Aşağıdaki 15 hata, ARSEN Denetim'in pratik gözlemlerine dayanan bir derlemedir; mevzuat böyle bir liste içermez. TSRS 2 iklim raporlamasına özgü hatalar için TSRS 2 Raporlamasında Sık Yapılan Hatalar makalesine bakınız. Bu yazıdaki hatalar raporun bütününü ilgilendirir.
A. Başlangıç ve organizasyon
1. Kapsam kararını yazılı hale getirmemek. Şirketin kapsamda olup olmadığı, hangi dönemden itibaren ve hangi muafiyetlerle raporlayacağı belgelenmeden hazırlığa girilir. Önlem: Kısa bir kapsam notu hazırlayıp yönetime onaylatın. Kapsam eşikleri:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
2. Sahipliği belirsiz bırakmak. Raporun "herkesin işi" olması, kimsenin sorumlu olmaması anlamına gelir. Önlem: Kurul gözetimi, yönetim sponsoru ve koordinatör yazılı atansın. TSRS Raporlama Ekibi Nasıl Kurulur? makalesine bakınız.
3. Finansı geç dahil etmek. Finansal bağlantı ve tutarlılık son anda fark edilir. Önlem: Mali işleri ilk günden ekibe alın.
4. Muafiyetleri güncel karar olmadan varsaymak. Muafiyetler her dönem değişebilir. Önlem: Her dönem başında güncel Kurul Kararlarını kontrol edin. TSRS Raporunda İlk Uygulama ve Geçiş Muafiyetleri makalesine bakınız.
B. İçerik
5. Önemlilik değerlendirmesini atlamak veya belgelememek. Önlem: Yöntem, katılımcı ve gerekçeyi kayda geçirin.
6. Hazır konu listesini kopyalamak. Sektör çerçevelerinden alınan liste şirkete uyarlanmadan kullanılır. Önlem: Listeyi başlangıç noktası olarak kullanıp şirkete özgü sonuç üretin.
7. Genel ve pazarlama dilinde yazmak. Yönetişim ve strateji bölümleri somut bilgi yerine imaj cümleleriyle doldurulur. Önlem: Her cümlede özne, sayı ve dayanak arayın.
8. Finansal etkiyi açıklamadan geçmek. Nitel bırakıldığında nedeni yazılmaz. Önlem: Nicel bilgi verilemiyorsa nedenini ve nitel bilgiyi açıklayın.
C. Veri ve kontrol
9. Veri sahibi ve yöntemi olmayan tablolar. Önlem: Veri envanteri ve kontrol matrisi kurun. Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? makalesine bakınız.
10. Tahmini ölçüm gibi sunmak. Önlem: Tahmin ve belirsizlik açıkça işaretlensin. TSRS Raporlamasında Tahminler ve Belirsizlikler makalesine bakınız.
11. Yöntem veya kapsamı sessizce değiştirmek. Önlem: Değişikliği kaydedin, nedenini ve etkisini açıklayın, mümkünse önceki dönemi yeniden düzenleyin.
12. Baz veriyi saklamamak. İlk yıl karşılaştırma zorunlu olmadığı için veri arşivlenmez, ikinci yıl sorun çıkar. Önlem: İlk yıldan itibaren baz veriyi saklayın. TSRS Raporunda Karşılaştırmalı Bilgilerin Sunulması makalesine bakınız.
D. Tutarlılık, güvence ve takvim
13. Finansal tablolarla tutarsızlık. Varsayımlar, rakamlar ve anlatılar iki belgede çelişir. Önlem: Ortak varsayım listesi ve mutabakat tablosu. TSRS Raporlamasında Finansal Verilerle Tutarlılık makalesine bakınız.
14. Güvence sağlayıcıyı geç devreye almak. Kanıt beklentileri ve takvim son anda netleşir. Önlem: Planlama aşamasında görüşün.
15. Takvimi dönem sonundan geriye değil, ileriye doğru kurmak. Kurul onayı ve güvence için süre bırakılmaz. Önlem: Yayım tarihinden geriye doğru planlayın. TSRS Raporlama Süreci İçin Örnek İş Takvimi makalesine bakınız.
Hataların toplu görünümü
| Grup | Hata no | Ortak kök neden |
|---|---|---|
| Başlangıç ve organizasyon | 1–4 | Sahiplik ve karar eksikliği |
| İçerik | 5–8 | Önemlilik ve anlatım kalitesi |
| Veri ve kontrol | 9–12 | Süreç ve belge düzeni |
| Tutarlılık, güvence ve takvim | 13–15 | Koordinasyon ve zamanlama |
Hataların birbirini nasıl büyüttüğü
Hatalar çoğu zaman zincir halinde ilerler. Sahibi belirsiz bir rapor (hata 2) geç başlar, takvim sıkışır (hata 15); sıkışan takvimde önemlilik atlanır (hata 5), veri kontrolsüz toplanır (hata 9) ve finansal tablolarla çelişki son gün fark edilir (hata 13). Bu nedenle tek tek düzeltmek yerine, zincirin ilk halkasını, yani sahiplik ve takvim kararını kurmak daha etkilidir.
İlk 30 günde yapılabilecekler
- Kapsam ve muafiyet notunu yazın ve yönetime onaylatın.
- Kurul gözetimini, yönetim sponsorunu ve koordinatörü atayın.
- Önemlilik çalışmasının yöntemini ve tarihini belirleyin.
- Veri envanterinin ilk taslağını çıkarın; her kalem için bir sahip yazın.
- Güvence sağlayıcıyla ilk görüşmeyi yapın ve yayım tarihinden geriye doğru takvimi kurun.
Kurul için kısa sınav
- Kapsam notumuz ve muafiyet kararımız var mı?
- Rapor sahibi kim ve kurul gözetimi nasıl işliyor?
- Önemlilik sonucunu gördük mü?
- Her kritik rakamın bir sahibi ve kanıtı var mı?
- Finansal tablolarla çelişki taraması yapıldı mı?
- Güvence sağlayıcıyla takvim ve kanıt konuşuldu mu?
Beş veya daha fazlasına "evet" diyemiyorsanız, hazırlık planınızı gözden geçirmeniz önerilir.
Sık sorulan sorular
Bu hatalardan hangisi en riskli?
Hepsini önlemek için ayrı bir proje mi gerekir?
Küçük şirketler için de geçerli mi?
Hata yapmışsak ne yapmalıyız?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (17.01.2025; Resmî Gazete 17.01.2025, sayı 32785)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.