Finansal tablolar ile sürdürülebilirlik raporu iki ayrı belge gibi görünse de aynı şirketin aynı dönemine ait iki anlatıdır. TSRS 1 bu iki anlatının birbirini desteklemesini ister. Sürdürülebilirlik Risklerinin Finansal Tablolara Etkisi makalesi konunun muhasebe boyutunu ele almıştı; bu yazı ise tutarlılığı sağlamanın pratik yöntemine odaklanır.
Standart ne istiyor?
TSRS 1, bağlantılı bilginin üç boyutunu ister: riskler arasındaki bağlantılar, açıklamalar arasındaki bağlantılar ve sürdürülebilirlik açıklamaları ile finansal tablolar arasındaki bağlantılar. Sürdürülebilirlik açıklamalarında kullanılan veri ve varsayımların, mümkün olduğu ölçüde, finansal tablolardaki veri ve varsayımlarla tutarlı olması beklenir. Rapor, finansal tablolarla aynı dönemi ve aynı raporlayan işletmeyi kapsar.
Tutarlılığın beş boyutu
| Boyut | Anlamı | Örnek kontrol |
|---|---|---|
| Dönem | Aynı raporlama dönemi | Emisyon verisi fatura dönemi ile finansal dönem eşleşiyor mu? |
| Kapsam | Aynı raporlayan işletme | Sürdürülebilirlik kapsamı finansal konsolidasyon kapsamıyla aynı mı? |
| Rakam | Ortak büyüklükler uyumlu | Sermaye tahsisi tutarı yatırım kalemleriyle mutabık mı? |
| Varsayım | Ortak varsayımlar uyumlu | İskonto oranı, karbon fiyatı, faydalı ömür tutarlı mı? |
| Anlatı | Mesajlar çelişmiyor | Risk raporda önemli, finansal tablo dipnotunda yok mu? |
Mutabakat yöntemi: adım adım
1. Ortak varsayım listesi
Her iki raporda kullanılan ortak varsayımlar tek bir listede toplanır: iskonto oranları, enerji ve karbon fiyatı, kur, enflasyon, büyüme tahminleri, varlık ömürleri, senaryo girdileri. Liste sahibi (genellikle mali işler) bu varsayımları iki rapora da uygular.
2. Rakam mutabakat tablosu
Sürdürülebilirlik raporundaki finansal büyüklükler (örneğin sermaye tahsisi, finansal etki tahmini, gelir payı) için finansal tablolardaki karşılıkları gösteren bir tablo çıkarılır.
| Rapordaki büyüklük | Finansal kaynak | Fark | Açıklama |
|---|---|---|---|
| İklime yönelik sermaye harcaması | Maddi duran varlık hareketi, yatırım bütçesi | [değer] | [açıklama] |
| Finansal etki tahmini (cari dönem) | Gider ve karşılık kalemleri | [değer] | [açıklama] |
Tablo yapıyı gösterir; değerler kasıtlı olarak boş bırakılmıştır.
3. Anlatı taraması
Risk, dirençlilik ve strateji açıklamalarındaki ifadeler finansal tablo dipnotları, yönetim raporu ve süreklilik değerlendirmesiyle karşılaştırılır. Örneğin sürdürülebilirlik raporu bir tesisin erken kapanabileceğini söylüyorsa finansal tablolarda bu tesisin faydalı ömrü ve değer düşüklüğü değerlendirmesi buna uygun mu?
4. Çelişki kaydı
Bulunan çelişkiler kaydedilir; ya varsayım hizalanır ya da fark gerekçelendirilir. Gerekçesiz fark bırakılmamalıdır.
5. Son okuma
Rapor yayımlanmadan önce finans, hukuk ve (varsa) denetim komitesi iki belgeyi birlikte okur.
Tipik çelişki örnekleri (kurgusal)
| Durum | Sorun |
|---|---|
| Raporda sert bir karbon fiyatı senaryosu anlatılıyor, değer düşüklüğü testinde bu etki yansıtılmıyor | Varsayım uyumsuzluğu |
| Raporda iç karbon fiyatı kullanıldığı belirtiliyor, yatırım modellerinde yok | Uygulama uyumsuzluğu |
| Raporda belirtilen iklim yatırımı bütçede veya finansal tablolarda görünmüyor | Rakam uyumsuzluğu |
| Rapor dönemi sonrası bir olay finansal tablolarda dipnotta, sürdürülebilirlik raporunda yok | Anlatı uyumsuzluğu |
Örnekler yalnızca çelişki türlerini göstermek içindir.
Farklı olması doğal olan yerler
Her fark çelişki değildir. Sürdürülebilirlik raporu finansal tablolardan farklı zaman ufkuna (uzun vade) bakar, finansal tablolar ise TMS'nin ölçüm ve muhasebeleştirme koşullarına bağlıdır. Örneğin bir risk uzun vadede önemli olabilir ama TMS 37 koşulları sağlanmadığı için karşılık ayrılmayabilir. Bu fark normaldir; önemli olan iki belgenin birbirinin yerine geçmediğinin ve farkın nedeninin açıklanabilir olmasıdır.
Organizasyon
Tutarlılık işini bir kişiye bağlamak yerine, finans fonksiyonunun sahipliğinde bir kontrol adımı olarak tanımlamak daha sağlıklıdır. TSRS Raporlamasında CFO ve Mali İşler Biriminin Rolü makalesine bakınız. Aynı kuruluşun hem finansal tabloları hem sürdürülebilirlik raporunu denetlemesi durumunda bilgi akışı kolaylaşabilir; ancak bu konudaki kuralların ayrıca teyit edilmesi gerekir.
Sık yapılan hatalar
- İki raporu ayrı ekiplerle, ayrı varsayımlarla ve ayrı takvimle hazırlamak
- Mutabakatı rapor yayımlanmadan hemen önceye bırakmak
- Farkların gerekçesini yazmamak
- Anlatıdaki çelişkileri taramamak, yalnızca rakamlara bakmak
- Dönem sonrası olayları iki raporda farklı ele almak
Sık sorulan sorular
Tutarlılık için finansal tabloları değiştirmemiz gerekir mi?
Sürdürülebilirlik raporunda kullandığımız varsayımlar finansal tablolardan farklı olabilir mi?
Mutabakat tablosunu yayımlamamız gerekir mi?
Tutarlılığı kim denetler?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.