Sera gazı emisyonu hesabı, TSRS 2 raporlamasının en çok teknik hazırlık gerektiren parçasıdır. Ancak mantığı sade bir formüle dayanır. Bu yazı, hesabın adımlarını finans ve operasyon yöneticileri için özetler. Kapsam 1, 2 ve 3 için ayrıntılar sonraki makalelerde yer almaktadır. Teknik parametreler için resmî metinlere ve yetkin uzman görüşüne başvurulmalıdır.
Standart ne istiyor?
TSRS 2, işletmenin Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 sera gazı emisyonlarını mutlak brüt emisyonlar olarak, rapor dönemi için ve GHG Protokolü Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardı'na (2004) göre ölçmesini ve açıklamasını ister. Küresel ısınma potansiyelleri, en güncel IPCC değerlendirmesinden ve 100 yıllık zaman dilimi esas alınarak hesaplanır. Yetkili bir makam veya işletmenin kote olduğu borsa farklı bir ölçüm yöntemi zorunlu kılıyorsa durum ayrıca ele alınır; 2026'da yapılan TSRS 2 değişiklikleri bu konuyu netleştirmiştir (aşağıya bakınız).
Temel formül
Emisyon = Faaliyet verisi × Emisyon faktörü
Birden fazla gaz söz konusuysa her gazın miktarı küresel ısınma potansiyeli (GWP) ile çarpılarak CO2 eşdeğerine (CO2e) çevrilir ve toplanır.
| Bileşen | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Faaliyet verisi | Emisyona yol açan faaliyetin ölçüsü | Doğalgaz tüketimi (m³), elektrik (kWh), yakıt (litre), mesafe (km) |
| Emisyon faktörü | Birim faaliyet başına emisyon miktarı | Birim yakıt başına CO2 |
| GWP | Gazın CO2'ye göre ısınma etkisi | Metan ve diğer gazlar için ayrı değer |
Emisyon faktörleri ve GWP değerleri için güncel ve kaynağı belli veri kullanılmalı, kaynak ve sürüm kayıt altına alınmalıdır.
Adım adım hesap
1. Organizasyonel sınır
Hangi işletmelerin emisyonlarının dahil edileceği belirlenir. GHG Protokolü, kontrol yaklaşımı veya hisse yaklaşımı gibi konsolidasyon yöntemleri sunar. TSRS 2 açısından seçilen yöntem açıklanır ve sürdürülebilirlik raporunun finansal tablolarla aynı raporlayan işletmeyi kapsaması ilkesi gözetilir.
2. Operasyonel sınır
Dahil edilen emisyon kaynakları Kapsam 1, 2 ve 3 olarak sınıflandırılır. Hangi Kapsam 3 kategorilerinin önemli olduğu da bu aşamada belirlenir.
3. Baz ve raporlama dönemi
Rapor dönemi finansal tablo dönemiyle aynıdır. Karşılaştırma ve hedef takibi için baz yıl belirlenmesi gerekebilir; baz yıl seçimi ve yeniden hesaplama politikası yazılı olmalıdır.
4. Faaliyet verisinin toplanması
Veri fatura, sayaç, yakıt kaydı, araç filosu kayıtları, satın alma ve lojistik verileri gibi kaynaklardan alınır. Her veri için kaynak belge, sorumlu ve dönem kaydedilmelidir. Veri toplama düzeni için TSRS Raporlamasında Veri Toplama ve Doğrulama makalesine bakınız.
5. Emisyon faktörünün seçimi
Faktör seçiminde öncelik, mümkün olduğunca işletmeye veya tedarikçiye özgü veri, ardından ülke ve teknolojiyi yansıtan güncel veri ve en son doğrulanmış genel verilerdir (TSRS 2'nin Kapsam 3 için belirlediği veri önceliği). Faktörün kaynağı, yılı ve kapsamı kayıt altına alınır.
6. Hesaplama ve CO2e'ye çevrim
Her kaynak için emisyon hesaplanır, gazlar bazında ayrılır (gerekirse), GWP ile CO2e'ye çevrilir. TSRS 2, emisyonların CO2 eşdeğeri olarak ve mutlak brüt miktarlar halinde açıklanmasını ister.
7. Doğrulama
Yeniden hesaplama, makullük testi (önceki dönem, faaliyet hacmi, benzer tesisler), birim ve dönüşüm kontrolleri ve çift sayım kontrolü yapılır.
8. Belgeleme
Yöntem dokümanı, faktör listesi, hesap dosyaları ve kanıtlar saklanır. Güvence sürecinde denetçi bu zinciri izleyebilmelidir.
KGK-SÜHA aracı emisyon hesabı için değildir
KGK, Duyuru 2025-68 ile KGK-SÜHA hesaplama aracını duyurmuştur. Araç, şirketin sürdürülebilirlik raporlamasına tabi olup olmadığının belirlenmesine yardımcı olur; sera gazı emisyonlarını hesaplamaz. Emisyon hesabında yöntem, faktör kaynağı ve hesap aracı şirketin kendi seçimidir ve giriş verisinin doğruluğu şirketin sorumluluğundadır.
2026 değişikliği
KGK Kurulu, 22.07.2026 tarihli ve 01/44275 sayılı kararıyla TSRS 2'de sera gazı açıklamalarına ilişkin değişiklikleri kabul etmiştir (Resmî Gazete 28.07.2026, sayı 33323). Duyuru 2026-31'e göre değişiklikler, yetkili bir makamın veya borsanın farklı bir ölçüm yöntemi zorunlu kılabileceğini netleştirmekte, Kapsam 3 Kategori 15 (finanse edilen emisyonlar) açıklamalarını revize etmektedir. Değişiklikler 1 Ocak 2027 ve sonrasında başlayan dönemler için geçerlidir; erken uygulamaya izin verilmiştir.
Hesapta sık görülen sorunlar
| Sorun | Önlem |
|---|---|
| Eksik tesis veya araç | Varlık envanteri ile hesabı eşleştirin |
| Yanlış birim | Birim dönüşüm tablosu ve ikinci göz kontrolü |
| Eski veya kaynağı belirsiz faktör | Faktör kaynak ve sürüm kaydı |
| Çift sayım | Kapsamlar arası sınır kontrolü |
| Dönem uyumsuzluğu | Fatura dönemi ile rapor dönemi eşleştirmesi |
| Yöntem değişikliği | Değişiklik kaydı ve karşılaştırmalı verinin yeniden düzenlenmesi |
Kurum içi sorumluluk
Teknik hesap çevre, enerji veya operasyon uzmanlarınca yapılabilir; ancak kontrol ve onay disiplini finans fonksiyonunun rolüdür. TSRS Raporlamasında CFO ve Mali İşler Biriminin Rolü makalesine bakınız.
Sık yapılan hatalar
- Hesabı tek bir uzmana bırakıp ikinci gözden geçirme yapmamak
- Faktör ve yöntem kaydını tutmamak
- Sınırları finansal tablolardan bağımsız belirlemek
- Her yıl farklı faktör kaynağı kullanıp karşılaştırılabilirliği bozmak
Sık sorulan sorular
Küçük bir şirket de emisyon hesabı yapmak zorunda mı?
Hesaplamayı dış uzman yapabilir mi?
Hangi gazlar hesaba girer?
Emisyon faktörü nereden alınır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, Duyuru 2025-68: Sürdürülebilirlik Raporlamasına Tabi Olacak Şirketler İçin Hesaplama Aracı (KGK-SÜHA) (07.11.2025)
- KGK, Duyuru 2026-31: TSRS 2'de Yapılan Değişiklikler (30.07.2026; Kurul Kararı 22.07.2026, sayı 01/44275; Resmî Gazete 28.07.2026, sayı 33323)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.