Birçok ihracatçı KOBİ'nin sürdürülebilirlik yolculuğu bir yasal yükümlülükle değil, bir müşteri anketiyle başlar. Bu yazı, kapsam dışında kalan ihracatçı KOBİ'lerin gönüllü TSRS yaklaşımını nasıl kurabileceğini genel bilgilerle özetler. Gönüllü raporlamanın hukuki koşulları ve kapsamı Kurul Kararlarıyla belirlenir ve değişebilir; bu yazı bir mevzuat özeti değildir. Genel çerçeve için Gönüllü TSRS Raporlaması Nedir? ve KOBİ'ler TSRS Raporlaması Yapmak Zorunda mı? makalelerine bakınız.
Önce kapsam kontrolü
Gönüllü raporlama kararı, yasal kapsamda olmadığınızı doğrulamaktan sonra gelir. Eşikler dönem ve karara göre değişebilir:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Kapsam dışı olduğunuzu teyit ettikten sonra, gönüllü raporlama için neden ve ne kadar derin olacağı sorusu gelir.
Gönüllü raporlamanın dört nedeni
| Neden | Açıklama |
|---|---|
| Müşteri talebi | AB'li veya büyük yerli müşterilerin tedarikçi anketleri |
| Finansman | Banka ve yatırımcıların sürdürülebilirlik bilgisi talebi |
| Hazırlık | Gelecekte kapsama girme ihtimaline önceden hazırlanmak |
| Rekabet | Pazarlama ve ihale süreçlerinde güvenilir kanıt sunmak |
Bu nedenlerin hiçbiri tek başına rapor hazırlamayı zorunlu kılmaz. Karar, maliyet ve fayda karşılaştırmasıyla verilir. İhracatçı Şirketler İçin Sürdürülebilirlik Raporlamasının Önemi makalesine bakınız.
Sade bir başlangıç modeli
KOBİ'nin kaynakları sınırlıdır. Bu nedenle üç katmanlı bir yaklaşım uygulanabilir:
Katman 1: Temel veri. Enerji, yakıt, su, atık ve çalışan verisi. Kapsam 1 ve 2 emisyonlarının hesaplanması. Bu katman çoğu müşteri talebini karşılar.
Katman 2: Kısa yönetişim ve risk notu. Kimin sorumlu olduğu, en önemli üç sürdürülebilirlik risk ve fırsatının ne olduğu, kısa vadeli hedefler. Üç sayfalık sade bir not bile değer taşır.
Katman 3: TSRS yapısına yaklaşan rapor. Yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrikler ve hedefler başlıklarıyla düzenlenmiş kısa bir rapor. Standardın gereklerini tam karşılamıyorsa bu açıkça belirtilmelidir.
"TSRS'ye uygun" iddiası
Bir gönüllü rapor "TSRS'ye uygundur" demek için standardın gereklerinin karşılanması gerekir. Kısmen uyumlu bir rapor, "TSRS yapısı esas alınarak hazırlanmıştır" ve "şu gereklere uyulmamıştır" gibi açık ifadelerle sunulmalıdır. Yanıltıcı uygunluk beyanı itibar riski taşır. TSRS 1 uyarınca TSRS'ye uygun bilgilerin "TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu" başlığı altında sunulması gerektiği hatırlanmalıdır.
Veri envanteri: KOBİ ölçeği
| Gösterge | Kaynak | Sahibi | Sıklık |
|---|---|---|---|
| Elektrik, doğal gaz, yakıt | Fatura | Muhasebe | Aylık |
| Su | Fatura, sayaç | İdari işler | Aylık |
| Atık | Atık taşıma belgeleri | Çevre sorumlusu / üretim | Dönemlik |
| Çalışan sayısı, iş kazası | İK kayıtları | İK | Aylık |
| Müşteri anketleri ve yanıtları | Arşiv | Dış ticaret | Sürekli |
KOBİ için en kritik kural, her verinin bir sahibi ve bir kaynağının olmasıdır. Bir Excel dosyası yeterli olabilir; önemli olan düzenli ve izlenebilir olmasıdır. TSRS Raporlama Veri Toplama Şablonu makalesine bakınız.
Müşteri taleplerini yönetmek
Gelen her anketi tek bir arşivde toplayın. Ortak soruları belirleyin ve ortak yanıt paketi hazırlayın. Her müşteriye farklı dönemin veya farklı yöntemin verisini vermeyin. Talebin yasal bir yükümlülük mü, ticari bir beklenti mi olduğunu ayırın.
Maliyeti yönetme yolları
Maliyet kalemleri ve etkenleri için TSRS Raporlama Maliyeti Nasıl Belirlenir? makalesine bakınız. KOBİ'ler için genel ilkeler şunlardır:
- Kapsamı sade tutun; ilk yıl Kapsam 1 ve 2 ile başlayın.
- Mevcut verileri kullanın; yeni sistem kurmadan önce muhasebe ve ERP kayıtlarını değerlendirin.
- İç kaynak ve dış destek dengesini kurun. TSRS Raporlaması Şirket İçinde mi, Dış Destekle mi Hazırlanmalı? makalesine bakınız.
- Güvence ihtiyacını müşteri ve finansörle konuşarak belirleyin.
Kurgusal örnek: yedek parça ihracatçısı
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve hiçbir gerçek şirketi temsil etmez. AB'ye yedek parça satan orta büyüklükte bir üretici, iki müşteriden aynı dönemde sürdürülebilirlik anketi alır. Şirket önce kapsam dışı olduğunu doğrular. Sonra elektrik, doğal gaz ve atık verilerini tek bir tabloya toplar ve Kapsam 1 ve 2'yi hesaplar. Üç sayfalık bir yönetişim ve risk notu hazırlar. İki ankete aynı tablodan yanıt verir. Bir sonraki yıl için Kapsam 3'ün en önemli kalemlerinden birini seçerek hesaplama planı yapar.
Sık yapılan hatalar
- Kapsam durumunu doğrulamadan karar vermek
- Kısmi uyumu "TSRS'ye uygundur" diye sunmak
- Her müşteriye farklı rakam vermek
- İlk yıl her şeyi yapmaya çalışıp yarıda kalmak
- Veriyi tek bir kişinin bilgisayarında tutmak
Sık sorulan sorular
Gönüllü rapor hazırlarsak ileride zorunlu hale gelir mi?
Gönüllü rapor güvenceye tabi olmalı mı?
İngilizce rapor gerekli mi?
En düşük maliyetle nereden başlarız?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK Kurul Kararları 46753 ve 46754, 2026 Yılı Raporlama Dönemi Muafiyetleri (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408)
- KGK, Sürdürülebilirlik Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.