Metrikler ve hedefler bölümünün gerekleri TSRS 1 Kapsamında Metrikler ve Hedefler ve İklimle İlgili Metrikler ve Performans Göstergeleri makalelerinde işlenmiştir. Bu yazı sunum biçimine odaklanır: tabloların kurulması, notların yazılması ve okuyucunun yolunu bulması. Örnek tablolar kurgusaldır.
Sunumun amacı
Yatırımcı ve kredi veren bu bölümde şirketin performansını izler, dönemler arası ve diğer şirketlerle karşılaştırır. Bu nedenle sunum üç soruya hızlı cevap vermelidir: Bu rakam ne? Nasıl hesaplandı? Önceki yıla göre ne değişti?
Önerilen düzen
Bölüm şu sırayla kurulabilir:
- Özet tablo: Ana metrikler tek bakışta (cari dönem, önceki dönem, değişim)
- Konu bazlı bölümler: İklim, enerji, su, çalışanlar gibi önemlilik sonuçlarına göre
- Hedefler tablosu: Her hedef için kapsam, baz yıl, hedef yıl, ilerleme
- Yöntem notları: Her metriğin tanımı, formülü, kaynağı
- Ekler: Ayrıntılı hesaplama tabloları
Metrik tablosu şablonu (kurgusal)
| Metrik | Birim | Önceki dönem | Cari dönem | Değişim | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| Kapsam 1 emisyonları | ton CO2e | [değer] | [değer] | [%] | Not 1 |
| Kapsam 2 emisyonları (lokasyon bazlı) | ton CO2e | [değer] | [değer] | [%] | Not 2 |
| Birim üretim başına enerji tüketimi | kWh / birim | [değer] | [değer] | [%] | Not 3 |
Tablodaki değerler kasıtlı olarak boş bırakılmıştır; yalnızca yapıyı gösterir. İlk raporlama yılında "önceki dönem" sütunu karşılaştırmalı bilgi zorunlu olmadığı için boş veya "uygulanamaz" olabilir.
Yöntem notu şablonu
Her metrik için bir not hazırlayın:
- Tanım: Metrik ne ölçüyor?
- Kapsam: Hangi şirket, tesis ve dönem?
- Formül ve kabuller: Hesaplama yöntemi, kullanılan faktörler ve kaynakları
- Veri kaynağı: Sistem veya belge
- Veri kalitesi: Ölçüm mü, tahmin mi? Belirsizlik düzeyi
- Değişiklikler: Önceki döneme göre yöntem değişikliği ve etkisi
Yöntem notları metnin içinde kısa tutulabilir; ayrıntı ekte verilebilir, ancak ek ile ana metin arasında izlenebilir bir bağlantı olmalıdır.
Hedeflerin sunumu
| Hedef | Metrik | Kapsam | Baz yıl | Hedef yıl | Ara hedef | İlerleme | Doğrulama |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| [Hedef adı] | [metrik] | [kapsam] | [yıl] | [yıl] | [değer] | [değer] | [var/yok] |
Hedefler için ayrıca şu açıklamalar yapılır: hedefin mutlak mı yoğunluk mu olduğu; sera gazı hedeflerinde brüt ve net ayrımı; karbon kredisi kullanımı; hedefin uluslararası anlaşmalarla ilişkisi; hedef değişiklikleri. TSRS 2 Kapsamında İklim Hedefleri Nasıl Belirlenir? makalesine bakınız.
Sunum ilkeleri
- Tutarlılık: Aynı metrik aynı birim ve aynı yöntemle sunulsun.
- Bağlam: Mutlak rakama yanında yoğunluk veya yüzde bağlamı eklemek okumayı kolaylaştırır; ancak yöntem açıklanmalıdır.
- Dürüstlük: Olumsuz eğilimler de sunulmalı; nedeni açıklanmalıdır.
- Doğrulanabilirlik: Her rakamın kaynağı ve hesabı izlenebilir olmalı.
- Sadelik: Çok sayıda metrik yerine önemlilik sonucuna bağlı, seçilmiş metrikler tercih edilsin.
- Görsel kullanımı: Grafik, rakamın yerini değil, anlaşılmasını desteklemelidir; eksenler ve birimler açık olmalıdır.
Okuyucu testi
Bölüm hazırlandığında şirket dışından, konuya yabancı bir kişiye (örneğin finans bölümünde çalışan bir meslektaşa) verilip üç soru sorulabilir: En önemli üç metrik hangileri? Bu metrikler geçen yıla göre nasıl değişti? Hedeflerin neresindeyiz? Cevaplar iki dakikada bulunamıyorsa sunum düzeni sadeleştirilmelidir. Bu basit test, yöntem notlarının, tablo başlıklarının ve özet tablonun yeterliliğini gösterir.
Birim, yuvarlama ve ondalık kuralı
Aynı metrik tüm raporda aynı birimle, aynı yuvarlama kuralıyla ve aynı ondalık basamakla gösterilmelidir. Büyük sayılarda binlik ayraç, para biriminde sunum para birimi kullanılmalıdır (TSRS 1 sunum para birimini esas alır). Yuvarlama nedeniyle toplamlarda oluşan küçük farklar tablo notunda belirtilmelidir. Bu ayrıntılar küçük görünse de rapor kalitesinin ve güvence sürecinin sorunsuzluğu için önemlidir.
Tutarlılık kontrolleri
| Kontrol | Soru |
|---|---|
| Strateji | Stratejide anılan hedefler ve yatırımlar bu bölümde mevcut mu? |
| Yönetişim | Ücretlendirmeye bağlanan ölçütler burada da yer alıyor mu? |
| Finansal tablolar | Sermaye tahsisi gibi finansal rakamlar tablolarla mutabık mı? |
| Önceki rapor | Önceki dönem değerleri geçen yıl açıklananlarla aynı mı (veya fark açıklanmış mı)? |
Sık yapılan hatalar
- Rakamları birim ve kapsam belirtmeden sunmak
- Yöntem değişikliğini sessizce yapmak
- Hedefler için ilerleme verisi vermemek
- Yoğunluk iyileşmesini mutlak azaltım gibi göstermek
- Çok sayıda ilgisiz metrik eklemek
- Grafiklerde ölçeği yanıltıcı kurmak
Sık sorulan sorular
Metrik tablolarını grafikle mi yoksa tabloyla mı sunmalıyız?
Yöntem notları ana metinde mi yoksa ekte mi olmalı?
İlk yıl karşılaştırma sütunu boş kalırsa sorun olur mu?
Hedeflerimiz yoksa bölüm nasıl yazılır?
Mevzuat ve kaynaklar
- KGK, TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
- KGK, TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar (Kurul Kararı 27.12.2023, sayı 01/21632; Resmî Gazete 29.12.2023, sayı 32414 mükerrer)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel KGK kararları ve şirketinizin özel durumu birlikte değerlendirilmelidir.