Bir sürdürülebilirlik raporunun değeri, tek bir yılın rakamlarından çok yıllar arası karşılaştırılabilirliğinden gelir. Bu yazı, TSRS 1'in karşılaştırmalı bilgi, muhakeme, belirsizlik, hata düzeltme ve raporlama sonrası olay hükümlerini ele alır. Paragraf ayrıntıları için resmî metne başvurulmalıdır.
Karşılaştırmalı bilgi
TSRS 1'e göre işletme, cari dönemde raporladığı her nicel bilgi için bir önceki dönemin karşılaştırmalı bilgisini de açıklar. Önceki dönemin nitel ve tanımlayıcı bilgisi de cari dönemi anlamak için ilgiliyse yer verilir. İlk yıl için bu hüküm zorunlu değildir: TSRS 1'in geçiş hükümlerine göre ilk yıl karşılaştırmalı bilgi vermek zorunlu değildir.
İkinci yıl için hazırlık
İlk yıl karşılaştırma zorunlu olmasa da ikinci yılda karşılaştırma gerekecektir. Bu nedenle ilk yıldan itibaren şunlar yapılmalıdır: metrik tanımı ve hesaplama yöntemi ileride değiştirmeyecek biçimde kurulmalı; kapsam (tesisler, bağlı ortaklıklar) kayıt altına alınmalı; baz veri saklanmalı. Aksi halde ikinci yılda geçmiş verinin yeniden üretilmesi gerekir.
Yöntem ve kapsam değişiklikleri
Önceki dönemde açıklanan bir metriğin tanımı veya yöntemi değişirse, mümkünse önceki dönem karşılaştırmaları yeni yönteme göre yeniden düzenlenir; değişikliğin nedeni ve etkisi açıklanır. Kapsam değişiklikleri (edinim, elden çıkarma, yeni tesis) karşılaştırılabilirliği doğrudan etkiler; bu durumlarda hangi verilerin hangi tarihten itibaren dahil edildiği belirtilmelidir.
Muhakemeler
İşletme, raporladığı bilgiyi önemli ölçüde etkileyen muhakemeleri açıklar. Örneğin önemlilik değerlendirmesinde yapılan yargılar, vade tanımları, hangi rehberlik kaynaklarının kullanılacağına ilişkin karar ve hangi risklerin finansal etkisinin makul ölçüde beklendiği yargısı bu kapsamdadır.
Ölçüm belirsizliği ve tahminler
Ölçümü doğrudan gözlemlenemeyen ve tahmine dayanan tutarlar için işletme, ölçüm belirsizliğinin kaynaklarını, kullanılan yöntemleri, varsayımları ve girdileri açıklar. Standart makul tahminlerin kullanılmasını yasaklamaz; aksine, bunları sürdürülebilirlik bilgisinin ayrılmaz parçası olarak kabul eder. Önemli olan belirsizliğin şeffaf biçimde belirtilmesidir. Açıklamanın pratik örneği: Kapsam 3 emisyon tahmininde kullanılan yöntem, varsayılan değerler ve tahmini hata aralığının niteliğinin yazılması.
Hatalar
Önceki dönemde yapılan önemli bir hata sonradan fark edilirse, TSRS 1 hatanın karşılaştırmalı tutarların yeniden düzenlenmesi suretiyle düzeltilmesini öngörür. Hatanın niteliği, düzeltilen tutarlar ve etkilenen dönemler açıklanır. Önemli olmayan hatalar için standardın yaklaşımı resmî metinden teyit edilmelidir.
Pratik tavsiye: Kontrol sistemini hata düzeltme sürecini kapsayacak şekilde kurun; hata bulunduğunda kaynağı araştırın ve kontrolü güçlendirin. TSRS Raporlamasında İç Kontrol Sistemi Nasıl Kurulur? makalesine bakınız.
Raporlama tarihinden sonraki olaylar
TSRS 1, raporlama tarihinden sonra gerçekleşen ve yayımlanan bilgiyi önemli ölçüde etkileyebilecek olayların açıklanmasını ister. Finansal tablolardaki raporlama dönemi sonrası olaylar yaklaşımıyla paralel düşünülmelidir. Bu olaylar finansal tablolarda ve sürdürülebilirlik raporunda tutarlı biçimde ele alınmalıdır.
Raporlama sıklığı ve dönemi
Sürdürülebilirlik raporu finansal tablolarla aynı dönemi kapsar; genel esas 12 aylık dönemdir. Finansal tablo dönemi değişirse, sürdürülebilirlik raporu da aynı dönem değişikliğini izler ve dönem farkı açıklanır.
Uygunluk beyanı ve açıklamalar
Raporun uygunluk beyanı, karşılaştırmalı bilgi, muhakeme, belirsizlik ve hata hükümlerine uyum da dahil olmak üzere tüm TSRS hükümlerinin karşılandığı iddiasını taşır. İlk yıl kolaylıklarından yararlanılmışsa bu durum raporda belirtilmelidir. Hangi kolaylıkların hangi dönemde geçerli olduğu için TSRS Raporlama Dönemleri ve Yayın Takvimi makalesine bakınız.
Hazırlık listesi
- Metrikler için yöntem ve kapsam kayıtları sabitlendi mi?
- Baz veriler saklanıyor mu?
- Muhakemeler yazılı ve gerekçeli mi?
- Tahmin kullanılan alanlarda belirsizlik kaynakları belirlendi mi?
- Hata düzeltme süreci tanımlı mı?
- Raporlama sonrası olaylar için kontrol noktası var mı?
Sık yapılan hatalar
- İlk yıl karşılaştırma gerekmediği için baz veriyi saklamamak
- Yöntem değişikliğini sessizce yapmak
- Tahmin kullanılan alanlarda belirsizliği hiç açıklamamak
- Hataları sonraki yıl "sessizce" düzeltmek
- Raporlama sonrası olayları finansal tablolarla farklı ele almak
Sık sorulan sorular
İlk yıl karşılaştırmalı bilgi vermek zorunlu mu?
Metrik yöntemini değiştirirsek ne yapmalıyız?
Tahmin kullanmak uygunluk beyanını engeller mi?
Önceki dönem hatası bulursak ne olur?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının Belirlenmesi ve Yayımlanması (Haziran 2022; Resmî Gazete 04.06.2022, sayı 31856)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.