Bankalar, sürdürülebilirlik raporlamasında iki rolü birlikte taşır: kendi faaliyetlerinden doğan etkiyi raporlarlar ve müşterilerinden gelen iklim risklerini yönetirler. Bu yazı, bankacılık sektöründe TSRS'yi 46754 sayılı Kurul Kararı ışığında ve genel bilgilerle özetler. Karar bilgisi KGK'nın Duyuru 2026-41'ine (27.10.2026) ilişkin ikincil özetlere dayanmaktadır; yayımdan önce karar metni Resmî Gazete'den okunmalıdır. Düzenleyici kurumların (BDDK vb.) bankacılığa özgü iklim ve sürdürülebilirlik düzenlemelerine ilişkin ayrıntı bu yazıda verilmemiştir.
Bankalar için kapsam: 46754 sayılı karar
Duyuruya göre karar şunları içerir:
| Konu | Duyuruya göre içerik |
|---|---|
| Gönüllü raporlama | 28294 sayılı kararın 1. maddesindeki gönüllü raporlama hükmü, 1.1.2026 ve sonrasında başlayan dönemler için yürürlükten kaldırılmıştır |
| Bankalar | TMSF bünyesindeki bankalar dışındaki bankalar, eşik değer aranmaksızın 2026 döneminde raporlamaya tabidir |
| Banka dışı mali kuruluşlar | Kapsamda olup olmadıklarını değerlendirmeleri gerekir |
| Yeni yükümlüler | 2026'da yükümlülüğü başlayanlar, Geçici 3. madde uyarınca ilk iki yıllık raporlarında Kapsam 3 muafiyetinden ve diğer ilk yıl muafiyetlerinden yararlanabilir |
Kapsam eşikleri genel kural olarak aşağıdaki gibidir; bankalar için yukarıdaki özel düzenleme ayrıca değerlendirilmelidir:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Bankalar ve finans kuruluşları için genel çerçeve Bankalar ve Finans Kuruluşları İçin TSRS makalesinde ele alınmıştır.
Bankanın iki yüzü
Kendi faaliyetleri. Şube ve genel müdürlük enerjisi, ulaşım, ofis atığı ve tedarik gibi konular, bankanın Kapsam 1 ve 2'sini ve bir kısım Kapsam 3'ünü oluşturur. Bu kısım diğer sektörlerle benzerdir.
Finanse edilen faaliyetler. Bankanın asıl iklim etkisi çoğu zaman kredi, yatırım ve diğer finansman faaliyetlerinden gelir. GHG Protocol'de bu emisyonlar Kapsam 3'ün yatırımlar kategorisinde ele alınır ve "finanse edilen emisyonlar" olarak adlandırılır. TSRS 2'nin bu konuda ilave açıklama gerekleri ve ilk yıl kolaylıkları olabilir.
Finanse edilen emisyonlar: kavram
Bir bankanın kredi verdiği bir şirketin emisyonlarından, bankanın finansmandaki payına göre bir kısmı bankaya atfedilir. Genel yaklaşım şudur: müşterinin emisyonları, bankanın müşterideki toplam finansman içindeki payıyla çarpılır. Birçok müşteri henüz kendi emisyonunu ölçmediği için veri kalitesi düşük olabilir; bu durumda sektör ortalamaları ve tahmini yöntemler kullanılır, kullanılan yöntem ve belirsizlik açıklanır.
Risk ve fırsat örnekleri
| Alan | Olası risk | Olası fırsat |
|---|---|---|
| Kredi riski | Karbon yoğun müşterilerde geçiş riski, fiziksel risk nedeniyle temerrüt | Sektör ve müşteri bazlı risk fiyatlama |
| Teminat | Gayrimenkul teminatında fiziksel risk | Yeşil bina finansmanı |
| Piyasa / likidite | Yatırım portföyünde iklim kaynaklı değer değişimi | Sürdürülebilir finans ürünleri |
| Operasyonel | Şube ve veri merkezi aksaması | Dijital kanal verimliliği |
| İtibar | Müşteri ve yatırımcı beklentileri | Sürdürülebilir finans pazarı |
| Düzenleme | Raporlama ve risk yönetimi beklentilerinin artması | Erken hazırlık |
Veri envanteri örneği
| Gösterge | Kaynak | Veri sahibi | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Şube / genel müdürlük enerjisi | Fatura, sayaç | İdari işler | Kiralık binalarda payın ayrılması |
| Kredi portföyü (sektör, tutar) | Kredi sistemi | Kredi / risk | Sektör sınıflandırma tutarlılığı |
| Müşteri emisyon verisi | Müşteri beyanı, tahmini yöntem | Kredi / sürdürülebilirlik | Veri kalitesi derecelendirmesi |
| Finansman payı hesabı | Hesap dosyası | Risk | Payın ve paydanın tanımı |
| İklim riski değerlendirmesi | Risk raporları | Risk yönetimi | Senaryo varsayımları |
Kurgusal örnek: orta ölçekli bir banka
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve hiçbir gerçek bankayı temsil etmez. Orta ölçekli bir banka, 2026 yükümlülüğünü öğrenince önce kapsam notunu hazırlar ve muafiyetlerden hangilerinden yararlanabileceğini değerlendirir. Kendi faaliyet emisyonlarını ilk dönemde hesaplar. Kredi portföyünü sektör bazında sınıflandırır ve karbon yoğun beş sektörü öncelikli izlemeye alır. Bu sektörlerdeki büyük müşterilere veri talep eden bir anket gönderir; yanıt gelmeyenler için sektör ortalaması kullanılacağını ve bu durumun belirsizlik taşıdığını kayıt altına alır. Finanse edilen emisyonlar için kademeli bir plan çıkarır.
Hazırlık adımları
- Kapsam ve muafiyet notunu hazırlayın; karar metnini hukuk ve mevzuat birimiyle okuyun.
- Kendi faaliyetleri için Kapsam 1 ve 2 hesabını kurun.
- Kredi portföyünü sektör ve teminat bazında sınıflandırın.
- Müşteri veri toplama sürecini tasarlayın.
- İklim riskinin kredi riski süreçlerine entegrasyonunu planlayın. İklim Risklerinin Şirketlerin Finansal Performansına Etkisi makalesine bakınız.
- Yönetişim yapısını kurun: kurul gözetimi, risk komitesi.
- Güvence sağlayıcıyla erken görüşün. Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Nedir? makalesine bakınız.
Sık yapılan hatalar
- Bankanın iklim etkisini yalnızca şube enerjisi olarak görmek
- Finanse edilen emisyonlar için veri toplama sürecini geç başlatmak
- Veri kalitesini ve belirsizliği raporda açıklamamak
- Karar metnini okumadan duyuru özetine güvenmek
- İklim riskini sürdürülebilirlik biriminde bırakıp risk yönetimine entegre etmemek
Sık sorulan sorular
Her banka 2026'da raporlama yapmak zorunda mı?
Finanse edilen emisyonları ilk yıl raporlamak zorunda mıyız?
Banka dışı mali kuruluşlar kapsam dışı mı?
Gönüllü raporlama hakkı kaldırıldı mı?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK Kurul Kararları 46753 ve 46754, 2026 Yılı Raporlama Dönemi Muafiyetleri (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408; KGK Duyuru 2026-41, 27.10.2026)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.