Birçok şirketin emisyonunun en büyük bölümü elektrik tüketiminden gelir. Bu emisyon şirketin kendi bacasında oluşmaz; elektriği üreten santralde oluşur. GHG Protokolü bu emisyonu Kapsam 2 olarak sınıflandırır. Bu yazı, Kapsam 2'nin ne olduğunu ve TSRS 2'nin bu konuda ne istediğini özetler.
Tanım
Kapsam 2, işletmenin satın aldığı veya edindiği ve tükettiği elektrik, buhar, ısıtma veya soğutmanın üretiminden kaynaklanan dolaylı sera gazı emisyonlarıdır. Emisyon, enerjinin üretildiği tesiste oluşur; ancak enerjiyi tüketen işletmenin faaliyetine bağlı olduğu için işletmenin envanterine alınır.
TSRS 2'nin beklentisi
TSRS 2, Kapsam 2 emisyonlarının lokasyon bazlı yaklaşımla ölçülmesini ve işletmenin, Kapsam 2 emisyonlarını anlamak için kullanıcıların ihtiyaç duyduğu bilgileri sağlamak üzere, sahip olduğu sözleşmeye dayalı araçlara ilişkin bilgileri de açıklamasını ister. Sözleşmeye dayalı araçlar, enerji tedarik sözleşmeleri ve enerji özellikleriyle ilgili belgeleri kapsayabilir (örneğin yenilenebilir enerji belgeleri).
İki hesap yaklaşımı
GHG Protokolü Kapsam 2 için iki yaklaşım tanımlar:
| Yaklaşım | Mantık | Kullanılan faktör |
|---|---|---|
| Lokasyon bazlı | Enerjinin tüketildiği bölgedeki şebeke ortalama emisyon yoğunluğu | Şebeke ortalama faktörü |
| Piyasa bazlı | Şirketin seçtiği tedarik sözleşmeleri ve sertifikaların yansıtılması | Sözleşme veya tedarikçiye özgü faktör |
TSRS 2 temel ölçüm olarak lokasyon bazlı yaklaşımı ister; sözleşmeye dayalı araçlar ise ek bilgi olarak açıklanır. Yani şirketin yenilenebilir enerji sertifikası alması, lokasyon bazlı rakamı otomatik olarak sıfırlamaz; ancak sertifika bilgisi ayrıca açıklanır.
Hesap adımları
- Enerji türlerini listeleyin. Elektrik, buhar, ısıtma ve soğutma tüketimi.
- Tüketimi toplayın. Tesis bazlı fatura ve sayaç verileri (kWh, MWh veya GJ).
- Faktör seçin. Lokasyon bazlı hesap için ilgili ülkenin şebeke faktörü; kaynak ve yıl kaydedilir.
- Hesaplayın. Tüketim × faktör = emisyon (CO2e).
- Sözleşmeye dayalı araçları belgeleyin. Hangi tesis için, hangi dönem, hangi miktar ve hangi belgeyle?
- Kontrol edin. Makullük, mutabakat ve çift sayım kontrolleri.
Kapsam 2 verisinin kaynağı
Elektrik faturaları ve sözleşmeler hem hesap hem kanıt için temel belgedir. Kiracı olunan binalarda elektrik tüketimi bina yönetiminden veya kiralayandan alınabilir; ortak tüketim paylaşımı yöntemi yazılı olmalıdır. Kendi tesisinde üretilen ve kullanılan elektrik Kapsam 1 kaynağının sonucu olabilir; çift sayımı önlemek için sınırlar net olmalıdır.
Kapsam 2'nin azaltımı
Kapsam 2 azaltımının başlıca yolları: enerji verimliliği, yenilenebilir enerji kullanımı (yerinde üretim veya tedarik), tüketim optimizasyonu ve talep yönetimi. Bu adımlar geçiş planında ve sermaye tahsisinde yer alır. Hedeflerin hangi yaklaşıma göre (lokasyon bazlı ya da sözleşme bazlı) belirlendiği ve ilerlemenin nasıl izlendiği açık olmalıdır.
Örnek: çok tesisli bir şirkette Kapsam 2 (kurgusal)
| Tesis | Enerji türü | Tüketim verisi | Not |
|---|---|---|---|
| Fabrika | Elektrik | Sayaç ve fatura, aylık | Şebeke elektriği |
| Ofis (kiralık) | Elektrik | Bina yönetimi bildirimi | Ortak tüketim payı yöntemi yazılı |
| Depo | Elektrik, ısıtma | Fatura | Satın alınan ısıtma Kapsam 2 |
Her tesis için hesaplanan emisyon toplanır; kaynağı belgelenen sözleşmeye dayalı araçlar ayrı bir tabloda gösterilir. Örnek kurgusaldır.
Raporda nasıl görünür?
Kapsam 2 mutlak brüt emisyonu CO2e olarak ve yönteme ilişkin açıklamalarla verilir. Sözleşmeye dayalı araçlara ilişkin bilgi ayrı bir bölümde açıklanır. Hedefler bölümünde Kapsam 2 azaltım hedefleri varsa, hedeflerin yaklaşımı net olmalıdır. Karşılaştırmalı bilgi ikinci yıldan itibaren verilir.
Sık yapılan hatalar
- Sertifika alımını lokasyon bazlı rakamın yerine koymak
- Kiralanan alanların elektriğini kapsam dışında bırakmak
- Faktörün yılını ve kaynağını kaydetmemek
- Kendi ürettiği elektriği iki kez saymak
- Aylık yerine yıllık tahmini tüketimle yetinip dönem eşleşmesini kaçırmak
Sık sorulan sorular
Yenilenebilir enerji sertifikamız var; Kapsam 2'miz sıfır mı?
Kapsam 2'de hangi faktör kullanılır?
Kiralık ofis elektriği Kapsam 2 mi?
Isıtma ve soğutma da Kapsam 2'ye girer mi?
Mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.