İklimle İlgili Metrikler ve Performans Göstergeleri

ARSEN Denetim · TSRS Rehberi · Son güncelleme: 8 Kasım 2026

İklim raporunun sayısal omurgası metriklerdir. TSRS 2, sektörlerden bağımsız bir metrik seti ve sektöre özgü ek göstergeler ister. Bu yazı, metriklerin neler olduğunu, nasıl tanımlanabileceğini ve hangi hazırlık adımlarının gerektiğini özetler. Genel metrik ve hedef çerçevesi için TSRS 1 Kapsamında Metrikler ve Hedefler makalesine bakınız.

Sektörler arası metrikler

TSRS 2, her işletmeden aşağıdaki sektörler arası metrikleri açıklamasını ister:

Metrik	Açıklama
Sera gazı emisyonları	Kapsam 1, 2 ve 3 mutlak brüt emisyonlar; GHG Protokolü'ne göre; CO2 eşdeğeri
Geçiş riskleri	Geçiş risklerine açık varlık veya faaliyetlerin miktarı ve yüzdesi
Fiziksel riskler	Fiziksel risklere açık varlık veya faaliyetlerin miktarı ve yüzdesi
İklim fırsatları	İklimle ilgili fırsatlarla uyumlu varlık veya faaliyetlerin miktarı ve yüzdesi
Sermaye tahsisi	İklim risk ve fırsatlarına yönelik sermaye harcaması, finansman veya yatırım tutarı
İç karbon fiyatı	Karar almada iç karbon fiyatı uygulanıp uygulanmadığı ve fiyat
Ücretlendirme	İklimle ilgili hususların yönetim ücretlendirmesine etkisi (üst düzey yönetici ücretinin yüzdesi)

Metrikleri tanımlarken

Her metrik için aşağıdaki tanım çerçevesi önerilir:

Ad ve birim: Ton CO2e, yüzde, para birimi gibi.
Kapsam: Hangi şirketler, tesisler, varlıklar ve dönem?
Yöntem: Hesaplama formülü, kabuller, veri kaynağı.
Sorumlu: Veriyi üreten ve kontrol eden kişi.
Sıklık: Aylık, üç aylık, yıllık.
Karşılaştırma: Önceki dönem ve baz yıl ile uyum.

Açıklamalar

Maruziyet metrikleri

Geçiş ve fiziksel riske açık varlık veya faaliyet miktarı ve yüzdesi, risk analizinin sayısal özetidir. Pay (yüzde) için paydanın ne olduğu açık olmalıdır: toplam varlıklar mı, gelir mi, faaliyetler mi? Maruziyet tanımı (hangi risk türü, hangi senaryo) ve hesaplama yöntemi raporda yazılmalıdır. Maruziyet verisi için varlık envanteri ve konum bilgisi gerekir. Fiziksel İklim Riskleri Nedir? ve İklim Geçiş Riskleri Nedir? makalelerine bakınız.

Fırsat metriği

İklimle ilgili fırsatlarla uyumlu varlık veya faaliyetlerin miktarı ve yüzdesi, düşük karbonlu ürün ve hizmetlerden elde edilen gelir veya ilgili yatırımlar olabilir. Uyumluluk tanımının tutarlı ve savunulabilir olması gerekir; "yeşil" iddialarda abartıdan kaçınılmalıdır.

Sermaye tahsisi

İşletmenin iklim risk ve fırsatlarına yönelik gerçekleştirdiği sermaye harcaması, finansman veya yatırım tutarı, geçiş planının finansal karşılığını gösterir. Bu tutar bütçe ve finansal tablolarla mutabık olmalıdır.

İç karbon fiyatı

Kullanılıyorsa fiyat, uygulama alanı (yatırım, değerleme, değer düşüklüğü testi) ve yöntem açıklanır. Fiyatın finansal modellerde fiilen kullanıldığı doğrulanabilir olmalıdır.

Ücretlendirme

İklimle ilgili performans ölçütlerinin yönetim ücretine bağlanması söz konusuysa, bu bağlantının oranı açıklanır. Yönetişim bölümüyle tutarlılık sağlanmalıdır.

Sektör bazlı metrikler

TSRS 2 işletmenin, faaliyet gösterdiği sektöre ilişkin bilgileri ve TSRS 2 Sektör Bazlı Uygulama Rehberi'nde yer alan, işletmenin iş modeline, faaliyetlerine veya diğer ortak özelliklerine bağlı metrikleri dikkate almasını ister. Hangi sektör bazlı metriklerin uygulanabileceği, işletmenin sektörüne ve rehberin içeriğine göre belirlenir.

Performans göstergeleri (KPI) ile ilişkisi

Metrikler raporlama gerekliliğidir; KPI'lar ise yönetimin hedeflere ulaşmayı izlemek için kullandığı göstergelerdir. İkisi kesişebilir: örneğin Kapsam 1 ve 2 emisyonları hem rapor metriği hem de azaltım hedefinin KPI'ıdır. Yönetim, iç izleme için daha sık ve ayrıntılı göstergeler (birim enerji tüketimi, tesis bazlı emisyon yoğunluğu gibi) kullanabilir. Kamuya açıklanan metrikler ile iç KPI'lar arasında tutarlılık olmalıdır.

Veri ve kontrol

Metriklerin güvenilirliği veri envanteri, kontrol sistemi ve kanıt zincirine bağlıdır. Şirketlerde Sürdürülebilirlik Veri Envanteri Nasıl Oluşturulur? ve TSRS Raporlamasında İç Kontrol Sistemi Nasıl Kurulur? makalelerine bakınız.

Sık yapılan hatalar

Maruziyet yüzdesinde paydayı belirtmemek
Sermaye tahsisi tutarını bütçeyle mutabık hale getirmemek
Yöntem değişikliğini açıklamadan karşılaştırma vermek
İç karbon fiyatını raporda anlatıp modellerde kullanmamak
Sektör bazlı metrik uygulanabilirliğini değerlendirmeden geçmek
Metrik tanımlarını belgelendirmemek

Sık sorulan sorular

Tüm sektörler arası metrikler zorunlu mu?

TSRS 2 bunların açıklanmasını ister. İstisnai durumlar ve geçiş kolaylıkları için resmî metin ve Kurul Kararları kontrol edilmelidir.

Fiziksel risk yüzdesinin paydası ne olmalı?

Standart, miktar ve yüzdenin açıklanmasını ister; paydanın (varlıklar, gelir vb.) tanımı işletmenin yöntemine bağlıdır ve açıkça belirtilmelidir.

İç karbon fiyatı yoksa ne yazılır?

Uygulanıp uygulanmadığı açıklanır; yoksa bunun belirtilmesi uygun olur.

Sektör bazlı metrik bulunmayan sektörler ne yapar?

Rehberde ilgili metrik yoksa işletme muhakeme yapar; kullanılan yaklaşım açıklanır. Ayrıntılar resmî metinden teyit edilmelidir.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.