Risk yönetimi başlığı, TSRS 1'in en "tanıdık" bölümüdür: kurumsal risk yönetimi bilgisi olan her mali işler yöneticisi ve iç denetçi için kavramlar bellidir. Zorluk, sürdürülebilirlik risklerinin bu mevcut sisteme nasıl dahil edildiğini göstermektir. Bu yazı, açıklama içeriğini ve uygulama önerilerini özetler.
Amaç
Bu başlığın amacı, kullanıcıların işletmenin sürdürülebilirlik ile ilgili risk ve fırsatları belirleme, değerlendirme, önceliklendirme ve izleme süreçlerini ve bu süreçlerin genel risk yönetimine entegre olup olmadığını anlamasını sağlamaktır.
Açıklanacak konular
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Belirleme ve değerlendirme | Kullanılan girdiler ve parametreler; senaryo analizi kullanılıp kullanılmadığı; etkinin niteliği, olasılığı ve büyüklüğünün nasıl değerlendirildiği |
| Önceliklendirme | Sürdürülebilirlik risklerinin diğer risklere göre nasıl önceliklendirildiği |
| İzleme | Risklerin nasıl izlendiği |
| Fırsatlar | Fırsatların belirlenmesi, değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesinde kullanılan süreçler |
| Değişiklikler | Önceki döneme göre süreçlerde yapılan değişiklikler |
| Entegrasyon | Süreçlerin genel risk yönetimine entegrasyonu ve bu süreçlerin bilgilendirdiği yapı |
Mevcut risk yönetimine bağlama
Çoğu şirketin kurumsal risk yönetimi çerçevesi vardır: risk kaydı, olasılık-etki matrisi, risk sahipleri, periyodik gözden geçirme. Sürdürülebilirlik risklerini bu çerçevenin içine almak şu avantajları sağlar:
- Riskler aynı dilde ve aynı ölçekte karşılaştırılır.
- Yönetim ve kurul tanıdık raporlarla bilgilenir.
- İç denetim planına doğal biçimde girer.
- TSRS 1'in entegrasyon açıklaması gerçek bir uygulamaya dayanır.
Süreç adımları (öneri)
- Risk evrenini genişletin. Mevcut risk sınıflarına iklim, doğal kaynaklar, çalışma koşulları, tedarik zinciri gibi sürdürülebilirlik kaynaklı riskleri ekleyin.
- Değerlendirme ölçeğini uyarlayın. Olasılık ve etki ölçeğine kısa, orta ve uzun vade boyutunu ekleyin; sürdürülebilirlik riskleri çoğu zaman uzun vadelidir.
- Girdileri belirleyin. Hangi veri ve varsayımlar kullanılıyor? İklim gibi alanlarda senaryo analizi kullanılıyor mu?
- Önceliklendirin. Finansal etkisi makul ölçüde beklenen riskleri öne çıkarın.
- Sahip atayın. Her risk için bir sahip ve izleme sıklığı belirleyin.
- Fırsatları dahil edin. Risk yönetimi yalnızca olumsuzu değil, fırsatı da kapsar.
- Kurula raporlayın. Önemli riskleri ve değişiklikleri düzenli sunun.
Senaryo analizi
TSRS 1 risk yönetimi açıklamasında senaryo analizinin kullanılıp kullanılmadığını sorar. İklim için TSRS 2 bu analizi ayrıntılı ister ve ölçeğe orantılı bir yaklaşıma izin verir. Diğer riskler için kullanımı işletmenin tercihine bağlı olabilir; kullanılıp kullanılmadığı açıklanır.
Örnek: bir risk kaydı satırı
Bir risk kaydı satırı şu bilgileri taşıyabilir: risk tanımı (örneğin tedarik zincirinde çalışma koşullarına ilişkin uyum riski), kaynak (sosyal), vade (orta), olasılık ve etki derecesi, etkilenen iş modeli bölümü, risk sahibi, mevcut kontroller, ek önlemler, izleme sıklığı ve son gözden geçirme tarihi. Bu yapı, finansal ve operasyonel riskler için kullanılan kayıtla aynı olursa entegrasyon doğal biçimde sağlanır. Örnek kurgusaldır.
Entegrasyonun kanıtı
"Entegre ediyoruz" demek yeterli değildir. Pratik kanıtlar:
- Güncel risk kaydında sürdürülebilirlik risklerinin bulunması
- Risk komitesi veya kurul tutanaklarında bu konulara yer verilmesi
- İç denetim planında bu süreçlerin yer alması
- Bütçe ve yatırım kararlarında risk değerlendirmesinin kullanılması
İç denetim ve kurul bakışı
Sürdürülebilirlik risk yönetimi sürecinin tasarımı ve işleyişi, iç denetim tarafından diğer süreçlerle aynı yöntemle değerlendirilebilir. Kurul veya denetim komitesi için faydalı sorular şunlardır: En üst sıradaki beş sürdürülebilirlik riski hangileri ve sahipleri kim? Bu riskler hangi sıklıkla gözden geçiriliyor? Son dönemde hangi risk yeniden derecelendirildi ve neden? Fırsatlar hangi süreçle belirleniyor? Bu sorulara düzenli yanıt verilebilmesi, raporda anlatılan sürecin gerçekten işlediğini gösterir.
Önemlilik ile ilişki
Önemlilik değerlendirmesi, hangi risklerin rapora gireceğini belirler; risk yönetimi ise bu risklerin sürekli nasıl yönetildiğini. İkisi birbirinden bağımsız çalışırsa raporda tutarsızlık doğar. TSRS Raporlamasında Finansal Önemlilik Nedir? makalesine bakınız.
Sık yapılan hatalar
- Sürdürülebilirlik riskleri için kurumsal risk kaydından bağımsız ayrı bir liste tutmak
- Değerlendirmede vade boyutunu atlamak
- Fırsatları risk yönetimi dışında bırakmak
- Süreç değişikliklerini kayıt altına almamak
- Açıklamayı genel risk yönetimi politikasının kopyasıyla geçiştirmek
Sık sorulan sorular
Sürdürülebilirlik riskleri için ayrı bir risk sistemi kurulmalı mı?
Senaryo analizi zorunlu mu?
Fırsatlar için de süreç gerekir mi?
Risk yönetimi açıklamasında risk iştahı yazılmalı mı?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.