İklim hedefi koymak, bir taahhüt vermektir; açıklandıktan sonra ilerleme izlenir, sapmalar raporlanır. Bu yüzden hedef belirleme, yalnızca sürdürülebilirlik birimi değil, finans, strateji ve kurul düzeyinde karar gerektirir. Bu yazı, TSRS 2'nin hedeflerden ne beklediğini ve hedeflerin nasıl belirlenebileceğini özetler. Hedef koymak zorunlu değildir; ancak hedef varsa açıklama gerekleri geçerlidir.
TSRS 2 ne istiyor?
İşletme, iklimle ilgili risk ve fırsatları izlemek veya yasal zorunlulukları karşılamak amacıyla kendi belirlediği iklim hedeflerini ve yasa veya yönetmelikle ulaşmak zorunda olduğu hedefleri açıklar. Her hedef için aşağıdaki bilgiler verilir:
| Bilgi | İçerik |
|---|---|
| Metrik | Hedefin hangi metrikle ifade edildiği |
| Amaç | Hedefin neyi hedeflediği (azaltım, uyum, fırsat) |
| Kapsam | Hedefin işletmenin hangi bölümü için geçerli olduğu (tamamı veya bir bölümü) |
| Dönem | Hedefin uygulandığı dönem ve ara hedefler |
| Baz yıl | Karşılaştırmanın dayandığı baz dönem |
| Doğrulama | Hedefin üçüncü tarafça doğrulanıp doğrulanmadığı |
| Uluslararası anlaşmalarla ilişki | Hedefin iklim anlaşmalarına nasıl yansıdığı |
| İlerleme | Hedefe karşı performans ve eğilim |
Sera gazı emisyon hedefleri için ek açıklamalar vardır: hedefin mutlak mı yoğunluk mu olduğu, brüt ve net hedefin ayrı belirtilmesi ve karbon kredisi kullanılacaksa nasıl kullanılacağı.
Hedef belirleme adımları
1. Çıkış noktası: emisyon envanteri ve riskler
Hedef, ölçülmüş bir baz üzerine kurulur. Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonlar ve önemli iklim riskleri ve fırsatları belirlenmeden anlamlı hedef konulamaz. Sera Gazı Emisyonları Nasıl Hesaplanır? makalesine bakınız.
2. Hedef türünü seçin
| Tür | Anlamı | Dikkat |
|---|---|---|
| Mutlak hedef | Toplam emisyonda azalma (örneğin ton CO2e) | Büyümeyle birlikte daha zorlayıcı |
| Yoğunluk hedefi | Üretim, gelir veya birim başına emisyon azalması | Toplam emisyon artsa bile hedef sağlanmış görünebilir; bunun açıklanması gerekir |
| Brüt hedef | Karbon kredisi ve benzeri araçlar kullanılmadan ulaşılan azaltım | Doğrudan azaltımı gösterir |
| Net hedef | Kredi ve benzeri araçlarla dengelenmiş sonuç | Kredi kullanımı ve niteliği açıklanmalı |
3. Kapsamı belirleyin
Hedef hangi kapsamları kapsıyor: yalnızca Kapsam 1 ve 2 mi, Kapsam 3'ün bir bölümü mü? Hedefin işletmenin tamamı için mi, belirli tesis veya faaliyetler için mi geçerli olduğu açıkça yazılmalıdır.
4. Baz yıl ve takvim
Baz yıl güvenilir veri bulunan ve temsil gücü olan bir dönem olmalıdır. Hedef yılı ve ara hedefler (örneğin beş yıllık dilimlerle) tanımlanır. Baz yıl emisyonlarının yeniden hesaplanması için politika belirlenmelidir.
5. Uygulanabilirliği doğrulayın
Hedefe ulaşmak için hangi yatırım, teknoloji ve operasyonel değişiklik gerekli? Finansman nasıl sağlanacak? Bu sorular geçiş planı ve sermaye tahsisi ile birlikte cevaplanmalıdır.
6. Kurul onayı ve sahiplik
Hedef kurul veya komite düzeyinde onaylanmalı ve bir yönetici tarafından sahiplenilmelidir. Ücretlendirmeyle ilişki varsa yönetişim başlığında açıklanır.
7. İzleme ve raporlama
Hedefe karşı performans her dönem izlenir ve raporlanır. Hedefte değişiklik yapılırsa nedeni ve etkisi açıklanır.
Karbon kredisi
TSRS 2, işletmenin hedeflerine ulaşmak için karbon kredisi kullanmayı planlaması halinde bunun nasıl kullanılacağını açıklamasını ister: kredinin kapsamı ve kaynağı, doğrulama ve onay sistemi, kredinin niteliği (azaltım veya giderim) ve diğer unsurlar. Kredi kullanımı, brüt hedeften ayrı olarak ele alınmalıdır.
Hedefin uluslararası anlaşmalarla ilişkisi
TSRS 2, hedefin en son uluslararası iklim anlaşmasıyla nasıl ilişkili olduğunun açıklanmasını ister. Bu ilişki, hedefin ulusal katkı beyanları ve genel azaltım yollarıyla uyumunu anlatır. Hedefin bilimsel temelli olduğu iddia ediliyorsa dayanağı (kullanılan yöntem, doğrulama) açıkça belirtilmelidir.
Hedef açıklarken dikkat
- Uygulanabilirlik: Yatırım ve bütçeyle desteklenmeyen hedef güven kaybettirir.
- Tutarlılık: Hedef, strateji, geçiş planı ve ücretlendirme ile uyumlu olmalı.
- Şeffaflık: Mutlak mı yoğunluk mu, brüt mü net mi olduğu açık olmalı.
- Aşırı vaatten kaçınma: Güvence sürecinde ve kamuoyunda hedeflerin dayanağı sorgulanır.
Sık yapılan hatalar
- Baz yılı ve kapsamı belirtmeden hedef açıklamak
- Yoğunluk hedefini mutlak azaltım gibi sunmak
- Kredi kullanımını brüt hedefin içinde saklamak
- Hedefi sermaye bütçesine bağlamamak
- Hedef değişikliğini sessizce yapmak
- İlerleme verisi sunmamak
Sık sorulan sorular
İklim hedefi koymak zorunlu mu?
Net sıfır hedefi açıklamak zorunda mıyız?
Kapsam 3'ü hedefe dahil etmek şart mı?
Hedef değişirse ne yapılır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.