Holdingler, farklı sektörlerde faaliyet gösteren, farklı olgunluk düzeyinde ve farklı sistemlere sahip birçok iştiraki tek bir raporda buluşturmak zorunda kalır. Bu yazı, konsolide TSRS raporlamasının nasıl kurgulanabileceğini genel bilgilerle özetler. Grup ve bağlı ortaklıkların kapsamına ilişkin kurallar Kurul Kararlarında düzenlenir; bu yazıdaki ifadeler özet niteliğindedir. Şirket grupları için genel çerçeveyi TSRS Kapsamında Şirket Grupları ve Bağlı Ortaklıklar makalesinde bulabilirsiniz.
Birinci karar: sınır
Konsolide raporlamada en kritik karar, raporun kapsayacağı kuruluşları ve bunların veri dahil edilme esasını belirlemektir. Üç temel soru vardır:
- Hangi şirketler? Finansal konsolidasyon kapsamındaki bağlı ortaklıklar, iş ortaklıkları ve iştirakler farklı biçimde ele alınabilir.
- Hangi esasla? Kontrol esaslı mı, sermaye payı esaslı mı? Emisyon hesabında seçilen yaklaşım rapor boyunca tutarlı uygulanmalıdır.
- Hangi dönem? Yıl içinde alınan, satılan veya birleşen şirketlerin verisi hangi dönemi kapsayacak?
Sınırın finansal tablolardaki konsolidasyonla ilişkisi açıklanmalı; farklı çizilmişse nedeni yazılmalıdır.
Grup içi farklılık: olgunluk haritası
Holdinglerde iştirakler aynı hızda hazırlanmaz. Bir iştirak yıllardır sürdürülebilirlik raporu yayımlarken, bir diğeri enerji faturalarını bile merkezi bir sistemde tutmayabilir. Bu nedenle ilk işlerden biri iştirak bazlı bir olgunluk haritası çıkarmaktır.
| Boyut | Sorulacak soru |
|---|---|
| Veri | Enerji, emisyon, çalışan verisi sistemde mi, tablolarda mı? |
| Sahiplik | İştirakte sürdürülebilirlik sorumlusu kim? |
| Kontrol | Verinin üretiminde ve onayında yazılı süreç var mı? |
| Önemlilik | İştirak kendi önemlilik değerlendirmesini yaptı mı? |
| Kapsam durumu | İştirak tek başına TSRS kapsamında mı? |
İştiraklerin tek başına kapsamda olup olmadığı ayrıca değerlendirilir. Genel eşikler:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Ortak metodoloji kılavuzu
Grup düzeyinde güvenilir bir rakam için iştiraklerin aynı tanımları kullanması gerekir. Bir "grup sürdürülebilirlik muhasebe kılavuzu" şunları içermelidir:
- Raporlama sınırı ve konsolidasyon yaklaşımı
- Gösterge tanımları ve birimler (örneğin enerji için kWh, GJ)
- Emisyon faktörlerinin kaynağı, yılı ve sürüm yönetimi
- Veri toplama takvimi ve sorumluluklar
- Tahmin kullanım kuralları ve belirsizlik notu
- Önceki dönem verisinin yeniden düzenlenmesi koşulları
Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? ve TSRS Raporlamasında Veri Toplama ve Doğrulama makalelerine bakınız.
Önemlilik: grup mı, iştirak mi?
Holding düzeyinde önemlilik, grubun finansal sonuçlarını etkileyebilecek riskler ve fırsatlar açısından değerlendirilir. Tek bir iştirakte önemli olan bir konu, grup düzeyinde önemsiz kalabilir; tersine, birçok küçük iştirakte tekrarlayan bir konu toplamda önemli hale gelebilir. İki düzeyli bir yaklaşım uygulanabilir: iştirakler kendi risklerini belirler, holding bunları grup perspektifinden birleştirir ve yeniden değerlendirir. TSRS Raporlamasında Finansal Önemlilik Nedir? makalesine bakınız.
Yönetişim: holding kurulundan iştiraklere
Holdingin yönetişim bölümü, kurulun grup düzeyindeki gözetim rolünü ve iştirak yönetim kurullarıyla ilişkisini açıklamalıdır. Önerilen yapı:
- Holding kurulu veya komitesi sürdürülebilirlik gözetiminin sahibidir.
- Holding bünyesinde bir koordinasyon birimi ortak kılavuzu ve takvimi yönetir.
- Her iştirakte bir veri sahibi ve onaylayan atanır.
- İştirak verisi, holding düzeyinde bağımsız bir gözden geçirmeden geçer.
TSRS Raporlamasında Yönetim Kurulunun Sorumlulukları makalesine bakınız.
Konsolidasyon teknikleri
| Konu | Pratik yaklaşım |
|---|---|
| Birim ve tanım farkı | Merkezi dönüşüm tabloları |
| Grup içi işlemler | Grup içi satış ve hizmetlerin çift sayılmaması için tanım |
| Dönem farkı | Aynı raporlama dönemi; farklıysa açıklama |
| Yeni iştirak | Dahil edilme tarihi ve proforma bilgi kararı |
| Elden çıkarılan iştirak | Dönem içindeki payı ve açıklama |
| Eksik veri | Tahmin yöntemi, belirsizlik notu |
Finansal tutarlılık
Grup raporundaki sermaye harcaması, karşılık, yatırım planı ve iklim riski varsayımları, konsolide finansal tablolarla uyumlu olmalıdır. İştirakler ayrı varsayımlar kullanırsa grup raporunda çelişki doğar. TSRS Raporlamasında Finansal Verilerle Tutarlılık makalesine bakınız.
Kurgusal örnek: üç sektörlü bir holding
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve hiçbir gerçek holdingi temsil etmez. Enerji, gıda ve perakende iştirakleri olan bir holding düşünelim. Holding önce konsolidasyon sınırını finansal tablolarla eşleştirir; iki iştirakin finansal kontrol esasıyla, bir iş ortaklığının sermaye payı esasıyla dahil edileceğine karar verir ve gerekçesini yazar. Gruba ortak bir metodoloji kılavuzu çıkarır. Her iştiraka bir veri sahibi atar. İlk dönemde enerji iştirakinin verisi en olgun olduğu için pilot olarak kullanılır. Gıda iştirakinde hammadde bazlı Kapsam 3 verisi eksik olduğu için bu bölüm kademeli yol haritasına bağlanır. Sonuçlar holding kuruluna iştirak bazında ve konsolide olarak sunulur.
Takvim
Konsolide rapor, en yavaş iştirakin takvimiyle bağlı kalır. Bu nedenle iştirak veri teslim tarihleri, holding raporunun yayım tarihinden geriye doğru kurulmalı; iştirak düzeyinde iç gözden geçirme için süre bırakılmalıdır. 2026 dönemi için raporlama zamanına ilişkin 46753 sayılı Kurul Kararı (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408) yayım takvimini etkileyebilir; ayrıntı için TSRS Raporlama Dönemleri ve Yayın Takvimi makalesine bakınız.
Hazırlık adımları
- Grup kapsamı ve iştirak bazlı kapsam durumunu belirleyin.
- Sınırı ve konsolidasyon esasını yazılı hale getirin.
- Olgunluk haritası çıkarın.
- Ortak metodoloji kılavuzu yayımlayın.
- Veri toplama aracını (şablon veya yazılım) tek tip hale getirin.
- Önemlilik çalışmasını iki düzeyli yürütün.
- Grup düzeyinde iç gözden geçirme ve güvence ön görüşmesi yapın.
Sık yapılan hatalar
- Sınırı finansal konsolidasyondan bağımsız çizip açıklamamak
- İştiraklere serbest format bırakmak
- Grup içi işlemleri çift saymak
- Olgun olmayan iştirakleri son aya kadar beklemek
- Grup raporu ile iştirak raporları arasında tutarsız rakam vermek
Sık sorulan sorular
Holding raporu iştiraklerin raporunun yerine geçer mi?
Yurt dışı iştirakler dahil edilir mi?
İştirak verisini kim doğrular?
Merkezi yazılım şart mı?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK Kurul Kararları 46753 ve 46754, 2026 Yılı Raporlama Dönemi Muafiyetleri (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.