in bağlantılı bilgi gerekliliğini ele alır. Muhasebe standartlarına ilişkin değerlendirmeler genel bir çerçeve sunar; somut kararlar için şirketin muhasebe politikaları ve denetçi görüşü esas alınmalıdır.
TSRS 1'in beklentisi
TSRS 1, sürdürülebilirlik açıklamaları ile ilgili finansal tablolar arasındaki bağlantının anlaşılabilmesini ister. Standart, sürdürülebilirlik bilgisinde kullanılan veri ve varsayımların, mümkün olduğu ölçüde, finansal tablolarda kullanılan veri ve varsayımlarla tutarlı olmasını bekler. Ayrıca işletme, risk ve fırsatların cari dönemde finansal durum, finansal performans ve nakit akışlarına etkisini ve öngörülen etkilerini açıklar.
Etki nerelerde ortaya çıkar?
Sürdürülebilirlik riskleri finansal tabloları aşağıdaki kanallardan etkileyebilir. Tablodaki standart adları genel muhasebe bilgisine dayanır; hangi standardın hangi durumda uygulanacağı şirketin somut durumuna göre değerlendirilmelidir.
| Alan | Olası etki | İlgili TMS (örnek) |
|---|---|---|
| Maddi duran varlıklar | Faydalı ömür ve kalıntı değer varsayımlarının değişmesi (örneğin düzenleme nedeniyle erken sonlanacak tesis) | TMS 16 |
| Değer düşüklüğü | Nakit akışı tahminlerinin iklim veya düzenleme riskleriyle değişmesi; değer düşüklüğü göstergeleri | TMS 36 |
| Karşılıklar ve koşullu borçlar | Çevresel yükümlülükler, rehabilitasyon, cezalar, dava riskleri | TMS 37 |
| Stoklar | Fiziksel risk veya talep değişimi nedeniyle net gerçekleşebilir değer düşüşü | TMS 2 |
| Finansal araçlar | Kredi riski, beklenen kredi zararı varsayımlarına etki | TFRS 9 |
| Süreklilik | Önemli sürdürülebilirlik risklerinin işletmenin sürekliliğine etkisi | TMS 1 |
| Gelirler ve maliyetler | Karbon maliyetleri, sigorta primleri, enerji maliyetleri, talep kayması | İlgili standartlar |
Tutarlılığın pratik karşılığı
TSRS raporu ile finansal tablolar aynı dönemi ve aynı raporlayan işletmeyi kapsar. Pratik tutarlılık kontrolleri şunlardır:
- Sürdürülebilirlik raporunda "tesisin ekonomik ömrü azalacak" denirken finansal tablolarda faydalı ömrün değişmemiş olması çelişki yaratır.
- Raporda iklim riski nedeniyle gelir düşüşü beklenirken değer düşüklüğü testinde nakit akışı tahminlerine bu etkinin yansıtılmaması sorgulanır.
- Raporda iç karbon fiyatı kullanıldığı belirtiliyorsa yatırım ve değerleme modellerinde de aynı fiyatın kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilir.
- Raporda açıklanan hedef ve yatırım planları, sermaye bütçesi ve bütçe tahminleriyle uyumlu olmalıdır.
Finansal etki açıklaması
TSRS 1, finansal etkinin cari dönem ve öngörülen etkiler olarak açıklanmasını ister. Cari etki, finansal tablolardaki bir kalemle ilişkilendirilebilir (örneğin bir karşılık veya değer düşüklüğü). Öngörülen etki ise kısa, orta ve uzun vadede beklenen etkidir. Etkilerin ayrıştırılamaması, ölçüm belirsizliğinin çok yüksek olması veya kaynak yetersizliği halinde nicel bilgi verilmeyebilir; bu durumda nedeni ve nitel bilgi açıklanır.
Denetçi bakışı
Bağımsız denetçi finansal tabloları, güvence sağlayıcı ise sürdürülebilirlik raporunu inceler. Aynı kuruluş her ikisini de yapabilir. Bu durumda tutarsızlıklar daha kolay fark edilir ve çözülür. Ayrı kuruluşlar söz konusuysa şirketin iki taraf arasında bilgi akışını sağlaması gerekir.
Hazırlık adımları
- Sürdürülebilirlik risklerinin etkilediği finansal tablo kalemlerini listeleyin.
- Her kalem için muhasebe tahmin ve varsayımlarının sorumlusunu belirleyin.
- Raporda kullanılan varsayımları (fiyat, iskonto oranı, senaryo, vade) finansal modellerle karşılaştırın.
- Çelişki varsa nedenini belgeleyin veya varsayımı hizalayın.
- Dipnot ve yönetim raporundaki ifadelerle sürdürülebilirlik raporunu birlikte gözden geçirin.
Sık yapılan hatalar
- Sürdürülebilirlik raporunu ve finansal tabloları ayrı ekiplerle ve ayrı varsayımlarla hazırlamak
- İklim riskini yalnızca anlatı bölümünde ele alıp muhasebe tahminlerine yansıtmamak
- Finansal etkiyi tamamen nitel bırakıp nedenini açıklamamak
- Dönem sonrası olayları iki raporda farklı ele almak
Sık sorulan sorular
TSRS finansal tabloların yerine mi geçer?
Sürdürülebilirlik riski için karşılık ayırmak gerekir mi?
Rapordaki varsayımlar finansal tablolardan farklı olabilir mi?
Finansal etkiyi sayısal vermek zorunlu mu?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.