Üretim şirketleri, TSRS raporlamasının en veri yoğun kullanıcılarıdır. Çok sayıda tesis, hat, enerji kaynağı ve tedarikçi bulunur; verinin çoğu operasyon sistemlerinde tutulur ve finans sisteminden ayrı yaşar. Bu yazı, bir üretim şirketinin TSRS raporuna nasıl yaklaşabileceğini özetler. Sektöre özgü ifadeler genel bilgi niteliğindedir; TSRS'nin sektöre özgü ek açıklama gerekleri (varsa) standart metinlerinden teyit edilmelidir.
Kapsam kararı
Önce şirketin TSRS kapsamında olup olmadığı ve hangi muafiyetlerden yararlanabileceği belirlenmelidir. Kapsam eşikleri:
| Ölçüt | Eşik |
|---|---|
| Aktif toplamı | 1 milyar TL |
| Yıllık net satış hasılatı | 2 milyar TL |
| Çalışan sayısı | 500 |
Dayanak: KGK'nın 13.01.2026 tarihli kararı (RG 16.01.2026, sayı 33139); 1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri.
Muafiyetler ve raporlama zamanı yıllık kararlarla değişir. 2026 dönemi için 46753 ve 46754 sayılı Kurul Kararları (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408) raporlama zamanı ve yalnızca iklim raporlaması muafiyetlerini düzenler; ayrıntı için TSRS Raporunda İlk Uygulama ve Geçiş Muafiyetleri makalesine bakınız. Grup yapısı varsa TSRS Kapsamında Şirket Grupları ve Bağlı Ortaklıklar makalesi de okunmalıdır.
Üretim şirketinin risk ve fırsat haritası
| Alan | Olası risk | Olası fırsat |
|---|---|---|
| Enerji | Enerji fiyatı oynaklığı, karbon yoğun enerjiye bağımlılık | Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, geri kazanım |
| Su | Su kıtlığı, deşarj izni kısıtları | Su geri kazanımı, kapalı devre |
| Emisyon | Karbon maliyeti, müşteri talepleri | Düşük karbonlu ürün, yeşil finansman |
| Tedarik zinciri | Hammadde tedarik kesintisi, tedarikçi uyumsuzluğu | Yerel ve düşük karbonlu tedarik |
| Fiziksel risk | Sıcak hava, sel, kuraklık nedeniyle üretim kesintisi | Dayanıklı tesis tasarımı |
| İş sağlığı ve güvenliği | Kaza, üretim durması, itibar kaybı | Güvenlik kültürüyle verimlilik |
| Düzenleme | Çevre ve emisyon düzenlemelerindeki sıkılaşma | Erken uyum avantajı |
Risk ve fırsatların belirlenmesi için Sürdürülebilirlikle İlgili Riskler ve Fırsatlar Nasıl Belirlenir? makalesine bakınız.
Tesis bazlı veri envanteri
Üretim şirketinde veri envanterinin birimi tesistir. Aşağıdaki örnek, bir veri kaleminin envanterde nasıl tanımlanabileceğini gösterir.
| Alan | Örnek giriş |
|---|---|
| Gösterge | Doğal gaz tüketimi |
| Birim | m³ ve enerji içeriği (kWh veya GJ) |
| Kaynak | Gaz sayaç kayıtları ve faturalar |
| Veri sahibi | Tesis enerji sorumlusu |
| Sıklık | Aylık |
| Kontrol | Fatura ile sayaç okumasının karşılaştırılması |
| Rapor bağlantısı | Kapsam 1 emisyon hesabı |
| Saklama | Fatura ve sayaç kayıtları ayrı klasörde |
Aynı mantık elektrik, buhar, soğutucu gaz, kimyasal, hammadde, atık, su ve çalışan verileri için uygulanır. Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? makalesine bakınız.
Kapsam 1, 2 ve 3: üretim şirketine özgü dikkat noktaları
Kapsam 1. Kazan, fırın, proses emisyonları, şirket araçları ve kaçak soğutucu gaz kaynakları sayılmalıdır. Proses kaynaklı emisyonlar (kimyasal reaksiyondan doğan) yakıt kaynaklı emisyondan ayrı izlenmelidir. Kapsam 1 Emisyonları Nedir? makalesine bakınız.
Kapsam 2. Elektrik tüketimi tesis bazında izlenir; sözleşmesel enerji tedarikleri varsa yöntem açıkça belirtilmelidir. Kapsam 2 Emisyonları Nedir? makalesine bakınız.
Kapsam 3. Satın alınan mal ve hizmetler, yukarı akış taşıma ve satılan ürünlerin kullanımı gibi kategoriler üretim şirketlerinde önemli olabilir. İlgili kategoriler değerlendirilmeli, hariç tutulanların gerekçesi yazılmalıdır. Muafiyet dönemlerinde bile bu değerlendirme yapılmalıdır. Kapsam 3 Emisyonları Nedir? makalesine bakınız.
Kurgusal örnek: orta ölçekli bir metal işleme şirketi
Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve hiçbir gerçek şirketi temsil etmez. Üç tesisi olan bir şirket düşünelim. Şirket önce tesis bazlı veri envanteri kurar ve ilk dönemde yalnızca Kapsam 1 ve 2'yi hesaplar. Fiziksel risk analizinde, bir tesisin su kaynağına bağımlı olduğunu ve kuraklığın üretimi etkileyebileceğini tespit eder. Geçiş riski analizinde ise en büyük müşterisinin tedarikçi emisyon verisi istediğini not eder. Şirket yönetim kuruluna bu iki riskin finansal etkisini nitel olarak sunar; nicel etki için veri altyapısı kurulduktan sonra tahmin yapılacağını raporunda açıklar. Bu açıklama, nicel bilginin neden verilemediğini ve ne zaman verileceğini kapsar.
Hazırlık adımları
- Kapsam ve muafiyet notu yazın ve yönetime onaylatın.
- Tesis listesi ve sınır belirleyin; finansal konsolidasyonla ilişkisini yazın.
- Veri envanterini tesis bazında kurun.
- Önemlilik çalışması yapın. TSRS Raporlamasında Finansal Önemlilik Nedir? makalesine bakınız.
- Emisyon hesabı için faktör tablosu ve hesap dosyası oluşturun.
- Fiziksel risk analizi için tesis konumlarını iklim verisiyle eşleştirin. Fiziksel İklim Riskleri Nedir? makalesine bakınız.
- Finans bağlantısı: Yatırım planı, bakım gideri ve karşılıklarla tutarlılığı kontrol edin.
- İç gözden geçirme ve gerekirse güvence sağlayıcıyla ön görüşme yapın.
Sık yapılan hatalar
- Veriyi yalnızca şirket toplamında tutup tesis bazına inememek
- Proses emisyonlarını göz ardı etmek
- Fiziksel riski yalnızca genel iklim senaryosuyla anlatıp tesis konumuna bakmamak
- Kapsam 3 kategorilerini gerekçesiz dışarıda bırakmak
- Operasyon ve finans verilerini ayrı ekiplerde ve ayrı sistemlerde bırakmak
Sık sorulan sorular
Üretim şirketi için en zor veri hangisidir?
Tesis sayısı çok olunca ne yapmalıyız?
Sektörel standart rehber kullanmak zorunlu mu?
Küçük üretim şirketleri de aynı ayrıntıda mı raporlar?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK Kurul Kararları 46753 ve 46754, 2026 Yılı Raporlama Dönemi Muafiyetleri (Resmî Gazete 22.10.2026, sayı 33408)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.