Metrikler ve hedefler, raporun sayısal ve en çok karşılaştırılan bölümüdür. Yatırımcı ve kredi verenler, işletmenin performansını burada izler. Bu yazı, TSRS 1'in bu başlıkta istediği açıklamaları ve metriklerin hazırlanmasında dikkat edilecek noktaları özetler. Sera gazı gibi iklime özgü metrikler "TSRS 2 Nedir?" makalesinde ele alınmaktadır.
Amaç
Bu başlığın amacı, kullanıcıların işletmenin sürdürülebilirlik ile ilgili risk ve fırsatlar konusundaki performansını, belirlediği hedeflere ve yasal zorunluluklara karşı ilerlemesi dahil, anlamasını sağlamaktır.
Metrikler
İşletme iki grup metrik açıklar:
- TSRS'lerin zorunlu kıldığı metrikler. Belirli bir TSRS'de (örneğin TSRS 2) tanımlanan metrikler.
- İşletmenin kendi risk ve fırsatlarını izlemek için kullandığı metrikler. İşletme bir risk veya fırsat için özel bir TSRS bulunmuyorsa uygun metrikleri belirlemek için muhakeme yapar ve rehberlik kaynaklarını dikkate alabilir.
Bir metrik, bir TSRS dışındaki kaynaktan alınmışsa kaynağı, ölçüm yöntemi ve kullanılan girdiler açıklanır. Önceki dönemde açıklanan metrikte değişiklik yapılmışsa değişikliğin nedeni belirtilir.
Hedefler
İşletme, kendi belirlediği hedefleri ve yasa veya yönetmelikle zorunlu kılınan hedefleri açıklar. Her hedef için şu bilgiler beklenir:
| Bilgi | Örnek içerik |
|---|---|
| Metrik | Hedefin hangi metrikle ifade edildiği |
| Amaç | Hedefin neyi hedeflediği; hangi riski veya fırsatı ele aldığı |
| Kapsam | Hedefin geçerli olduğu bölümler (işletmenin tamamı veya belli bir bölümü) |
| Dönem | Hedefin geçerli olduğu süre; ara hedefler |
| Baz yıl | Hedef karşılaştırmasının dayandığı baz dönem |
| Doğrulama | Hedefin üçüncü bir tarafça doğrulanıp doğrulanmadığı |
| İlerleme | Hedefe karşı performans ve eğilim |
| Revizyonlar | Hedefte yapılan değişiklikler ve nedenleri |
Metrik tasarımında dikkat
- Tanım: Metriğin ne ölçtüğü açık ve tekrarlanabilir olmalıdır.
- Kapsam: Hangi şirketler, tesisler ve dönemin dahil olduğu finansal tablolarla uyumlu olmalıdır.
- Yöntem: Hesaplama yöntemi yazılı olmalı; yöntem değişirse etkisi açıklanmalıdır.
- Tutarlılık: Metrikler dönemler arasında aynı yöntemle üretilmelidir ki karşılaştırılabilsin.
- Veri kalitesi: Ölçülen ile tahmin edilen ayrılmalı; belirsizlik gerektiğinde açıklanmalıdır.
- Sayıdan çok anlam: Az sayıda ve işletmenin risklerine gerçekten bağlı metrik, çok sayıda ilgisiz metrikten daha faydalıdır.
Hedef koyarken dikkat
Hedefler, açıklandıktan sonra raporlama konusu olur: ilerleme izlenir, değişiklikler açıklanır. Bu nedenle kurul, ulaşılamayacak hedefleri açıklamamalı; hedefler strateji ve sermaye bütçesiyle uyumlu olmalıdır. Hedef revizyonu yapılırsa nedeni ve etkisi açıklanmalıdır.
Hedeflerin ücretlendirme ile bağı
Yönetişim başlığı, sürdürülebilirlik performans ölçütlerinin ücretlendirmeye bağlanıp bağlanmadığını sorar. Bu bağlantı varsa aynı metrik ve hedefler bu başlıkta da yer almalı ve iki bölüm birbiriyle tutarlı olmalıdır.
Metrik ve hedef örnek tablosu
Aşağıdaki tablo yalnızca yapıyı göstermek içindir; içeriği kurgusaldır.
| Alan | Örnek metrik | Örnek hedef bilgisi |
|---|---|---|
| Enerji | Birim üretim başına enerji tüketimi | Baz yıl, hedef yıl, ara hedef, ilerleme |
| İş sağlığı ve güvenliği | Kayıp iş günü sayısı ile ilgili gösterge | Hedef değer, kapsam, izleme sıklığı |
| Su | Birim üretim başına su çekimi | Baz yıl, kapsam, doğrulama durumu |
Her satır için metrik tanımı, hesaplama yöntemi ve kaynak verinin envanterde yer alması gerekir.
Karşılaştırılabilirlik
Metrikler yalnızca tek dönem için değil, dönemler arası karşılaştırma için de değerlidir. TSRS 1, karşılaştırmalı bilgi verilmesini ister; ilk yıl için bu zorunlu değildir. Bu nedenle ilk yıldan itibaren metrik tanımını ve yöntemini ileride değiştirmeyecek şekilde kurmak, ikinci yılda karşılaştırmalı tablonun sorunsuz hazırlanmasını sağlar.
Hazırlık için kontrol listesi
- Zorunlu metrikler belirlendi mi?
- Şirkete özgü metrikler önemlilik sonucuna dayanıyor mu?
- Her metrik için tanım, kapsam, yöntem ve kaynak yazıldı mı?
- Hedeflerin baz yılı, dönemi ve ilerleme takibi tanımlı mı?
- Hedefler stratejiyle ve sermaye tahsisiyle uyumlu mu?
- Metrik verisi için kontrol ve kanıt zinciri var mı?
Veri düzeni için Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? makalesine bakınız.
Sık yapılan hatalar
- Çok sayıda metrik toplayıp önemlilikle ilişkilendirmemek
- Baz yılını ve kapsamını belirtmemek
- Metrik yöntemini sessizce değiştirmek
- Hedef açıklayıp ilerleme verisi sunmamak
- Hedefleri finansal plandan bağımsız belirlemek
Sık sorulan sorular
Hangi metrikleri raporlamalıyız?
Hedefimiz yoksa ne yazılır?
Metrik yöntemini değiştirirsek ne olur?
Hedefe ulaşılamazsa ne yapılır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.